Η παραίτηση Αχμέτ Νταβούτογλου και η προσπάθεια εξολόθρευσης των Κούρδων
Αναλυτές αναρωτιούνται αν έχει απομείνει κάτι, ύστερα από την πρόσφατη επίθεση του καθεστώτος Ερντογάν ενάντια στους δημοκρατικούς θεσμούς και τις παραδόσεις της χώρας του

Με την παραίτηση του Τούρκου Πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου έπεσαν οι μάσκες για την τουρκική «δημοκρατία» και είναι να απορεί κανείς, που υπάρχουν ακόμα χώρες μέσα στην Ε.Ε. που συζητούν για την ενταξιακή πορεία της Άγκυρας. Παράλληλα, ένα πρόσφατο περιστατικό στην τουρκική «βουλή» παρουσιάζει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τα ήθη και τα έθιμα, τις συμπεριφορές και τον χαρακτήρα των Νεοτούρκων. Ο Φερχάτ Εντσού, Κούρδος βουλευτής, μέλος του κόμματος HDP, κατάγγειλε τον τουρκικό στρατό για γενοκτονία εναντίον του κουρδικού πληθυσμού της Τουρκίας, ενώ μίλησε για «κλεμμένη» γη στην περιοχή όπου περικλείεται σήμερα το τουρκικό κράτος.

Γη στην οποία ζούσαν Έλληνες, Αρμένιοι και Κούρδοι, όταν ακόμα οι Τούρκοι ήταν νομάδες και βοσκούσαν τα κοπάδια τους στις στέπες της Μογγολίας. «Αυτή η γη που σήμερα ονομάζεται Τουρκία είναι βαμμένη με το αίμα των Ελλήνων, των Αρμενίων και των Κούρδων», φέρεται πως είπε ομιλώντας στην τουρκική Βουλή ο Εντσού. «Θα σε σκοτώσουμε με μια σφαίρα στο κεφάλι», ακουγόταν να ουρλιάζουν Τούρκοι «συνάδελφοί» του. «Εδώ είμαι, σκοτώστε με. Έναν Κούρδο δολοφονείτε, δώδεκα ξεφυτρώνουν», απάντησε. Για να επέμβει και ο προεδρεύων της Βουλής, κραδαίνοντας ένα κόκκινο βιβλιαράκι -προφανώς τον κανονισμό- και να φωνάζει πως με αυτά που λέει θα τον κλείσουν στη φυλακή πέντε με δέκα χρόνια.

Η κατάσταση
Αναλυτές αναρωτιούνται αν έχει απομείνει κάτι από την αποκαλούμενη τουρκική «δημοκρατία», ύστερα από την πρόσφατη επίθεση του καθεστώτος Ερντογάν ενάντια στους δημοκρατικούς θεσμούς και παραδόσεις της χώρας του. Ο πρόεδρος της Τουρκίας συνεχίζει την εκστρατεία του ενάντια στα ΜΜΕ και τους πολιτικούς αντιπάλους του, αποκαλώντας τους τρομοκράτες.

Το κυβερνητικό Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) πέρασε πρόσφατα από τη Βουλή νόμο που αίρει την ασυλία βουλευτών, ενώ επιτρέπει στην κυβέρνηση να διώκει βουλευτές του φίλα προσκείμενου στους Κούρδους κόμματος HDP (Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα), με την κατηγορία ότι συνεργάζονται με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (ΡΚΚ), το οποίο η Τουρκία και οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν τρομοκρατική οργάνωση.

Η κατάρρευση της διετούς κατάπαυσης του πυρός και η κλιμακούμενη βία ανάμεσα στις τουρκικές δυνάμεις ασφάλειας και του ΡΚΚ, όπως επίσης οι διώξεις βουλευτών του HDP, είναι ένα ακόμα πλήγμα για την εύθραυστη δημοκρατία της Τουρκίας. Που θα αυξήσει τη πολιτική αστάθεια και θα βαθύνει το χάσμα ανάμεσα στους Τούρκους και τους Κούρδους, προκαλώντας νέα εθνοκάθαρση, υποδεικνύουν ξένοι αλλά και Τούρκοι αναλυτές.

Καταδίκη δημοσιογράφων και η αμερικανική στάση
Στις 6 Μαΐου 2016 δύο δημοσιογράφοι καταδικάστηκαν σε φυλάκιση, με την κατηγορία ότι δημοσίευσαν κρατικά μυστικά, ενώ ο Τσαν Ντουντάρ, διευθυντής σύνταξης στην εφημερίδα «Τζουμχουριέτ», υπήρξε στόχος απόπειρας δολοφονίας έξω από το δικαστήριο. Ο Γιοέλ Σάιμον, εκτελεστικός διευθυντής της Επιτροπής για την Προστασία των Δημοσιογράφων, δήλωσε πως «αυτό που στην ουσία δικαζόταν ήταν το ποινικό δίκαιο της Τουρκίας, το οποίο είναι ένοχο σοβαρών παραβιάσεων». Πολλοί επισημαίνουν το γεγονός, σύμφωνα με το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες τηρούν σιγήν ιχθύος για τις πράξεις του Ερντογάν. Και όχι μόνο αυτό.

