ΣΕ ΒΑΘΙΑ ΚΡΙΣΗ ΟΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ, ΠΟΥ ΟΜΩΣ ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΥΟ ΧΩΡΕΣ

Είναι ενδεικτική η δήλωση του εκπροσώπου του Λευκού Οίκου, περί ανεπίσημης συνομιλίας των δύο Προέδρων, καθώς ο Ομπάμα θα ήταν απασχολημένος με άλλους 50 ηγέτες, ενώ αντίθετα ο Ερντογάν επέμενε πως θα συναντιόντουσαν στην κατοικία του Αμερικανού Προέδρου

Δύο σπουδαίοι Τούρκοι δημοσιογράφοι, της εφημερίδας «Τσουμχουριέτ», συνελήφθησαν τον περασμένο Νοέμβριο για άρθρο, σύμφωνα με το οποίο οι μυστικές υπηρεσίες της Τουρκίας είχαν επιχειρήσει να στείλουν όπλα στους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους, στη Συρία

Η Τουρκία είναι 149η ανάμεσα σε 180 χώρες σχετικά με την ελευθερία του Τύπου. Περισσότεροι από 30 δημοσιογράφοι εξακολουθούν να είναι στη φυλακή και οι περισσότεροι από αυτούς είναι κουρδικής καταγωγής

Η κρίση στη Συρία έφερε στο προσκήνιο τον μεγαλύτερο φόβο της Τουρκίας. Το ενδεχόμενο αυτονόμησης των Κούρδων, οι οποίοι άρχισαν νέες τρομοκρατικές επιθέσεις στο εσωτερικό της χώρας

Οι σχέσεις ανάμεσα στην Τουρκία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, όσο κρίσιμες και αν είναι αυτή την εποχή γι' αμφότερες τις χώρες, έχουν πιάσει πάτο, σύμφωνα με την άποψη ξένων διπλωματών και αναλυτών στην Άγκυρα και το Λονδίνο. Το BBC πιστεύει πως σπάνια οι σχέσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και μια συμμαχική χώρα στο ΝΑΤΟ έχουν υπάρξει σε τόσο χαμηλό επίπεδο, όσο αυτές ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Άγκυρα.

Και αυτό ενισχύεται από το γεγονός, ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, που κάποτε έλεγε ότι ήταν τιμή του που θα έσφιγγε το χέρι του Τούρκου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αυτή τη φορά αποφάσισε να μην τον συναντήσει επίσημα στην Ουάσιγκτον στο τέλος της βδομάδας, στη διάρκεια της Συνόδου για την Πυρηνική Ασφάλεια. Είναι ενδεικτική η δήλωση του εκπροσώπου του Λευκού Οίκου, περί ανεπίσημης συνομιλίας των δύο Προέδρων, καθώς ο Ομπάμα θα ήταν απασχολημένος με άλλους 50 ηγέτες, ενώ αντίθετα ο Ερντογάν επέμενε πως θα συναντιόντουσαν στην κατοικία του Αμερικανού Προέδρου.

Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν πως απομακρύνουν τις οικογένειες διπλωματών τους από τη νότια Τουρκία, επικαλούμενες λόγους ασφάλειας, ενώ η «Wall Street Journal» ανέφερε πριν από λίγες ημέρες πως ο Αμερικανός Πρόεδρος απέρριψε την πρόταση για διμερή συνάντηση, δυσαρεστημένος από τις τουρκικές επιθέσεις εναντίον Κούρδων ανταρτών, καθώς και την άγρια εκστρατεία που έχει εξαπολύσει το καθεστώς της Άγκυρας ενάντια στον αντιπολιτευόμενο Τύπο.

Δύο σπουδαίοι Τούρκοι δημοσιογράφοι, της εφημερίδας «Τσουμχουριέτ», συνελήφθησαν τον περασμένο Νοέμβριο για άρθρο, σύμφωνα με το οποίο οι μυστικές υπηρεσίες της Τουρκίας είχαν επιχειρήσει να στείλουν όπλα στους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία. Οι δύο αρνούνται τις κατηγορίες, αλλά αν κριθούν ένοχοι κινδυνεύουν να τους επιβληθεί ποινή ισόβιας κάθειρξης. Το πιο απίστευτο είναι πως τη σχετική εναντίον των δημοσιογράφων μήνυση κατέθεσε προσωπικά ο ίδιος ο Ερντογάν.

