ΤΙ ΔΕΙΧΝΕΙ Η ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΑΓΚΥΡΑΣ-ΤΕΛ ΑΒΙΒ ΣΤΗΝ ΠΙΟ «ΚΑΥΤΗ» ΠΕΡΙΟΧΗ

Δικαιώθηκαν όλοι αυτοί, που ποτέ δεν πίστεψαν ότι η Τουρκία και το Ισραήλ δεν θα έμεναν για πολύ καιρό στα μαχαίρια. Όχι γιατί δεν το ήθελαν οι δύο χώρες, αλλά γιατί η Ουάσιγκτον αποφάσισε πως έπρεπε να τελειώνει αυτή η ιστορία

Το Ισραήλ δεν αποκατέστησε τυχαία τις σχέσεις του με την Τουρκία, αφού πέρασε αρκετός καιρός από τότε που τις διέρρηξε, με αφορμή τον τουρκικό στολίσκο που θέλησε να μπει με το «έτσι θέλω» στα χωρικά ύδατα της χώρας και να μεταφέρει εφόδια στην πολιορκημένη Λωρίδα της Γάζας

Η επανάληψη των διπλωματικών σχέσεων ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία και η αναθέρμανση της στρατηγικής συνεργασίας τους, στην πιο «καυτή» περιοχή του κόσμου, δείχνει πως άλλες είναι οι βουλές και από αλλού προέρχονται οι εντολές. Άγκυρα και Ιερουσαλήμ έκαναν πίσω στην αντιπαλότητά τους και αναλαμβάνουν τους ρόλους τους. Το ερώτημα όμως είναι: χωρούν δύο σερίφηδες στην ίδια περιοχή; Δικαιώθηκαν όλοι αυτοί, που ποτέ δεν πίστεψαν ότι η Τουρκία και το Ισραήλ δεν θα έμεναν για πολύ καιρό στα μαχαίρια. Όχι γιατί δεν το ήθελαν οι δύο χώρες, αλλά γιατί μια τρίτη, οι Ηνωμένες Πολιτείες, αποφάσισε πως έπρεπε να τελειώνει αυτή η ιστορία του τσακωμού ανάμεσα στις δύο περιφερειακές δυνάμεις της Μέσης Ανατολής.

Η αποκατάσταση των σχέσεων της Άγκυρας με το Τελ Αβίβ δεν ήταν δική τους απόφαση. Ήταν απόφαση της Ουάσιγκτον, που εξακολουθεί να έχει τεράστια συμφέροντα στη Μέση Ανατολή και δεν είναι δυνατό να βλέπει δύο χώρες, που τις θεωρεί στρατηγικούς εταίρους της, να βρίσκονται σε μεγάλη αντιπαλότητα. Η είσοδος της Ρωσίας στα μεσανατολικά δρώμενα και η ισχυρή παρουσία της στη Συρία, παραδοσιακή αντίπαλο του Ισραήλ, τώρα και της Τουρκίας από πολλά χρόνια, καθιστούσε απόλυτα αναγκαία τη συμφιλίωση με οποιοδήποτε κόστος του Ισραήλ και της Τουρκίας.

Η απόφαση

Η απόφαση των δύο αυτών χωρών, να επανασυνδέσουν τις σχέσεις τους, ασφαλώς διαψεύδει όλους αυτούς στην Κύπρο -κυρίως- που θεωρούσαν ότι «τώρα οι Ισραηλινοί θα έρθουν να μας προστατεύσουν από τους κακούς Τούρκους». Πανηγύριζαν οι άφρονες, γιατί απλούστατα δεν γνωρίζουν τι εστί εβραίος. Το Ισραήλ δεν αποκατέστησε τυχαία τις σχέσεις του με την Τουρκία. Πέρασε αρκετός καιρός (6 χρόνια) από τότε που τις διέρρηξε, με αφορμή τον τουρκικό στολίσκο που θέλησε να μπει με το «έτσι θέλω» στα χωρικά ύδατα του Ισραήλ και να μεταφέρει εφόδια στην πολιορκημένη Λωρίδα της Γάζας.