Οι Αμερικανοί έχουν αυξήσει την αεροπορική κάλυψη προς τους αντάρτες της Συρίας, οι οποίοι υποστηρίζονται από την Τουρκία, όπως είναι οι τζιχαντιστές Αχράρ αλ Σαμ. Αυτοί οι αντάρτες ώς τώρα επιχειρούν, χωρίς επιτυχία, να διώξουν το Ισλαμικό Κράτος από περιοχές που συνορεύουν με την Τουρκία, με στόχο να εμποδίσουν φιλοσυριακές κουρδικές οργανώσεις από το να διεκδικήσουν αυτές τις περιοχές. Ο υπουργός Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών Ας Κάρτερ, που λέγεται ότι δεν συμπαθεί καθόλου τον Ερντογάν και τις μεθόδους του, στη διάρκεια ακροαματικών διαδικασιών στην αμερικανική Γερουσία, απέφυγε να αναφέρει το παραμικρό για τις κατάφωρες παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων, στις οποίες προέβησαν οι τουρκικές δυνάμεις ασφαλείας στις επιθέσεις τους εναντίον θέσεων ανταρτών του ΡΚΚ σε κυρίως κουρδικές πόλεις και χωριά της νοτιοανατολικής Τουρκίας.

Λόγω της αυξημένης δραστηριότητας και των τρομοκρατικών επιθέσεων του Ισλαμικού Κράτους σε μεθοριακές τουρκικές πόλεις, καθώς επίσης και αμερικανικών πιέσεων, αυτοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις στην Άγκυρα δείχνουν ότι αλλάζουν τακτική απέναντι στους ισλαμιστές. Αφού η Τουρκία αγνοούσε πλήρως από το καλοκαίρι του 2014 την απειλή του Ισλαμικού Κράτους, φαίνεται πως τώρα αναγνωρίζει τον αυξανόμενο κίνδυνο ακόμα και γι αυτήν την ίδια. Σε σημείο που να κυκλοφορούν ακόμα και θεωρίες συνομωσίας, σύμφωνα με τις οποίες πίσω από το Ισλαμικό Κράτος κρύβονται άλλες ξένες δυνάμεις, που απεργάζονται τον αφανισμό του τουρκικού κράτους.

Η παραίτηση Νταβούτογλου
Η παραίτηση Νταβούτογλου ήταν άλλη μια σοβαρή ένδειξη για την κατάσταση που επικρατεί στο εσωτερικό της Τουρκίας. Η παραίτησή του εδραίωσε την απόλυτη κυριαρχία του Ερντογάν. Πολλοί αποκάλεσαν «προδότη» τον Νταβούτογλου, αλλά η μόνη «προδοσία» του ήταν το ότι προσπάθησε να ακολουθήσει λίγο πιο μετριοπαθή πολιτική από αυτήν του Ερντογάν. Για παράδειγμα, σε αντίθεση με τον Πρόεδρο της Τουρκίας, ο Νταβούτογλου επιχειρούσε με ειλικρίνεια να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού με το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης μετά τις εκλογές της 7ης Ιουνίου 2015, όταν το ΑΚΡ έχασε την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία.

Σε αντίθεση με τον Ερντογάν, ο Νταβούτογλου ήταν σφόδρα αντίθετος με τις διώξεις και τις φυλακίσεις των δημοσιογράφων και των ακαδημαϊκών, που δικάζονται αδιάκοπα. Και σε αντίθεση με τον Ερντογάν, προσπάθησε να δημιουργήσει κάποια σχέση συνεννόησης με τους οικολόγους, αποφεύγοντας να συγκρουστεί μαζί τους, κατηγορώντας τους ως πολιτικούς προβοκάτορες. Γι’ αυτό, σε σύγκριση με τον Ερντογάν, ο Νταβούτογλου ήταν σχετικά λιγότερο αρνητική προσωπικότητα στα μάτια της αντιπολίτευσης. Αλλά για τους υποστηρικτές του Ερντογάν όλα αυτά είναι μια καλοστημένη προδοσία.

