Τι σημαίνει ο τερματισμός των σχέσεων ανάμεσα σε Λίβανο και Σαουδική Αραβία
Δημιουργείται νέο τζιχαντιστικό μέτωπο, καθώς στον Λίβανο επικρατεί χάος, δεν υπάρχει κυβέρνηση που να μπορεί να διαχειριστεί ακόμα και τα σκουπίδια που στοιβάζονται κατά τόνους στους δρόμους των πόλεων

Μετά τις δραματικές εξελίξεις στο Ιράκ και τη Συρία, νέο μεγάλο πρόβλημα δημιουργείται στη Μέση Ανατολή, με το «διαζύγιο» στις σχέσεις ανάμεσα στον Λίβανο και τη Σαουδική Αραβία. Και αν ήταν μονάχα αυτό, θα μπορούσε να πει κανείς ότι με τους κατάλληλους διπλωματικούς χειρισμούς, στο προσεχές μέλλον αυτές οι σχέσεις ίσως να μπορούσαν να αποκατασταθούν.

Όμως τα πράγματα έχουν πάρει μεγάλες διαστάσεις και τώρα οι φανατικοί ισλαμιστές της Τεχεράνης δείχνουν να έχουν πατήσει πόδι στα παράλια της Μεσογείου, έτοιμοι να εξαπολύσουν από εκεί την τζιχάντ που τόσα χρόνια σχεδίαζαν και προσδοκούσαν. Η Σαουδική Αραβία, που χρηματοδοτούσε τα πολιτικά κόμματα του Λιβάνου, διάκοψε τις σχέσεις της με τη Βηρυτό και σταμάτησε να στέλνει δισεκατομμύρια δολάρια υπό μορφήν οικονομικής βοήθειας.

Ο αντίκτυπος κι η Χεζμπολάχ
Δημιουργείται έτσι νέο τζιχαντιστικό μέτωπο, καθώς στον Λίβανο επικρατεί χάος, δεν υπάρχει κυβέρνηση που να μπορεί να διαχειριστεί ακόμα και τα σκουπίδια που στοιβάζονται κατά τόνους στους δρόμους των πόλεων, ενώ η φιλοϊρανική οργάνωση Χεζμπολάχ, που ακόμα και σήμερα χαρακτηρίζεται «τρομοκρατική», ξεπροβάλλει πλέον πεντακάθαρα ως η μεγάλη δύναμη στον Λίβανο. Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, η Συρία φάνταζε ως η δύναμη που έπαιζε τον μεγαλύτερο ρόλο στις εσωτερικές υποθέσεις του Λιβάνου.

Όμως ο εμφύλιος πόλεμος υποχρέωσε τη Δαμασκό να κάνει πίσω και να αφήσει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη σύμμαχό της στην περιοχή, την ισλαμική Τεχεράνη. Αυτό ήταν που περίμεναν οι Ιρανοί, οι οποίοι σχεδίαζαν την έξοδό τους στη Μεσόγειο για πολλές δεκαετίες. Πρώτα δημιούργησαν τη Χεζμπολάχ, ύστερα προκάλεσαν την αποχώρηση των Αμερικανών και των άλλων χριστιανικών χωρών με επιθέσεις στις πρεσβείες τους στον Λίβανο, έβαλαν την Χεζμπολάχ στο πολιτικό παιγνίδι του Λιβάνου, την κατέστησαν κυρίαρχο στις πολιτικές εξελίξεις, ενώ τώρα υποχρέωσαν και τη Σαουδική Αραβία, μεγάλη ανταγωνίστρια του Ιράν στη Μέση Ανατολή -λόγω θρησκευτικών διαφορών- να ανακρούσει πρύμναν και να πάρει διαζύγιο με τη Βηρυτό. Εφημερίδες και τηλεοπτικά δίκτυα που χρηματοδοτούνταν από τη Σαουδική Αραβία έκλεισαν, και εκατοντάδες Λιβανέζοι έμειναν στους δρόμους χωρίς δουλειά.

Το Ριάντ έστελνε κάθε χρόνιο στον Λίβανο 3 δισεκατομμύρια δολάρια σε στρατιωτική βοήθεια και 1 δισεκατομμύριο δολάρια για υπηρεσίες πληροφοριών. Διακόπτοντας την αποστολή αυτών των χρημάτων, αφήνει στο έλεος του Θεού και της Χεζμπολάχ τον Λίβανο.

