Αφορούν την έκδοση βίζας και τη δυνατότητα εφαρμογής των προτάσεων που περιλαμβάνονται σε αυτή
Υπάρχουν ακόμη πολλές λεπτομέρειες που πρέπει να αποσαφηνιστούν, είναι το μήνυμα που βγήκε από τη χθεσινή Σύνοδο, ενώ σε μία βδομάδα θα γίνει νέα Σύνοδος Κορυφής για το θέμα

Έντονες επιφυλάξεις εξέφρασαν χθες οι Υπουργοί Εσωτερικών κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κυρίως για την άρση των προϋποθέσεων όσον αφορά την έκδοση βίζας για τους υπηκόους της Τουρκίας που επιθυμούν να ταξιδεύουν στον χώρο Σένγκεν από το καλοκαίρι, ένα στοιχείο-κλειδί του σχεδίου συμφωνίας ανάμεσα στις Βρυξέλλες και την Άγκυρα για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Το κείμενο στο οποίο οι ηγέτες της Ε.Ε. και της Τουρκίας συμφώνησαν επί της αρχής στην έκτακτη Σύνοδο Κορυφής της Δευτέρας προβλέπει ότι η Άγκυρα θα εμποδίζει τους πρόσφυγες και τους μετανάστες να αναχωρούν από τις τουρκικές ακτές προς την Ευρώπη, με αντάλλαγμα τον διπλασιασμό της ευρωπαϊκής οικονομικής βοήθειας για τους πρόσφυγες που ζουν στην τουρκική επικράτεια, την άρση της υποχρέωσης των Τούρκων να παίρνουν βίζα για να επισκέπτονται την Ε.Ε., καθώς και την επιτάχυνση των εδώ και καιρό αποτελματωμένων ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας. Ωστόσο, για τους Υπουργούς Εσωτερικών υπάρχουν ακόμη πολλές «λεπτομέρειες» να αποσαφηνιστούν.

Η απόφαση των «28»
Σημειώνεται πως οι 28 Ευρωπαίοι ηγέτες άφησαν τις αποφάσεις για την επόμενη Σύνοδο Κορυφής, που θα πραγματοποιηθεί στις 17 και 18 Μαρτίου. Εκεί αναμένεται να οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες της συμφωνίας, η οποία συναντά την αντίσταση ορισμένων ευρωπαϊκών κρατών, μεταξύ άλλων και για τις επιδόσεις της Τουρκίας σε ζητήματα όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα ή την ελευθερία του Τύπου. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η Τουρκία πληροί μόνο περίπου τις μισές από τις 70 και πλέον τεχνικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για τα ταξίδια χωρίς βίζα στην Ευρώπη. «Εγείρει πολλά ερωτήματα το γεγονός ότι η Τουρκία θέτει μια εφημερίδα που επικρίνει την κυβέρνηση υπό τον έλεγχο του κράτους, και έπειτα από τρεις ημέρες παρουσιάζει μια λίστα επιθυμιών κι επιβραβεύεται με συζητήσεις σχετικά με την ταχύτερη άρση της βίζας», είπε η Αυστριακή Υπουργός Εσωτερικών Γιοχάνα Μικλ-Λάιτνερ, αναφερόμενη στο γεγονός ότι η κυβέρνηση έθεσε υπό εποπτεία την εφημερίδα "Zaman", και πρόσθεσε: «Διερωτώμαι αν η Ε.Ε. πετάει τις αξίες της στη θάλασσα».

Άλλες ανησυχίες
Οι Τούρκοι «απέχουν πολύ από τις αξίες και τις αρχές της Ευρώπης», έκρινε ο Υπουργός Εσωτερικών του Βελγίου Γιαν Γιαμπόν, αναφερόμενος στο γεγονός πως το σχέδιο συμφωνίας προβλέπει ταχύτερο άνοιγμα πρόσθετων κεφαλαίων των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Αναφερόμενος στο σχέδιο συμφωνίας της Δευτέρας, ο Γιαμπόν επέμεινε ότι πρέπει να δούμε «λεπτομερώς εάν είναι εφαρμόσιμα» όσα προβλέπει, την ώρα που πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις, αλλά και ο ΟΗΕ, προειδοποιούν ότι η μαζική επαναπροώθηση προσφύγων θα παραβίαζε το διεθνές δίκαιο. Πρέπει να εξακριβωθεί η δυνατότητα εφαρμογής του σχεδίου συμφωνίας σε «νομικό, διπλωματικό, πολιτικό αλλά επίσης και ανθρώπινο επίπεδο», ανέφερε ο υπουργός Εσωτερικών του Λουξεμβούργου Ζαν Άσελμπορν.

