ΟΙ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΕΙΩΣΗ ΣΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ, ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΚΕΡΔΗ

Ο Οίκος Ερευνών Ενέργειας Wood Mackenzie προβλέπει ότι κατά την περίοδο 2014-2016 σε παγκόσμια κλίμακα θα σημειωθεί μείωση στις επενδύσεις της τάξης του 40%

Η απαισιοδοξία που επικρατεί στην πετρελαϊκή βιομηχανία, ως αποτέλεσμα της πτώσης των τιμών, οδηγεί μερικούς από τους μεγαλύτερους παραγωγούς να παγώνουν τις επενδύσεις, να μειώνουν την παραγωγή στα πετρελαιοεδάφη με υψηλά κόστη παραγωγής και να περιορίζουν τα μερίσματά τους

Σε μια ελευθεροποιημένη παγκόσμια οικονομία καμιά χώρα δεν μπορεί να παραγνωρίζει την ισχύ των δυνάμεων της αγοράς για μακρό χρονικό διάστημα

Κατά τους τελευταίους 18 μήνες οι πετρελαϊκές τιμές μειώθηκαν κατά 75%, από $110 το βαρέλι τον Αύγουστο του 2014 σε πιο κάτω από $30 τώρα. Στο παρελθόν, η πτώση των τιμών του πετρελαίου, όπως έγινε το 1986, ήταν ευεργετική για την παγκόσμια οικονομία. Υπολογίζεται ότι μια πτώση 10% στις πετρελαϊκές τιμές αυξάνει τον παγκόσμιο ρυθμό ανάπτυξης κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα. Σήμερα, όμως, η κατάσταση έχει κάπως διαφοροποιηθεί. Και τούτο γιατί οι καταναλωτές φαίνεται ότι τώρα αποταμιεύουν περισσότερα από τη μείωση στις πετρελαϊκές τιμές παρά στο παρελθόν.

Βέβαια, με την πτώση στην τιμή του πετρελαίου επωφελούνται οι χώρες που εισάγουν πετρέλαιο και κυρίως οι μεγάλες χώρες, όπως είναι η Ινδία και η Κίνα. Παράλληλα, όμως, η πτώση στην τιμή του πετρελαίου δημιουργεί κίνητρα στις παραγωγικές χώρες να εισαγάγουν μεταρρυθμίσεις και για τις εισαγωγικές χώρες που προσφέρουν επιδοτήσεις να καταργήσουν τις επιδοτήσεις. Οι πετρελαιοπαραγωγοί επίσης περιορίζουν τις δαπάνες τους λόγω μειωμένων εσόδων από τις πωλήσεις πετρελαίου.

Για παράδειγμα, η Ρωσία είχε ανακοινώσει ότι έχει προβεί σε μείωση 10% στις δημόσιες δαπάνες της, ενώ η Σαουδική Αραβία μειώνει τις δαπάνες της για να αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα, που φθάνει το 15% του ΑΕΠ. Οι διεθνείς επενδυτικές τράπεζες Morgan Stanley, Goldman Sachs, Citigroup και Bank of America Merrill Lynch προβλέπουν ότι η υπερ-προσφορά πετρελαίου θα ήταν δυνατόν να οδηγήσει την τιμή του στα $20.

Μεταξύ των λόγων που αναφέρονται είναι και η πτώση στη συναλλαγματική αξία του γιουάν, πράγμα που θα περιορίσει τη ζήτηση, όπως και η αναϊσορρόπηση της Κίνας από τη βιομηχανία και τις κατασκευές στις υπηρεσίες και την κατανάλωση, πράγμα που θα οδηγήσει σε μειωμένη ζήτηση πετρελαίου. Άλλοι λόγοι για την πτώση της τιμής του πετρελαίου είναι και η αύξηση της παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου στην Αμερική, η μειωμένη απ' ό,τι αναμενόταν ζήτηση, εκτός από την Κίνα, και από άλλες αναδυόμενες οικονομίες, όπως και η πολιτική λιτότητας στην Ευρωζώνη. Ο κ. Igor Sechin, στενός συνεργάτης του Προέδρου της Ρωσίας Vladimir Putin και επικεφαλής της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας Rosneft, δήλωσε στη διάσκεψη του Λονδίνου για την πετρελαϊκή βιομηχανία ότι οι μεγάλοι παραγωγοί πετρελαίου δεν σκοπεύουν να αποδεχθούν μείωση της παραγωγής τους.