Σύμφωνα με την ισραηλινή αντικατασκοπία, πάνω στη ναυαρχίδα του στολίσκου, το «Μαβί Μαρμαρά», επέβαιναν πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών της Τουρκίας, της περιβόητης ΜΙΤ, κάτι που κατά καιρούς κατήγγειλαν σοβαρές ισραηλινές εφημερίδες όπως η «Jerusalem Post». Φυσικά οι Τούρκοι το διέψευδαν, λέγοντας πως τα 10 θύματα ήταν μέλη ανθρωπιστικής οργάνωσης. Στην Τουρκία, μέλη ανθρωπιστικής οργάνωσης… Μην τρελαθούμε τώρα.

Στη συμφωνία πάντως, που ανακοινώθηκε από τους Πρωθυπουργούς του Ισραήλ και της Τουρκίας κ.κ. Νετανιάχου και Γιλντιρίμ, αναφέρεται πως η Γάζα παραμένει αποκλεισμένη από ξηρά, αέρα και θάλασσα από το Ισραήλ, αλλά θα επιτραπεί στους Τούρκους να μεταφέρουν εκεί ανθρωπιστική βοήθεια. Επίσης, το Ισραήλ θα δώσει αποζημίωση στις οικογένειες των θυμάτων 20 εκατομμύρια ευρώ.

Τι επεδίωξε το Ισραήλ

Το Ισραήλ, τσακίζοντας τους Τούρκους και τον στολίσκο τους, έδειξε ποιος είναι ο δυνατός στην περιοχή. Παρ' όλ' αυτά, οι Ισραηλινοί, βελτιώνοντας τις σχέσεις τους με την Ελλάδα και την Κύπρο, έκαναν μια διαπίστωση που τους προβλημάτισε. Αυτές οι δύο χώρες δεν είναι σοβαρές και δεν μπορεί να στηριχθεί κανείς επάνω τους. Γνωρίζοντας προσωπικά τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Βενιαμίν Νετανιάχου και έχοντας παρακολουθήσει όλη την πολιτική καριέρα του, είναι αρκετά εύκολο να συμπεράνει κανείς πως οι σημερινοί ηγέτες της Ελλάδας και της Κύπρου δεν του γεμίζουν το μάτι. Τι να πάρει ο Νετανιάχου από τον Τσίπρα και τι από τον Αναστασιάδη;

Ο εβραίος σέβεται τον ισχυρό, ακόμα και όταν είναι αντίπαλός του. Είναι ισχυρός ο Τσίπρας, που εξαπάτησε τον ελληνικό λαό και συνεχίζει να του πίνει το αίμα, με την πιο βάρβαρη φορολογική πολιτική που γνώρισε ποτέ η Δύση; Είναι ισχυρός ο Αναστασιάδης, που δεν απαίτησε ούτε μια παραίτηση στην πρόσφατη τραγωδία με τις φωτιές; Έτσι για το θεαθήναι.

Η σχέση με Ελλάδα και Κύπρο

Η Κύπρος και η Ελλάδα ήταν ανέκαθεν η αόρατη οδός από το Ισραήλ ώς την Ευρώπη, μια λωρίδα, η μόνη που δεν ανήκει στο Ισλάμ. Το κράτος του Ισραήλ περιβάλλεται από περίπου 200 εκατομμύρια μουσουλμάνους που θέλουν να το καταστρέψουν και να ρίξουν τους εβραίους στη θάλασσα. Αυτός ήταν ο μοναδικός λόγος που το Ισραήλ επιχείρησε μεγαλύτερη προσέγγιση με τις Ελλάδα και Κύπρο τα τελευταία χρόνια, λαμβάνοντας αφορμή και από την υπόθεση «Μαβί Μαρμαρά». Αλλά, ποτέ το εβραϊκό κράτος δεν έπαψε να ελπίζει σε αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεών του με την Τουρκία.