Η Υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας Γιοχάνα Μικλ-Λάιτνερ είπε προσερχόμενη στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων ότι θα ασκήσει πίεση να προστεθούν στην όποια οριστική συμφωνία ρήτρες για τον τερματισμό της. Η Αυστρία, όπως και άλλες χώρες κατά μήκος της κύριας οδού διέλευσης των προσφύγων και των μεταναστών από την Ελλάδα στη Γερμανία μέσω δυτικών Βαλκανίων, επέβαλαν μονομερώς περιορισμούς και αυστηρούς συνοριακούς ελέγχους, καθώς η Ε.Ε. δυσκολευόταν να διαμορφώσει κοινή πολιτική στην κρίση. Αυτό ενέτεινε την πίεση στον χώρο Σένγκεν, που θεωρείται πλέον ότι βρίσκεται ένα βήμα πριν από την κατάργηση, ενώ βάθυνε τα χάσματα ανάμεσα σε κράτη μέλη της Ε.Ε. και ήδη θεωρείται πως συνέβαλε να αυξηθεί η υποστήριξη προς την ακροδεξιά στην Ευρώπη.

Δύσκολη η επανεισδοχή στην Τουρκία
Βάσει του σχεδίου συμφωνίας, η Τουρκία θα προχωρά στην επανεισδοχή όλων των προσφύγων και των μεταναστών: αυτών που δεν δικαιούνται άσυλο, αλλά και όλων όσοι σώζονται στη θάλασσα, ακόμη και εκείνων που προσπαθούν να σωθούν π.χ. από τον πόλεμο στη Συρία και άρα δικαιούνται διεθνή προστασία. Αλλά αυτή η αναγκαστική, μαζική επαναπροώθηση μεταναστών και προσφύγων στην Τουρκία μοιάζει δύσκολη στην εφαρμογή της, πολύ περισσότερο διότι πολλοί ήδη ρίσκαραν τη ζωή τους και ξόδεψαν μεγάλα χρηματικά ποσά για να φθάσουν στην Ευρώπη.

Μολαταύτα οι αξιωματούχοι της Ε.Ε. είναι πεπεισμένοι ότι η επανεισδοχή ορισμένων προσφύγων θα είναι αρκετή για να πείσει τους πρόσφυγες και τους μετανάστες πως δεν έχουν καμιά πιθανότητα να μείνουν στην Ευρώπη. «Οι άνθρωποι δεν θα σταματήσουν να έρχονται από μόνοι τους, επομένως πρέπει να δείξουμε πως δεν έχει αποτέλεσμα να πληρώνεις έναν διακινητή και να έρχεσαι στην Ευρώπη παράνομα», είπε ο Κλάας Ντάικχοφ, ο Υπουργός Μετανάστευσης της Ολλανδίας, η οποία ασκεί το τρέχον διάστημα την προεδρία της Ε.Ε.

Ανησυχία για τις εναλλακτικές οδούς
Οι Υπουργοί Εσωτερικών της Ε.Ε. συζητούν στις Βρυξέλλες τα σχέδια για μια κοινή συνοριοφυλακή και ακτοφυλακή, που τα κράτη μέλη ελπίζουν ότι θα είναι σε θέση να αναπτύξουν για πρώτη φορά στα τέλη του καλοκαιριού στα εξωτερικά σύνορα. Για να διευκολυνθεί η Ελλάδα, όπου έχουν καθηλωθεί δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες υπό όλο και πιο δύσκολες ανθρωπιστικές συνθήκες, η Ε.Ε. σχεδιάζει παράλληλα να αυξήσει τις μετεγκαταστάσεις.

