Τι προνοεί η πρόταση της Κομισιόν για τον μηχανισμό κατανομής προσφύγων
Σε περίπτωση που κάποιο κράτος-μέλος αρνηθεί να υποδεχθεί πρόσφυγες, θα πρέπει να καταβάλει ένα ποσό στο εκάστοτε κράτος-μέλος ως «εισφορά αλληλεγγύης»

Μόνιμο μηχανισμό δίκαιης κατανομής προσφύγων με στόχο να αποφορτιστούν χώρες της πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, προβλέπει η πρόταση της Κομισιόν για την αναθεώρηση του Κανονισμού του Δουβλίνου, που δόθηκε στη δημοσιότητα χθες Τετάρτη. Το σχέδιο της Επιτροπής περιλαμβάνει επίσης χρηματικές ποινές για τις χώρες που αρνούνται να υποδεχθούν πρόσφυγες σύμφωνα με το εν λόγω σχήμα - στο οποίο και αναμένεται να αντισταθούν χώρες της κεντρικής Ευρώπης, με την Ουγγαρία να έχει ήδη προαναγγείλει δημοψήφισμα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει πως το καινούργιο σχήμα, εφόσον γίνει δεκτό από τα κράτη-μέλη, θα κάνει το Σύστημα του Δουβλίνου πιο «διαφανές», πιο «δίκαιο» και θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητά του.

Η πρόταση
Ειδικότερα, σύμφωνα με την πρόταση της Κομισιόν, η ευθύνη της εξέτασης του αιτήματος ασύλου παραμένει στο κράτος πρώτης υποδοχής -εκτός κι αν ο αιτών έχει συγγενείς σε άλλη χώρα-, ωστόσο προβλέπεται η δημιουργία ενός «διορθωτικού μηχανισμού κατανομής», ο οποίος θα ενεργοποιείται «αυτόματα» όταν μια χώρα δέχεται «δυσανάλογο» αριθμό προσφύγων σε σχέση με τον πληθυσμό και την οικονομική ισχύ της. Σε περίπτωση που κάποιο κράτος-μέλος αρνηθεί να υποδεχτεί πρόσφυγες, θα πρέπει να καταβάλει ένα ποσό στο εκάστοτε κράτος-μέλος ως «εισφορά αλληλεγγύης». Σύμφωνα με πηγές των «Financial Times», τα ευρωπαϊκά κράτη που αρνούνται να μοιραστούν το βάρος σε μια τέτοια περίπτωση θα αντιμετωπίζουν οικονομική επιβάρυνση της τάξης των 250.000 ευρώ ανά πρόσφυγα.

Άλλες πρόνοιες
Την αυτόματη κατανομή των προσφύγων όταν ξεπερνούν το όριο των δυνατοτήτων μιας χώρας μέλους θα την αναλάβει η «Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασύλου», η οποία, σύμφωνα με τις προτάσεις της Επιτροπής, θα αποτελέσει τη μετεξέλιξη του υφιστάμενου Ευρωπαϊκού Γραφείου Υποστήριξης για θέματα Ασύλου (EASO) με ενισχυμένες αρμοδιότητες. Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει μέτρα «αποθάρρυνσης» των δευτερογενών μετακινήσεων, έτσι ώστε οι πρόσφυγες να υποχρεούνται να παραμένουν στο κράτος-μέλος που είναι υπεύθυνο για την αίτησή τους, προβλέποντας παράλληλα «αναλογικές συνέπειες σε περίπτωση μη συμμόρφωσης». Επίσης, προτείνεται να λαμβάνεται υπόψη η προσπάθεια που κάνει ένα κράτος-μέλος για την απευθείας επανεγκατάσταση προσφύγων από τρίτες χώρες, αλλά και να υπάρχουν ισχυρότερες εγγυήσεις για τους ασυνόδευτους ανηλίκους. Πέραν των προαναφερθέντων, στο πλαίσιο του σχεδίου της Επιτροπής, προβλέπεται και η ενδυνάμωση του συστήματος Eurodac για την καλύτερη αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης.