Αυτή η χώρα, πέρα από τα καθαρά πολιτικά και γεωστρατηγικά κίνητρα, έχει τεράστια αγορά, σε αντίθεση με την Ελλάδα, που φρόντισε να επιβάλει νέους φόρους στην τουριστική βιομηχανία της, οπότε γιατί να την επισκεφθεί ο εβραίος, τη στιγμή που η Τουρκία προσφέρει τουριστικό προϊόν πολύ φθηνότερο -και καλύτερο- από το ελληνικό και το κυπριακό;

Η διεθνής πολιτική

Φυσικά τον μεγαλύτερο ρόλο στην αποκατάσταση των σχέσεων της Τουρκίας με το Ισραήλ έπαιξε η διεθνής πολιτική και η κρίση στη Μέση Ανατολή και τη Συρία. Με την αποκατάσταση των σχέσεών τους, τα τουρκικά πολεμικά αεροπλάνα θα μπορέσουν να εφοδιαστούν και πάλι με τα υπερσύγχρονα ραντάρ του Ισραήλ, που τα κάνει αόρατα στον εχθρό, ενώ τα προφυλάσσει από τους αντιαεροπορικούς πυραύλους. Τέτοιους πυραύλους έχουν τοποθετήσει οι Ρώσοι στα βόρεια σύνορα της Συρίας, κοντά στην Τουρκία και οι Τούρκοι δεν τολμούν να βγουν πάλι στον αέρα. Μια στρατιωτική συμμαχία ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία θα φέρει σε δύσκολη θέση τη Μόσχα, καθώς επίσης το καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ της Συρίας και τους υποστηριχτές του, Ιράν, Χεζμπολάχ του Λιβάνου κλπ. Μια συμμαχία του Ισραήλ με την Τουρκία καθιστά πιο εύκολο τον πόλεμο εναντίον του Ισλαμικού Κράτους, που όπως φαίνεται είναι ο πρώτος στόχος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Τι σημαίνει για τα δύο κράτη η εξέλιξη αυτή

Για την Τουρκία, η αποκατάσταση των σχέσεών της με το Ισραήλ είναι και ένας δρόμος για την αποκατάσταση των σχέσεών της με την Ουάσιγκτον, καθώς τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξημένη ψυχρότητα. Κάποτε ο Αμερικανός Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα έλεγε πως ήταν τιμή του να σφίξει το χέρι του Τούρκου ηγέτη Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Τον τελευταίο καιρό, ούτε που του το έτεινε.

Η Τουρκία, έχοντας από πάνω της μια πανίσχυρη πάλι και φιλόδοξη να παίξει μεγάλο ρόλο στην περιοχή Ρωσία, ήταν λογικό να νιώθει νευρικότητα. Το Ισραήλ, από τη μεριά του, είχε φροντίσει να εξασφαλίσει έναν δίαυλο κατανόησης με τη Μόσχα, όπως διαφάνηκε και από την πρόσφατη επίσκεψη του Νετανιάχου στο Κρεμλίνο και τη συνάντησή του με τον πανίσχυρο Ρώσο Πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Από την άλλη, αποκαθιστώντας τις σχέσεις του με την Τουρκία, το Ισραήλ ικανοποιεί αυτήν την απαίτηση των ΗΠΑ, οι οποίες ασκούσαν μεγάλες πιέσεις και εκβιασμούς προς το εβραϊκό κράτος, μη παραχωρώντας την παραδοσιακή οικονομική βοήθεια των περισσότερων από επτά δισεκατομμυρίων δολαρίων τον χρόνο. Δεν είναι τυχαία η εσπευσμένη επίσκεψη του νέου Υπουργού Άμυνας του Ισραήλ Άβιγκντορ Λίμπερμαν στην Ουάσιγκτον και οι συνομιλίες του με τους Αμερικανούς στρατιωτικούς ηγέτες.

Το Ισραήλ ανησυχεί πολύ και με τις προθέσεις της Τεχεράνης για το πυρηνικό πρόγραμμά της, καθώς δεν έχει πάψει να υποψιάζεται ότι οι Ιρανοί έχουν για τελικό στόχο τα πυρηνικά όπλα και όχι την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Ο Λίμπερμαν, σκληρός ακροδεξιός πολιτικός, χρημάτισε υπουργός εξωτερικών και τώρα αποκτά το χαρτοφυλάκιο του Υπουργού Άμυνας, που στο Ισραήλ είναι το δεύτερο πιο σημαντικό μετά από αυτό του Πρωθυπουργού. Και άλλοι ακροδεξιοί και αδιάλλακτοι στην αρχή Ισραηλινοί πολιτικοί κατάφεραν να αναρριχηθούν στον πρωθυπουργικό θώκο και μετά άλλαξαν ρότα.