Από τον… έρωτα στην αντιπάθεια

Η Τουρκία είναι 149η ανάμεσα σε 180 χώρες σχετικά με την ελευθερία του Τύπου. Περισσότεροι από 30 δημοσιογράφοι εξακολουθούν να είναι στη φυλακή και οι περισσότεροι από αυτούς είναι κουρδικής καταγωγής. Το τουρκικό καθεστώς υποστηρίζει ότι η δημοσιογραφία στη χώρα είναι από τις πιο ελεύθερες στον κόσμο. Παρ' όλ' αυτά ο Ερντογάν τα έβαλε με ξένους διπλωμάτες που παρευρέθηκαν στη δίκη των δύο δημοσιογράφων, λέγοντας πως «εδώ δεν είναι χώρα σας, εδώ είναι Τουρκία».

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που από τον ξαφνικό έρωτα, έχει δημιουργηθεί μεγάλη αντιπάθεια ανάμεσα στους Ομπάμα και Ερντογάν. Στην αρχή ο Αμερικανός Πρόεδρος θεωρούσε τον Ερντογάν «ως έναν μετριοπαθή μουσουλμάνο ηγέτη, που θα μπορούσε να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση», αλλά τώρα ο Ομπάμα τον θεωρεί πλήρη αποτυχία και έναν απολυταρχικό άνθρωπο, ο οποίος αρνείται να χρησιμοποιήσει τον τεράστιο στρατό του για να επιφέρει την ειρήνη στη Συρία.

Όπως λένε στην Ουάσιγκτον, ενώ ο Ομπάμα κρατά τις σκέψεις του για τον Ερντογάν κυρίως για τον εαυτό του, ο Τούρκος Πρόεδρος είναι πιο εκδηλωτικός στις δημόσιες δηλώσεις του. Στην αρχή του μήνα επέκρινε την κυβέρνηση Ομπάμα για την υποστήριξή της προς τους Κούρδους μαχητές στη Συρία, επιμένοντας πως η Ουάσιγκτον, με την ανικανότητά της, είχε μετατρέψει την περιοχή «σε θάλασσα αίματος». Οι διαφορές ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Άγκυρα διαφέρουν, αντανακλώντας στην απογοήτευση των Αμερικανών για τα όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό της Τουρκίας, μετέδωσε το BBC.

Αλλά είναι η συριακή κρίση και ιδιαίτερα ο ρόλος των Κούρδων που μάχονται ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος η βάση της έντασης στις αμερικανο-τουρκικές σχέσεις. Οι διαφορές τους φέρνουν στο φως τις ουσιαστικές διαφορές σε στρατηγική και στόχους. Από την αρχή η Τουρκία υποστήριζε τις ομάδες ανταρτών που προσπαθούσαν να ανατρέψουν το καθεστώς του Άσαντ. Η ανατροπή του χαρακτηρίστηκε στρατηγική αναγκαιότητα για την τουρκική κυβέρνηση, ο μόνος τρόπος για να αποκατασταθεί η σταθερότητα.

Η Τουρκία έχει μεγάλο πρόβλημα με την κρίση στη Συρία, όχι μόνο γιατί αντιμετωπίζει την τρομοκρατία στα σύνορά της, αλλά και γιατί βρίσκεται μπροστά σε τεράστιο κύμα Σύρων προσφύγων. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η Τουρκία ευνοεί την ιδέα ίδρυσης «ασφαλών ζωνών» μέσα στη Συρία, περιοχές που θα μπορούσε να προστατεύονται από τις πολεμικές αεροπορίες των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, καθώς και από επίγειες δυνάμεις. Η κυβέρνηση Ομπάμα ούτε που θέλει να συζητήσει αυτό το ενδεχόμενο.

Στραμμένη αλλού η προσοχή

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συμπαθούν τον Πρόεδρο Άσαντ, αλλά η προσοχή τους είναι στραμμένη αλλού. Στον πόλεμο ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος στη Συρία και το Ιράκ. Με δεδομένη την απουσία ξεκάθαρης στρατηγικής για το πώς θα κυβερνηθεί η Συρία, η Ουάσιγκτον έχει ως προτεραιότητα το Ιράκ. Ίσως να αισθάνεται και κάποια ενοχή κάτω από τη διεθνή κατακραυγή για τα όσα έκανε στη Μεσοποταμία, ανατρέποντας τον Σαντάμ Χουσέιν. Εξάλλου η προσπάθεια των Αμερικανών να εξοπλίσουν τους αντάρτες στη Συρία δεν έφερε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα.