Σε δηλώσεις του σε σχέση με την πρόταση της Κομισιόν ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Φρανς Τίμερμανς τόνισε πως «ο λόγος για τον οποίο η Ελλάδα και η Ιταλία δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, που πηγάζουν από το Δουβλίνο, ήταν ότι για χρόνια ζητούσαν από τα άλλα κράτη-μέλη να δείξουν αλληλεγγύη σε ένα πρόβλημα που αντιμετώπιζαν, αλλά η μόνη απάντηση που έπαιρναν ήταν το Δουβλίνο».

«Το Δουβλίνο δεν λειτουργεί γιατί τα κράτη-μέλη της πρώτης γραμμής έχουν αφεθεί μόνα τους να διαχειριστούν το πρόβλημα. Πρέπει να υπάρχει κατανομή του βάρους», συμπλήρωσε ο ίδιος. Συνεχίζοντας ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν επισήμανε πως αν για οποιαδήποτε λόγο ένα κράτος-μέλος δεν επιθυμεί να δεχθεί το ποσοστό των αιτούντων άσυλο που του αναλογούν, η Επιτροπή προτείνει να προβλέπεται η δυνατότητα να υποστηρίξει οικονομικά τη χώρα που θα αναλάβει να δεχθεί τους εν λόγω πρόσφυγες.

Ο Φ. Τίμερμανς τη χαρακτήρισε πράξη «οικονομικής αλληλεγγύης» για τη φροντίδα των προσφύγων, σημειώνοντας πως το ποσό που θα διατίθεται θα πρέπει να καλύπτει όχι μόνο τα άμεσα έξοδα, αλλά και τα μακροπρόθεσμα, όπως είναι η παιδεία, η στέγαση και η υγειονομική περίθαλψη των προσφύγων. Το ποσό αυτό θα ανέρχεται στις 250.000 ευρώ για κάθε πρόσφυγα που αρνείται να υποδεχθεί και θα προορίζεται για το κράτος-μέλος που θα αναλαμβάνει το αίτημα ασύλου του.

«Δεν θα αρέσει σε όλους»
Σε ό,τι αφορά ενδεχόμενες αντιδράσεις από συγκεκριμένα κράτη-μέλη, ο Φ. Τίμερμανς παραδέχθηκε πως η πρόταση της Επιτροπής «δεν θα αρέσει σε όλους», ωστόσο τόνισε πως ο Κανονισμός του Δουβλίνου πρέπει να «διορθωθεί». «Αν δεν υπάρξει αλληλεγγύη σε αυτό το ζήτημα, τότε δεν θα υπάρξει και αλλού. Δεν υπάρχει αλληλεγγύη α λα καρτ. Δεν μπορείς να επιλέγεις πότε είσαι μέλος αυτής της Ένωσης και πότε όχι», υπογράμμισε ο ίδιος, συμπληρώνοντας πως «το ευρωπαϊκό οικοδόμημα μπορεί να δεχθεί "πλήγμα" εάν δεν βρούμε μια λύση από κοινού».

Απαντώντας στην κριτική ότι με την πρόταση της Επιτροπής η ευθύνη της εξέτασης του ασύλου σε περιόδους μη κρίσης παραμένει στο κράτος πρώτης υποδοχής, ανέφερε πως η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να βρει μια λύση που θα μπορεί να περάσει από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. «Την τράπουλα τη μοιράζουν το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, και με τα χαρτιά που έχουμε πρέπει να παίξουμε. Αυτή είναι η καλύτερη επιλογή που έχουμε, έτσι ώστε να μην αφήνονται μόνα τους τα κράτη-μέλη σε περιόδους κρίσης», επισήμανε ο ίδιος.

