Το παραδέχονται ακόμα και οι ίδιοι οι αξιωματούχοι της. Είναι η μόνη χώρα του Βορρά, που χρησιμοποιεί ευρώ

Είναι η Φινλανδία ο νέος «ασθενής» μέσα στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση; Θετική είναι η απάντηση και δεν τη δίνει κάποιος στις Βρυξέλλες ή στον Νότο, αλλά ο ίδιος ο Φινλανδός Υπουργός Οικονομικών, Αλεξάντερ Στουμπ.

Όπως επισημαίνει το BBC, νέα αποτελέσματα για την οικονομική απόδοση της Φινλανδίας το 2015 δείχνουν πως η χώρα αυτή μόλις που κατάφερε να αποφύγει τέταρτη στη σειρά χρονιά οικονομικής δυσπραγίας. Παρόλα αυτά, οι προοπτικές δεν είναι καθόλου ευοίωνες και η ανάπτυξη παραμένει όνειρο απατηλό. Το εθνικό προϊόν είναι κάτω από το 7% που είχε φτάσει στο τέλος του 2007, δηλαδή λίγο χρόνο πριν ξεσπάσει η παγκόσμια οικονομική κρίση. Οι περισσότερες χώρες που ανήκουν στην Ευρωζώνη -εξαιρουμένης φυσικά της Ελλάδας- κατάφεραν από τότε να επανέλθουν στα προηγούμενα επίπεδα και μερικές και λίγο παραπάνω.

Ακόμα και η Ιρλανδία, που βρισκόταν σε άθλια οικονομική κατάσταση και είχε υποχρεωθεί να μπει σε επιτήρηση, περιλαμβάνεται σε αυτές τις χώρες που έχουν να επιδείξουν μεγάλη ανάκαμψη. Η κακή κατάσταση στην οικονομία της Φινλανδίας αντανακλάται ίσως με τον καλύτερο τρόπο στον τομέα της ανεργίας, η οποία από 6,2% που ήταν στην αρχή του 2008, έφτασε στο 9,5%, σύμφωνα με τους πιο τελευταίους δείκτες.

Σήμερα δεν είναι λίγοι αυτοί στη Φινλανδία που ισχυρίζονται πως μεγάλο ρόλο στην οικονομική κατάπτωση της χώρας διαδραμάτισε ο Στιβ Τζομπς, μακαρίτης ιδρυτής της apple. Το 2014 ο κ. Στουμπ, που τότε ήταν Πρωθυπουργός της χώρας, είχε δηλώσει σε εφημερίδα πως «ο Στιβ Τζομπς έκλεψε τις δουλειές μας». Όχι φυσικά με πραξικόπημα ή με τη βία. Αυτό που εννοούσε ήταν πως τα προϊόντα της apple είχαν δημιουργήσει τεράστιο ανταγωνιστικό πρόβλημα σε δύο σημαντικές φινλανδικές βιομηχανίες.

Η μία ήταν τα δάση και ιδιαίτερα το χαρτί. Είναι τεράστια επιχείρηση με μακρά παράδοση στη Φινλανδία. Οι μεγάλες δασικές εκτάσεις της Φινλανδίας δεν είναι απλώς συναρπαστικές και όμορφες: είναι κυρίως βασική εμπορική πηγή. Η Φινλανδία χτυπήθηκε άγρια από την κάθετη πτώση σε ζήτηση χαρτιού εκτύπωσης σε παγκόσμια κλίμακα, λόγω της πρωτοφανούς εξάπλωσης και χρήσης του διαδικτύου (Internet). Φυσικά κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει την apple ως υπεύθυνη για την κατάσταση αυτή, αλλά η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι το διαδίκτυο τσάκισε τη βιομηχανία χαρτιού της Φινλανδίας. Το άλλο «θύμα» της apple στη Φινλανδία είναι η Nokia, η οποία στον 19ον αιώνα ξεκίνησε ως βιομηχανία χάρτου.