Η Τουρκία, με τα τεράστια σύνορα τόσο με τη Συρία όσο και με το Ιράκ, καθαρά είχε τεράστια στρατηγική σημασία για τον πόλεμο της Ουάσιγκτον ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος. Οι ΗΠΑ πίεζαν την Τουρκία να τους παραχωρήσει τις αεροπορικές βάσεις της και αυτή για μακρά περίοδο ηρνείτο. Όταν τελικά έδωσε τη συγκατάθεσή της, ήταν ως αντάλλαγμα για να κλείσουν τα μάτια τους οι Αμερικανοί στις τουρκικές επιθέσεις ενάντια στους Κούρδους.

Για την Τουρκία, μεγαλύτερη σημασία είχε η δυναμική των Κούρδων και όχι το Ισλαμικό Κράτος. Οι Κούρδοι μαχητές αποδεικνύονταν οι πιο αποτελεσματικοί στην αντιμετώπιση των τζιχαντιστών.

Βλέποντάς τους η Ουάσιγκτον άρχισε να τους ενισχύει και αυτό ήταν κόκκινο πανί για την Άγκυρα, που τρέμει από το ενδεχόμενο αύξησης της κουρδικής δύναμης. Οι Τούρκοι έχουν ήδη μεγάλο εσωτερικό πρόβλημα με την κουρδική ανταρσία. Μπορεί η Άγκυρα και η Ουάσιγκτον να είναι σύμμαχοι, παράλληλα όμως έχουν διαφορετική πολιτική στη Συρία. Η ρωσική επέμβαση υπέρ του Άσαντ δημιούργησε νέα προβλήματα. Η κατάρριψη ρωσικού αεροπλάνου από την Τουρκία, για μικρό χρονικό διάστημα, προκάλεσε αντίδραση από το ΝΑΤΟ με δηλώσεις υπέρ της Τουρκίας. Αλλά στο παρασκήνιο πολλές χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ επέκριναν δριμύτατα την Τουρκία, για την ανοησία της να καταρρίψει το ρωσικό αεροπλάνο. Αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη άρχισαν να περιπολούν τον τουρκικό εναέριο χώρο, αλλά γρήγορα αποσύρθηκαν.

Σήμερα η Τουρκία δεν έχει φίλους…

Όπως παρατηρούν διπλωματικοί αναλυτές, η αυξανόμενη απειλή τρομοκρατίας του Ισλαμικού Κράτους ίσως υποχρεώσει την Τουρκία να γίνει πιο διαλλακτική. Η θέση της Άγκυρας στην περιοχή δεν είναι πλέον αυτή που ήταν, όταν ο σημερινός Πρωθυπουργός Νταβούτογλου, ως ΥΠΕΞ, παρουσίαζε το δόγμα των μηδενικών προβλημάτων. Σήμερα η Τουρκία δεν έχει φίλους. Αντίθετα, σε όλα της τα σύνορα έχει δημιουργήσει εχθρούς. Ο νέος Οθωμανισμός της, η προσπάθειά της να εξασφαλίσει ρόλο μεγάλου παίκτη στη Μέση Ανατολή, τελικά δεν φαίνεται να πετυχαίνει. Η κρίση στη Συρία έφερε στο προσκήνιο τον μεγαλύτερη φόβο της Τουρκίας. Το ενδεχόμενο αυτονόμησης των Κούρδων, οι οποίοι άρχισαν νέες τρομοκρατικές επιθέσεις στο εσωτερικό της χώρας.

Παράλληλα, η Τουρκία δέχεται επιθέσεις από το Ισλαμικό Κράτος, ενώ αντιμετωπίζει χαοτική κατάσταση στα σύνορά της με τη Συρία και το Ιράκ. Η Τουρκία έχει τώρα ψυχρές σχέσεις με τις Ην. Πολιτείες, κάκιστες σχέσεις με τη Ρωσία και παγωμένες σχέσεις με το Ισραήλ, που κάποτε ήταν στενός της εταίρος. Όπως επισημαίνει το BBC, η Τουρκία χρειάζεται να επαναπροσδιορίσει την εξωτερική πολιτική της. Η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να συμβάλει θετικά προς αυτή την κατεύθυνση. Αλλά στην κρίση της Συρίας οι διαφορές τους παραμένουν τόσο μεγάλες, που είναι πολύ δύσκολο να δει κανείς την οποιασδήποτε συμβιβαστική διευθέτησή τους.