Ώς τώρα έχουν μετεγκατασταθεί πάνω από 900 άνθρωποι. Ο αριθμός αυτός δεν μπορεί να συγκριθεί με τους 160.000 που τα κράτη μέλη έχουν συμφωνήσει να υποδεχθούν. Επίσης Υπουργοί Εσωτερικών της Ε.Ε. -κυρίως της Ιταλίας και της Ισπανίας- εμφανίστηκαν ανήσυχοι για το ενδεχόμενο, με τα σύνορα πλέον ουσιαστικά κλειστά στα δυτικά Βαλκάνια, οι πρόσφυγες και οι μετανάστες να ακολουθήσουν άλλες οδούς. Η πίεση θα αυξανόταν για την Ιταλία, επισήμαναν, εάν πρόσφυγες και μετανάστες προσπαθούσαν να φύγουν από την Ελλάδα προς άλλα ευρωπαϊκά κράτη μέσω Αλβανίας και Αδριατικής. «Εργαζόμαστε για να το αποτρέψουμε αυτό», είπε ο Υπουργός Εσωτερικών της Ιταλίας Αντζελίνο Αλφάνο.

Ο στόχος
Πάντως, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Μετανάστευσης Δημήτρης Αβραμόπουλος σε δηλώσεις του μετά το πέρας του Συμβουλίου είπε πως στόχος είναι να φτάσουμε στις 6.000 μετεγκαταστάσεις τον μήνα. Επεσήμανε, όμως, πως μέχρι τώρα έχουν γίνει γύρω στις 800 μετεγκαταστάσεις και μόλις 241 από την Ελλάδα, ωστόσο υπάρχει η πρόθεση από την πλειονότητα των κρατών μελών της Ε.Ε. να υπάρξουν περισσότερα αποτελέσματα. «Εάν δεν δουλέψει η μετεγκατάσταση, το σύστημα μπορεί να καταρρεύσει» προειδοποίησε ο Δ. Αβραμόπουλος, υπογραμμίζοντας πως τώρα όλα τα hotspot έχουν τεθεί σε λειτουργία και γίνεται το 100% των καταγραφών. Ο Έλληνας Επίτροπος τόνισε, επίσης, πως θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν όλα τα χρηματοδοτικά εργαλεία για να στηριχθεί η Ελλάδα, έτσι ώστε να είναι σε θέση να φιλοξενήσει 100.000 πρόσφυγες και μετανάστες.

Να σταθούμε στο πλευρό της Ελλάδας
«Ο διάδρομος έκλεισε. Τώρα όλοι πρέπει να σταθούμε στο πλευρό της Ελλάδας», δήλωσε από την πλευρά του ο Ολλανδός Υπουργός Μετανάστευσης και προεδρεύων του Συμβουλίου, Κλάας Ντάικχοφ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να προχωρήσει το σχήμα μετεγκατάστασης, η επανεγκατάσταση και η αποστολή προσωπικού από τα κράτη μέλη στη Frontex. Ερωτηθείς σχετικά με τις προϋποθέσεις που θα πρέπει να πληροί η Τουρκία έτσι ώστε να αναγνωριστεί ως «ασφαλής τρίτη χώρα», ο Δ. Αβραμόπουλος είπε πως, σύμφωνα με τη διεθνή και ευρωπαϊκή νομοθεσία, πρέπει να ισχύουν τρεις αρχές: να μην υπάρχει κίνδυνος διώξεων, να μην πραγματοποιούνται παράνομες επαναπροωθήσεις και να υπάρχει η δυνατότητα αίτησης και αναγνώρισης ασύλου σύμφωνα με τη Συνθήκη της Γενεύης. «Η Τουρκία πληροί τα περισσότερα κριτήρια και η ευρωπαϊκή βοήθεια συμβάλλει με τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων έργων, έτσι ώστε να βελτιωθούν οι συνθήκες και να υπάρχει ασφάλεια για τους πρόσφυγες εκεί», προσέθεσε.