Τελειωμένος πολιτικός
Τούρκοι αναλυτές επισημαίνουν πως ο Νταβούτογλου θα συνεχίσει να είναι μέλος της Βουλής. Αλλά ο άνθρωπος αυτός, που ξεκίνησε ως ένας εντελώς άγνωστος ισλαμιστής ακαδημαϊκός σε κάποιο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, και αναρριχήθηκε με εντυπωσιακά γρήγορο ρυθμό στις τάξεις του ΑΚΡ ώσπου να διαδεχθεί τον πρώην πρόεδρο Αμπντάλα Γκιουλ, στην ουσία θεωρείται τελειωμένος ως πολιτικός. Ο Νταβούτογλου θεωρείται υπεύθυνος για όλα τα κακά του ΑΚΡ και αποχωρεί από το πολιτικό προσκήνιο τόσο αποδυναμωμένος, που πολύ δύσκολα θα καταφέρει να επιστρέψει. Το όνομά του δεν είναι πλέον τόσο δημοφιλές, όσο ήταν αυτό του προκατόχου και μέντορά του Γκιουλ, καθώς δεν προέρχεται από τις ρίζες του κόμματός τους.

Όπως επισημαίνεται, στην Τουρκία εισήλθε τώρα στο Πάνθεον των πολιτικών πτωμάτων που κάποτε ήταν μεγάλα ονόματα του ΑΚΡ. «Το τραγικό για τον Νταβούτογλου είναι πως κανείς δεν θα κλάψει γι' αυτόν», υπέδειξε ένας Τούρκος αναλυτής. Στην Άγκυρα υποστηρίζουν πως ο Νταβούτογλου είναι ο βασικός αρχιτέκτονας για την αποτυχημένη πολιτική της Τουρκίας στη Συρία. Η αποχώρησή του ίσως να δώσει μια καλή ευκαιρία στον Ερντογάν να βγει από τη χαοτική κατάσταση της Συρίας. Ο Νταβούτογλου θεωρείται πολιτική φιγούρα, αλλά όχι δημιουργός πολιτικής. Οι επικριτές του λένε ότι αυτά που συνέβησαν με την εμπλοκή της Τουρκίας στον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας είναι το αποτέλεσμα της αγάπης του Νταβούτογλου για μεγάλα λόγια, χωρίς όμως την παραμικρή ουσία.

Η συνέχεια
Και τι θα γίνει στη συνέχεια; Οι Τούρκοι αναλυτές λέγουν πως στο Συνέδριο του ΑΚΡ στις 22 Μαΐου θα ανακοινωθεί ο επιλεγμένος από τον Ερντογάν υποψήφιος αρχηγός του κόμματος, που θα αντικαταστήσει τον Νταβούτογλου. Ύστερα ο Ερντογάν θα διορίσει τον νέο αρχηγό του κόμματος στη θέση του πρωθυπουργού. Αλλά αυτό δεν θα είναι αρκετό για τον Ερντογάν, που φιλοδοξεί να εδραιώσει την ντε φάκτο δύναμή του με μια συνταγματική πραγματικότητα. Για να γίνει αυτό πρέπει να αλλάξει ολόκληρο το Σύνταγμα, αλλά το ΑΚΡ δεν διαθέτει σήμερα αρκετές έδρες στη Βουλή για να το πετύχει. Έτσι ο Ερντογάν είτε θα προσπαθήσει να προσελκύσει βουλευτές άλλων κομμάτων είτε θα κηρύξει νέες εκλογές αν νομίσει πως οι καιροί τον ευνοούν.

Οι ψήφοι από άλλο κόμμα στη σημερινή Βουλή ίσως βρεθούν από το Εθνικό Κόμμα Δράσης, που ο ηγέτης του Ντεβλέτ Μπαχτσελί τον τελευταίο καιρό φλερτάρει με το ΑΚΡ, ώστε να μπορέσει να εξουδετερώσει τους πολιτικούς του αντιπάλους μέσα στο Κόμμα. Ή φυλακίζοντας καμιά ντουζίνα βουλευτές του HDP, με την κατηγορία ότι είχαν σχέσεις με τρομοκράτες. Θα διενεργήσει εκλογές για νέους βουλευτές, που θα αναπληρώσουν αυτούς που έστειλε στη φυλακή και θα «φροντίσει» ώστε να «εκλεγούν» υποψήφιοι του ΑΚΡ. Η δεύτερη επιλογή, δηλαδή γενικές εκλογές, είναι μια προοπτική που πολλοί στην Άγκυρα τη θεωρούν πιθανότερη. Πρόωρες εκλογές, πιθανώς το φθινόπωρο, θα μπορούσαν να περιορίσουν την δύναμη των HDP και MHP σε ποσοστό κάτω του 10%, δίνοντας στο ΑΚΡ αρκετές έδρες, ώστε να περάσει το νέο Σύνταγμα και το προεδρικό σύστημα διακυβέρνησης μέσα σε ένα βράδυ.