Να μην ξεχνάμε τον Μεναχέμ Μπεγκίν, «τρομοκράτη» για τους Βρετανούς αλλά και τους ίδιους τους συμπατριώτες του, στα χρόνια που το Ισραήλ μαχόταν να αποτινάξει τον βρετανικό αποικιοκρατικό ζυγό. Τελικά ο Μπεγκίν, ως ηγέτης του Δεξιού συνασπισμού Λικούντ, κατάφερε και έγινε πρωθυπουργός, μεταβάλλοντας τη σοσιαλιστική πολιτική σκηνή -όπως εκδηλωνόταν με τα κιμπούτς και τα μοσάβ- της χώρας σε καπιταλιστική ή έστω της ελεύθερης αγοράς.

Ο Αριέλ Σαρόν, άλλος ακροδεξιός πολιτικός-στρατιωτικός, ήρωας στον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ το 1973, μεταμορφώθηκε σε αναμορφωτή της Δεξιάς και πρωταγωνίστησε στην αποχώρηση των εβραίων εποίκων από τη Λωρίδα της Γάζας, όπως το απαιτούσαν οι Παλαιστίνιοι, αλλά κυρίως οι Αμερικανοί. Τώρα ο Λίμπερμαν, υποστηριχτής της ανέγερσης περισσότερων εβραϊκών οικισμών στα κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, ετοιμάζεται να ακολουθήσει τα χνάρια των Μπεγκίν και Σαρόν.

Διαψεύσθηκε ο πρώιμος ενθουσιασμός

Αλλά το σημαντικότερο από όλες τις εξελίξεις στην περιοχή είναι η επαναπροσέγγιση της Τουρκίας με το Ισραήλ, που διαψεύδει όλους τους άφρονες κυρίως στην Κύπρο, που αλάλαζαν από πρώιμο ενθουσιασμό, μετά την επιδείνωση των τουρκο-ισραηλινών σχέσεων. Φαίνεται πως πολλοί δεν πρόσεξαν την παρατήρηση του Νετανιάχου ότι, «εσείς οι Κύπριοι χρειαστήκατε 65 χρόνια για να έρθετε κοντά μας, τη στιγμή που οι δύο χώρες μας απέχουν ανάμεσά τους μισή ώρα πτήση με το αεροπλάνο».

Και να μην ξεχνάμε, όπως οι Ισραηλινοί δεν ξεχνούν, ότι η Ελλάδα αποκατέστησε πλήρως τις σχέσεις της με το Ισραήλ μονάχα στην αρχή της δεκαετίας του 1990, με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη. Το 1982 ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε στείλει οχηματαγωγά του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, που έσωσαν και είχαν μεταφέρει τον Αραφάτ και τους αντάρτες του από τη Βηρυτό στη Τυνησία, την ώρα που ο στρατός του Ισραήλ πολιορκούσε την πρωτεύουσα του Λιβάνου. Όλα αυτά οι εβραίοι δεν τα ξεχνούν, παρ' όλο που δεν πρέπει να λησμονούν -για να είμαστε δίκαιοι με την ιστορία- πως στη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής πολλοί Έλληνες διώχτηκαν ή και εκτελέστηκαν, επειδή τόλμησαν και περιέθαλψαν εβραίους.

Πάντως, όπως επισημαίνουν αναλυτές, μπορεί το Ισραήλ και η Τουρκία να αποκατέστησαν τις διπλωματικές σχέσεις τους, όμως οι μεταξύ τους διμερείς σχέσεις δεν θα είναι πλέον θερμές, όπως ήταν στο παρελθόν. Το Ισραήλ εξάλλου έχει άριστες σχέσεις με την Αίγυπτο, της οποίας ο Πρόεδρος Σίσι ούτε που θέλει να ακούει το όνομα του Ερντογάν. Και, όπως σχολιάζουν διπλωμάτες στο Τελ Αβίβ, αν είναι να διαλέξει ανάμεσα στην Αίγυπτο και την Τουρκία, το Ισραήλ σίγουρα θα διαλέξει την πρώτη.