Κατά συλλογικών απελάσεων προσφύγων ο ΟΗΕ
Την ανησυχία του ότι το σχέδιο συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας για το προσφυγικό ενδέχεται να οδηγήσει σε «συλλογικές και αυθαίρετες απελάσεις», οι οποίες είναι παράνομες βάσει του Διεθνούς Δικαίου, εξέφρασε χθες κι ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Ζέιντ Ράαντ Αλ Χουσέιν. Κατά την ετήσια ομιλία του στο Συμβούλιο του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ο Αλ Χουσέιν κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να υιοθετήσει στην επικείμενη Σύνοδο Κορυφής της 17ης Μαρτίου δέσμη μέτρων «πιο ανθρώπινων και συμβατών με τα δικαιώματα». «Οι όποιες επιστροφές ανθρώπων πρέπει να είναι σύμφωνες με τις διεθνείς προδιαγραφές για τα ανθρώπινα δικαιώματα», υπογράμμισε. Ο ίδιος σημείωσε επίσης πως η κατάληψη της εφημερίδας «Zaman» από τις τουρκικές Αρχές είναι «η τελευταία μιας σειράς πολύ ανησυχητικών εξελίξεων, που αφορούν τις ελευθερίες των μέσων ενημέρωσης και την ελευθερία της έκφρασης» στην Τουρκία.

Ανοίγει, πιθανότατα, η Αδριατική Οδός
Εν τω μεταξύ, σε ετοιμότητα φαίνεται ότι βρίσκονται τόσο η κυβέρνηση Ρέντσι, όσο και η Κομισιόν για το ενδεχόμενο να δημιουργηθούν νέοι προσφυγικοί διάδρομοι μέσω της Αδριατικής μετά το οριστικό σφράγισμα της βαλκανικής οδού. Δεν υφίσταται ακόμη τέτοια πραγματικότητα, επισημαίνουν αμφότερες οι πλευρές, ωστόσο η Επιτροπή λέει ότι σε κάθε περίπτωση ετοιμάζονται «σχέδια έκτακτης ανάγκης» και ο Ιταλός Υπουργός Εσωτερικών μεταβαίνει τις επόμενες ημέρες στην Αλβανία. «Μέχρι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν στοιχεία που να αφορούν μεγάλη ροή μεταναστών μέσω της Αδριατικής Θάλασσας» δήλωσε ο Ιταλός Υπουργός Εσωτερικών Αντζελίνο Αλφάνο χθες Πέμπτη από τις Βρυξέλλες.

«Έχουμε συνηθίσει να κάνουμε προβλέψεις, αλλά και να παρατηρούμε την πραγματικότητα. Η λογική μάς λέει ότι με το κλείσιμο του βαλκανικού διαδρόμου μπορεί να ανοίξει μία άλλη ροή. Αλλά αυτό το σκεφτόμαστε βάσει της λογικής, όχι των μέχρι τώρα γεγονότων», επισήμανε. Τα ιταλικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι τις επόμενες ημέρες ο Αντζελίνο Αλφάνο θα μεταβεί στην Αλβανία, για να συζητήσει, κυρίως, τις εξελίξεις του προσφυγικού. Ο Ιταλός Υπουργός Εσωτερικών, πάντως, κατέστησε και πάλι σαφές ότι η κύρια προτεραιότητα στη φάση αυτή είναι να μειωθούν σημαντικά οι ροές προσφύγων από την Τουρκία, όπως έχει αποφασίσει και η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ.

Δεν επιβεβαιώνει η Κομισιόν
Ως προς το ενδεχόμενο να δημιουργηθούν νέοι προσφυγικοί διάδρομοι, μέσω Αλβανίας ή Ιταλίας, η αρμόδια για θέματα μετανάστευσης εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Νατάσα Μπερτό, δήλωσε πως δεν υφίσταται ακόμα μία τέτοια πραγματικότητα, ωστόσο προετοιμάζονται «σχέδια έκτακτης ανάγκης» για την περίπτωση υλοποίησης αυτού του σεναρίου. Η Νατάσα Μπερτό επισήμανε πως κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης των εκπροσώπων των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων την Τετάρτη υπήρξε ενημέρωση, τόσο από τη Frontex, όσο και από τα κράτη, για τα επιπρόσθετα μέτρα που πήραν στα σύνορά τους η Σλοβενία, η Κροατία και η ΠΓΔΜ. «Επιβεβαίωσαν όλες οι χώρες πως ακολουθούν την ίδια πολιτική, πως εφαρμόζουν πλήρως τον Κώδικα Σένγκεν και επομένως δεν αφήνουν να περάσουν στο έδαφός τους όσοι δεν έχουν δικαίωμα παραμονής ή δεν έχουν σκοπό να αιτηθούν ασύλου εκεί», ανέφερε η ίδια.