Η Nokia μετεξελίχθηκε στη σημαντικότερη και μεγαλύτερη ίσως βιομηχανία κινητών τηλεφώνων στον κόσμο. Αλλά δεν κατάφερε να ανταπαντήσει στην πρόκληση του iPhone της apple και άλλων smartphones. Η Nokia είναι απλώς μια βιομηχανία, αλλά τεράστια για τη Φινλανδία. Και η apple την κατάπιε. Σύμφωνα με τους οικονομολόγους στο Ελσίνκι, αυτή η μεγάλη ανατροπή ευθύνεται για την πτώση κατά το ένα τρίτο του εθνικού προϊόντος στη Φινλανδία. Επίσης για την απώλεια του ενός πέμπτου των συνολικών θέσεων εργασίας στη χώρα τηn περίοδο 2008-2014.

Η επίπτωση είναι ακόμα μεγαλύτερη αν σκεφθεί κανείς τη μεγάλη εμπλοκή της Nokia στον κόσμο της τεχνολογίας. «Να, λοιπόν, που βρέθηκε ποιος είναι ο κακός δαίμονας για την οικονομική κατάπτωση της Φινλανδίας», επισημαίνει το BBC. Τα οικονομικά προβλήματα οφείλονται στον Στιβ Τζομπς και τις επιχειρήσεις που δημιούργησε. Αυτή η δικαιολογία αρέσει στους Φινλανδούς. Όμως τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες. Εξωτερικοί θα έλεγε κανείς. Πρόκειται για τη Ρωσία. Δεν είναι η πρώτη φορά που οι σχέσεις των δύο χωρών φτάνουν σε επίπεδο ακραία τεντωμένου σκοινιού. Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης στην αρχή της δεκαετίας του 1990, έπληξε τις εξαγωγές της Φινλανδίας.

Τα πράγματα χειροτέρεψαν με τα πρόσφατα προβλήματα της Ρωσίας, που είναι το αποτέλεσμα των χαμηλών τιμών πετρελαίου και οι δυτικές κυρώσεις λόγω της κρίσης στην Ουκρανία. Οι εμπορικές σχέσεις της Ρωσίας με την Ε.Ε. επίσης έπληξαν τη Φινλανδία καθώς η Μόσχα απαγόρευσε εισαγωγές από την Ένωση. Ένα παράδειγμα είναι οι εξαγωγές προϊόντων της κορυφαίας φινλανδικής βιομηχανίας γαλακτοκομικών Valio (σ.σ.: τα σούπερμαρκετ στην Κύπρο είναι γεμάτα από αυτά). Η απαγόρευσή τους ήταν σκληρό κτύπημα για τους Φινλανδούς.

Υπάρχουν όμως και άλλα θέματα, για τα οποία δεν μπορούν να κατηγορηθούν οι ξένοι. Ο πληθυσμός της χώρας γηράσκει. Αυτό σημαίνει μικρότερο ποσοστό ανθρώπων που εργάζονται, άρα λιγότερος πλούτος και λιγότεροι φόροι εισοδήματος. Οι εργατικοί νόμοι επίσης παίζουν τον ρόλο τους. Οι μισθοί συνεχίζουν να αυξάνονται, αλλά αυτό που παράγεται από το εργατικό δυναμικό ελαττώνεται. Η κυβέρνηση της Φινλανδίας προσπαθεί τώρα να αντιμετωπίσει αυτά τα προβλήματα με σειρά μεταρρυθμίσεων και ευνοϊκών μέτρων που στοχεύουν στη μείωση των εργατικών εξόδων.

Η στρατηγική της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της ανταγωνιστικότητας μερικές φορές αποκαλείται «εσωτερική υποτίμηση», που στην πραγματικότητα σημαίνει τη λήψη μέτρων για τον περιορισμό των εξόδων των επιχειρήσεων. Είναι μια εναλλακτική λύση υποτίμησης του εθνικού νομίσματος, ώστε να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα. Και αυτό γιατί η Φινλανδία χρησιμοποιεί το ευρώ και δεν έχει δικό της νόμισμα. Θα ήταν δηλαδή καλύτερα τα πράγματα αν η Φινλανδία είχε δικό της εθνικό νόμισμα;

Ο Τόμας Μάλινεν, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, επισημαίνει: «Η βασική αιτία για τα οικονομικά μας προβλήματα πρέπει να βρεθεί στη συμμετοχή μας στο ευρώ». Αυτήν την άποψη πάντως δεν την ασπάζεται ο Έρκι Λικάνεν, κυβερνήτης της Τράπεζας της Φινλανδίας, ο οποίος είναι μέλος της Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που παίρνει όλες τις σημαντικές αποφάσεις για την οικονομική πολιτική της Ε.Ε.
Γ.Σ.