Ενισχύεται η επιρροή της οργάνωσης
Παράλληλα, ενισχύει ακόμα περισσότερο τη δύναμη και την επιρροή αυτής της οργάνωσης στην περιοχή. Μαχητές της ήδη πολεμούν στο πλευρό των κυβερνητικών δυνάμεων της Συρίας εναντίον των εχθρών του Προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ και αποκτούν μεγαλύτερη πείρα στις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Πείρα, που κάποια ημέρα ίσως να την αξιοποιήσουν σε μελλοντική αναμέτρηση με τον στρατό του Ισραήλ. Και αυτός είναι άλλος ένας μεγάλος μπελάς για το ίδιο το Ισραήλ, που παρακολουθεί με εύλογη ανησυχία τα γεγονότα στον Λίβανο.

Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια (2006) από τότε, που ο ισραηλινός στρατός πήρε ένα γερό μάθημα στον πόλεμο εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Η άτακτη υποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων είχε συγκλονίσει την ισραηλινή κοινή γνώμη. Ο στρατός του Ισραήλ, το καμάρι όλων των εβραίων, είχε υποστεί ταπεινωτική ήττα. Από τότε βέβαια το Ισραήλ αναθεώρησε τα σχέδια και τις τακτικές του στα βόρεια σύνορά του με τον Λίβανο, ενώ τώρα πιστεύει πως μια αναμέτρηση με τη Χεζμπολάχ θα προκαλέσει τεράστια ζημιά στους ισλαμιστές. Οι οποίοι προς το παρόν δεν κάνουν κάτι που θα προκαλέσει την αντίδραση της Ιερουσαλήμ, καθώς τωρινός στόχος είναι η διάσωση του καθεστώτος Άσαντ.

Θα πρέπει να σημειώσει κανείς το γεγονός, ότι στη Συρία πολεμούν στο πλευρό των κυβερνητικών δυνάμεων στρατεύματα από το Ιράν. Η Τεχεράνη βρίσκεται πολύ κοντά στον στόχο της να εξαπολύσει την Ισλαμική της Επανάσταση από τις ακτές της Μεσογείου, με στόχο τις πλησιέστερες ευρωπαϊκές χώρες, που δεν είναι άλλες από την Κυπριακή Δημοκρατία και την Ελλάδα. «Παραδίνουμε τον Λίβανο βορά στις ορέξεις του Ιράν», δήλωσε ανώτατος Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Πρόκειται για μεγάλο κτύπημα στην πλάτη του Λιβάνου». Ποτέ άλλοτε δεν θα είναι τόσο ισχυρή η Χεζμπολάχ όσο τώρα στον Λίβανο, τραπεζιτικό και εμπορικό κέντρο στη Μέση Ανατολή, όπου ζουν περισσότεροι από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες από τη Συρία.

Η απόφαση
Η Σαουδική Αραβία πήρε την απόφαση για διαζύγιο με τον Λίβανο, ύστερα από την άρνηση της Βηρυτού να καταδικάσει, όπως έκαναν άλλες αραβικές χώρες, τις επιθέσεις ενάντια στην πρεσβεία της Σαουδικής Αραβίας στην Τεχεράνη. Η απόλυση από τις φυλακές του Λιβάνου πρώην υπουργού, που είχε καταδικαστεί για μεταφορά όπλων και εκρηκτικών υλών στη Συρία, έπεισε το Ριάντ πως ακόμα και η Δικαιοσύνη στον Λίβανο εργάζεται για λογαριασμό των αντιπάλων της Ιρανών. Η Σαουδική Αραβία πρωτοστάτησε στις προσπάθειες αραβικών κρατών στον Κόλπο και του Αραβικού Συνδέσμου να χαρακτηριστεί η Χεζμπολάχ οργάνωση που προάγει την τρομοκρατία.

Η εχθρική στάση της Σαουδικής Αραβίας δημιούργησε κύμα φυγής Λιβανέζων που εργάζονταν εκεί ή σε άλλα κρατίδια του Κόλπου. Η Σαουδική Αραβία διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο στα όσα συνέβαιναν στον Λίβανο, που για πολλούς ήταν δημιούργημα των Ευρωπαίων αποικιοκρατών μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το βασίλειο πρωτοστάτησε στις συνομιλίες που τερμάτισαν τον εμφύλιο πόλεμο του Λιβάνου 1975-1990. Στα μεταπολεμικά χρόνια, οι Σαουδάραβες επίσης πρωταγωνιστούσαν στις εσωτερικές πολιτικές έριδες του Λιβάνου, ενισχύοντας τους σουνίτες μουσουλμάνους και τους χριστιανούς συμμάχους τους.