Νέο ναυάγιο με πέντε νεκρούς
Κι ενώ η Ευρώπη αναζητεί αγωνιωδώς λύσεις για το προσφυγικό, πέντε Αφγανοί, ανάμεσά τους δύο παιδιά κι ένα μωρό έξι μηνών, πνίγηκαν στη διάρκεια της νύκτας της Πέμπτης στο Αιγαίο προσπαθώντας να φθάσουν στην Ελλάδα, την ώρα που η Τουρκία αρχίζει να εφαρμόζει τη συμφωνία με την ΕΕ για τη μείωση των παράτυπων μεταναστών. Ένα από τα θύματα του προχθεσινοβραδινού ναυαγίου, που σημειώθηκε όταν το σκάφος έπεσε σε θαλασσοταραχή καθώς έπλεε προς τη Λέσβο, κατάφερε να κολυμπήσει μέχρι την ακτή, όμως υπέκυψε μόλις έφθασε εκεί και οι προσπάθειες ανάνηψης δεν είχαν αποτέλεσμα, δήλωσε στο Ρόιτερς αξιωματούχος της τουρκικής ακτοφυλακής. Από τα τέσσερα πτώματα που βρέθηκαν στη θάλασσα, ένα ανήκε σε βρέφος έξι μηνών, δήλωσαν διασώστες. Άλλοι εννέα άνθρωποι ανασύρθηκαν από το νερό ζωντανοί. «Η επιχείρηση διάσωσης για τους δύο άλλους συνεχίζεται», δήλωσε ο αξιωματούχος της ακτοφυλακής.

Οι πρώτες πληροφορίες ανέφεραν πως στην ομάδα περιλαμβάνονταν και Ιρανοί, όμως η ακτοφυλακή αργότερα το διέψευσε. «Η διαμόρφωση της νοοτροπίας ότι "δεν μπορείτε πια να πηγαίνετε εκεί, δεν υπάρχει ελπίδα εκεί" είναι η βάση για την αποτροπή (της παράτυπης μετανάστευσης)», δήλωσε ο Μποζκίρ στο τουρκικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Ανατολή. Ο ίδιος δήλωσε επίσης πως η Τουρκία θα ανταποκριθεί έως την 1η Μαΐου στους όρους της ΕΕ για να ταξιδεύουν οι Τούρκοι πολίτες στην Ευρώπη χωρίς να χρειάζονται βίζα, που θεωρείται από πολλούς Τούρκους το κύριο όφελος από τη συμφωνία. Οι ηγέτες της ΕΕ έθεσαν απαιτήσεις, περιλαμβανομένης της αλλαγής της τουρκικής πολιτικής για τις θεωρήσεις εισόδου έναντι ισλαμικών κρατών και της εισαγωγής βιομετρικών διαβατηρίων που είναι δυσκολότερο να πλαστογραφηθούν.

Σχεδόν 42 χιλιάδες μετανάστες στην Ελλάδα
Την ίδια ώρα, ο αριθμός των μεταναστών στην Ελλάδα χθες ανήλθε στις 41.973, με τις νέες αφίξεις στα νησιά να ανέρχονται το τελευταίο 24ωρο σε 2.373, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των προσφύγων στα νησιά σε 9.428. Στην Αττική, πρόσφυγες φιλοξενούνται στο Σχιστό (1.700), στον Ελαιώνα (709), στο Ελληνικό (3.914) και στο λιμάνι του Πειραιά (3.300). Όπως δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο εκπρόσωπος Τύπου του Συντονιστικού Οργάνου Γιώργος Κυρίτσης, στόχος είναι να μεταφερθούν σήμερα και αύριο από το λιμάνι του Πειραιά 1.500 άτομα, προς δομές στη Θεσσαλία και προς τις κατασκηνώσεις του Αγίου Ανδρέα. Οι τελευταίες είναι σε θέση να φιλοξενήσουν, σύμφωνα με τα στοιχεία, περίπου 110 άτομα. Επίσης, στο ξενοδοχείο των Θερμοπυλών φιλοξενούνται 260 άτομα. Στη Δράμα, μεταφέρθηκαν χτες βράδυ 337 πρόσφυγες.