Έντονη αντίδραση Πολωνίας και Σλοβακίας
Και πριν καλά-καλά ολοκληρώσει τις δηλώσεις του ο Αντιπρόεδρος της Κομισιόν ήρθαν οι πρώτες έντονες αντιδράσεις από τους Πολωνούς και τους Σλοβάκους. Ειδικότερα, ο Υπουργός Εσωτερικών της Σλοβακίας Ρόμπερτ Κάλινακ ανέφερε πως η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συστηματική κατανομή αιτούντων άσυλο σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνιστά οπισθοδρόμηση στις προσπάθειες της Ένωσης να αντιμετωπίσει τη μεταναστευτική κρίση και δεν είναι συμβατή με την πραγματικότητα. Η Σλοβακία αντιτάχθηκε σθεναρά στο σύστημα ποσοστώσεων που ενέκριναν τα κράτη-μέλη πέρυσι και αμφισβητεί αυτό το σχέδιο στα δικαστήρια.

Ο υπουργός Ρόμπερτ Κάλινακ είπε πως η χρονική συγκυρία στην οποία παρουσιάζεται η νέα πρόταση είναι δύσκολη δεδομένων των προσπαθειών που καταβάλλονται, προκειμένου να επιτευχθεί συναίνεση για το κλείσιμο των μεταναστευτικών διαδρόμων και να επιτευχθεί μια συμφωνία για τους πρόσφυγες με την Τουρκία. «Εν μέσω αυτών των πολύ ευαίσθητων συνομιλιών, μια πρόταση τίθεται στο τραπέζι, που μας γυρνάει εννέα μήνες πίσω και δεν σέβεται την πραγματικότητα από ορισμένες απόψεις», υποστήριξε. Από την πλευρά του, ο Υπουργός Εσωτερικών της Πολωνίας δήλωσε ότι το θέμα της ποσόστωσης στην υποδοχή προσφύγων «είναι παράλογο και έρχεται σε αντίθεση με τα δικαιώματα των χωρών-μελών.

«Τεράστια πρόοδος», αλλά…
ΤΗΝ άποψη ότι εξακολουθούν να υπάρχουν κάποια προβλήματα στα εξωτερικά σύνορα, που καθιστούν αναγκαία την «κατ’ εξαίρεση» διατήρηση των εσωτερικών συνοριακών ελέγχων που έχουν επιβάλει πέντε χώρες για περαιτέρω έξι μήνες, εξέφρασε χθες ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μετανάστευσης Δημήτρης Αβραμόπουλος, αναγνωρίζοντας ωστόσο πως η Ελλάδα έχει σημειώσει «τεράστια πρόοδο» τους τελευταίους μήνες και βδομάδες. Ξεκαθάρισε δε πως δεν προτείνεται να επιβληθούν εσωτερικοί έλεγχοι στα σύνορα Σένγκεν της Ελλάδας, δηλαδή σε αεροδρόμια και λιμάνια.

«Στο διάστημα των τριών μηνών δεν ήταν δυνατό να αντιμετωπιστούν επαρκώς όλες οι ελλείψεις», ανέφερε ο Επίτροπος, προσθέτοντας ότι λόγω του μεγάλου αριθμού των αιτούντων άσυλο που παραμένουν στην Ελλάδα και στη λεγόμενη διαδρομή των Δυτικών Βαλκανίων, η ΕΕ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον κίνδυνο «δευτερογενών μετακινήσεων». Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει στο Συμβούλιο συγκεκριμένα κράτη-μέλη (Γερμανία, Αυστρία, Σουηδία, Δανία και Νορβηγία) να διατηρήσουν τους ελέγχους σε συγκεκριμένα σημεία των συνόρων τους. Ο ίδιος Επίτροπος επανέλαβε πως στόχος παραμένει η ομαλοποίηση της Σένγκεν, χωρίς εσωτερικούς ελέγχους, «όσο το δυνατό πιο γρήγορα».
Πηγές: ΑΠΕ, in.gr