Πριν από έξι χρόνια, ο τότε βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας Αμπντάλα επισκέφθηκε τη Βηρυτό για να αποκλιμακώσει κρίση, που είχαν δημιουργήσει οι απειλές της Χεζμπολάχ ότι θα ξανάρχιζε τον εμφύλιο πόλεμο. Έμμεσα ή άμεσα, μέσω του δισεκατομμυριούχου επιχειρηματία και πρώην πρωθυπουργού Σαάντ αλ Χαρίρι και του δολοφονημένου πατέρα του Ραφίκ, το Ριάντ έστελνε εκατομμύρια δολάρια στους συμμάχους του στον Λίβανο. Η οικογένεια Χαρίρι διατηρεί στη Σαουδική Αραβία τη μεγαλύτερη ίσως κατασκευαστική εταιρία, τη Saudi Oger.

Η αλλαγή πλεύσης
Η αλλαγή πλεύσης της Σαουδικής Αραβίας στον Λίβανο αντανακλά επίσης στις νέες στρατηγικές και προτεραιότητές της στην εξαιρετικά ταραγμένη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Αναλυτές λένε πως η Σαουδική Αραβία πιστεύει ότι η Χεζμπολάχ και κατ' επέκτασιν το Ιράν απήγαγαν τον Λίβανο. Οι Σαουδάραβες είναι επίσης απογοητευμένοι με τον Σαάντ Χαρίρι, σημαντικότερο σουνίτη πολιτικό του Λιβάνου, που τα πέντε τελευταία χρόνια τον περισσότερο καιρό ζει μακριά από τη χώρα, γιατί τρέμει μήπως τον δολοφονήσουν, όπως συνέβη με τον πατέρα του το 2005.

Ο Σαγέντ Χασάν Νασραλά, ηγέτης της Χεζμπολάχ, και στόχος δολοφονίας μυστικών υπηρεσιών κρατών της περιοχής (στο παρελθόν τουλάχιστον) ειρωνεύεται συνέχεια τους Σαουδάραβες, για τις αποτυχίες τους στη Συρία, την Υεμένη και το Μπαχρέιν. «Ναι, οι Σαουδάραβες είναι θυμωμένοι μαζί μας», δήλωσε τον περασμένο μήνα. «Καταλαβαίνω τον θυμό τους. Γιατί; Μα είναι προφανές, πως όταν κάποιος αποτυγχάνει, το καλύτερο που έχει να κάνει είναι να θυμώνει».

Αναθεώρηση σχεδίων Κύπρου-Ελλάδας
Η νέα τροπή που παίρνει η κατάσταση στον Λίβανο, υποχρεώνει την κυβέρνηση της Κύπρου, και κατ’ επέκτασιν της Ελλάδας και της Αιγύπτου να αναθεωρήσουν τα σχέδιά τους για στρατηγική συμμαχία με τη Βηρυτό, σχετικά και με την έρευνα για φυσικό αέριο.

Η ελληνική πλευρά θα πρέπει να σταθμίσει τα υπέρ και τα κατά μιας συμφωνίας συνεργασίας με έναν Λίβανο που ελέγχεται από τη Χεζμπολάχ, που για το Ισραήλ είναι κόκκινο πανί. Κύπρος και Ελλάδα θα πρέπει να σταθμίσουν τι συμφέρει περισσότερο, μια συμμαχία με τους ισλαμιστές, ή με το Ισραήλ; Θα μπορούσαν φυσικά να χρησιμοποιήσουν τις υπηρεσίες τους ως ενδιάμεσοι δίαυλοι επικοινωνίας ανάμεσα στους ορκισμένους σήμερα εχθρούς.

Αλλά στη Μέση Ανατολή η αλλαγή συμμαχιών είναι φαινόμενο συνηθισμένο, γι' αυτό άλλωστε και η περιοχή όσο επικίνδυνη και αν είναι, άλλο τόσο φαντάζει συναρπαστική.
Γ.Σ.