Στον Χέρσο Κιλκίς φιλοξενούνται 3.674 πρόσφυγες, 3.273 στη Νέα Καβάλα Κιλκίς, 800 στη Νέα Καρβάλη, 200 στην Ελευθερούπολη, 420 στην Κοζάνη και 1.958 στη δομή των Διαβατών. Στο camp της Ειδομένης χθες το πρωί οι πρόσφυγες υπολογίζονταν σε 12.000. Στόχος της κυβέρνησης είναι να πείσει τους πρόσφυγες να μετακινηθούν προς δομές φιλοξενίας και, όπως διευκρινίζει ο κ. Κυρίτσης, «είμαστε έτοιμοι ακόμα και σήμερα να διευκολύνουμε τον κόσμο να μετακινηθεί εφόσον υπάρξει ενδιαφέρον από τους ίδιους». Για την ενημέρωση των προσφύγων για τις διαθέσιμες δομές φιλοξενίας ετοιμάζονται ενημερωτικά φυλλάδια.

Απογοητευμένοι πρόσφυγες στην Ειδομένη
«ΕΔΩ ζούμε έναν δεύτερο πόλεμο» μονολογεί η ηλικιωμένη Σύρια, που ακουμπώντας στο μπράτσο του συζύγου της προχωρά προς την τεράστια ουρά που έχει σχηματιστεί εκεί, όπου γίνεται η διανομή φαγητού στον καταυλισμό της Ειδομένης. «Δίνουμε μάχη για ένα πιάτο φαγητό, μάχη για μια σκηνή, για να μπορέσουμε να βάλουμε από κάτω το κεφάλι μας. Κουβαλάω πολλά χρόνια πάνω μου και όλα αυτά είναι πολύ δύσκολα για μένα. Έφυγα κυνηγημένη από την πατρίδα μου κι έχω κολλήσει εδώ. Στη λάσπη, το κρύο, το αδιέξοδο...», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Χάλα, που θέλει, όπως πολλοί ομοεθνείς της, να πάει στη Γερμανία. Εκεί, την περιμένει ήδη ο γιος της, ο οποίος ήταν από τους «τυχερούς» που κατάφερε να περάσει τα σύνορα πριν από περίπου έναν χρόνο.

Με τη σιδερόφραχτη πύλη να παραμένει κλειστή για τέταρτη μέρα στην ουδέτερη ζώνη Ελλάδας-ΠΓΔΜ, τη βροχή να έχει μετατρέψει την περιοχή γύρω από τον καταυλισμό σε έναν απέραντο βούρκο και τα νέα από το ευρωπαϊκό «μέτωπο» που καταφτάνουν, μέσω κινητών, στους πρόσφυγες να είναι κάθε άλλο παρά ευοίωνα, πολλοί, όπως η Χάλα, νιώθουν σαν να βιώνουν ένα δεύτερο πόλεμο. Όπως ο Άχμεντ, που έχασε την κόρη του στον πόλεμο και κάθε φορά που αγκαλιάζει ένα παιδί -από τα πολλά που ακολουθούν τους γονείς τους στα δύσκολα μονοπάτια της προσφυγιάς- νιώθει έναν κόμπο στον λαιμό. «Να γυρίσω να πάω πού; Πίσω δεν με περιμένει κανείς», τονίζει και δείχνει μια φωτογραφία στο κινητό του από τα ερείπια του σπιτιού του, όπως λέει. «Ήθελα να θυμάμαι από τι ξέφυγα», σημειώνει.
Πηγές: ΑΠΕ, in.gr