Στο μεταξύ, όμως, σε μυστική συνάντηση στην Ντόχα του Κατάρ με τη συμμετοχή των Υπουργών Πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, της Ρωσίας, της Βενεζουέλας και του Κατάρ, ελήφθη προκαταρκτική απόφαση για πάγωμα της παραγωγής στα επίπεδα του περασμένου Ιανουαρίου. Στην προσπάθεια να εντάξουν και άλλους μεγάλους παραγωγούς στη συμφωνία αυτή, ο Υπουργός πετρελαίου της Βενεζουέλας, κ. Eulogio del Pino, που ηγείται της διπλωματικής προσπάθειας για μείωση της παραγωγής πετρελαίου, επισκέφθηκε το Ιράν για να πείσει και τη χώρα αυτή να συμφωνήσει στο πάγωμα της παραγωγής.

Αλλά ο Υπουργός πετρελαίου του Ιράν, κ. Bijan Zangeneh, παρόλο που χαιρέτισε το πάγωμα της παραγωγής πετρελαίου από τους μεγαλύτερους παραγωγούς στο επίπεδο του Ιανουάριου, εντούτοις δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν θα ήθελε να ενταχθεί στην πρωτοβουλία αυτή. Τόνισε δε ότι είναι δύσκολο για μια χώρα, που προσπαθεί να επιστρέψει στα προηγούμενα επίπεδα μετά από πολλά χρόνια κυρώσεων, να παγώσει την παραγωγή της στο επίπεδο του Ιανουαρίου.

Βέβαια, ο συντονισμός των πετρελαιοπαραγωγών για χειραγώγηση των τιμών του πετρελαίου ουδέποτε ήταν εύκολο εγχείρημα και δεν ίσχυε παρά για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ειδικά κατά τη δεκαετία του 1970. Αλλά από τότε που άρχισε να παράγεται το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο κατά τα τελευταία επτά χρόνια τέτοιος συντονισμός είναι σχεδόν αδύνατος. Η συμφωνία που έχει επιτευχθεί στο Κατάρ, όμως, δεν πρόκειται να αποσύρει πετρέλαιο από την αγορά για να μειώσει την υπερ-παραγωγή που έχει οδηγήσει στην κατά 70% μείωση της τιμής από το καλοκαίρι του 2014.

Και τούτο γιατί η παραγωγή των χωρών που έλαβαν την απόφαση αυτή βρίσκεται σε επίπεδο ρεκόρ, και συνεπώς πάγωμα στο επίπεδο του Ιανουάριου δεν θα μείωνε την παραγωγή. Ακόμη η συμφωνία αυτή εξαρτάται και από το κατά πόσον και άλλοι σημαντικοί παραγωγοί αποφασίσουν να ενταχθούν σε αυτήν. Στο μεταξύ, ο Υπουργός Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας, κ. Ali al-Naimi, σε ομιλία του στην Αμερική στην ετήσια διάσκεψη της βιομηχανίας ενέργειας και των ηγετών των πετρελαϊκών εταιρειών, απέκλεισε την πιθανότητα συμφωνίας μεταξύ των μεγάλων παραγωγών να μειώσουν την παραγωγή τους και προειδοποίησε τις εταιρείες με υψηλά κόστη, όπως είναι οι εταιρείες παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου, να περιορίσουν τα κόστη τους αν επιθυμούν να επιβιώσουν.

Παράλληλα, όμως, τόνισε ότι κατά τον Μάρτιο θα προσπαθήσει να επιτύχει συμφωνία μεταξύ των μεγάλων παραγωγών για πάγωμα της παραγωγής πετρελαίου στα επίπεδα Ιανουαρίου. Αν η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία μειώσουν την παραγωγή τους, αρχικά θα μπορούσε να ευεργετηθούν από τις πιο υψηλές τιμές. Παράλληλα, όμως, θα βοηθούσε και τους παραγωγούς με υψηλά κόστη, όπως είναι οι εταιρείες παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου στην Αμερική, να αυξηθεί η παραγωγή τους.

Κατά συνέπειαν, αν η τιμή του πετρελαίου σε κάποιο χρονικό διάστημα φθάσει τα $50-$60 το βαρέλι και αυξηθεί η παραγωγή κατά μεγαλύτερο βαθμό από τη ζήτηση, η τιμή του πετρελαίου θα κατρακυλήσει και πάλι γύρω στα $30 το βαρέλι. Είναι σκόπιμο να τονιστεί ότι η ισχύς που στο παρελθόν είχε η Σαουδική Αραβία να επηρεάζει την τιμή του πετρελαίου έχει περιοριστεί σημαντικά και συνεπώς πρέπει να γίνει κατανοητό ότι σε μια ελευθεροποιημένη παγκόσμια οικονομία καμιά χώρα δεν μπορεί να παραγνωρίζει την ισχύ των δυνάμεων της αγοράς για μακρύ χρονικό διάστημα.

Έτσι η απαισιοδοξία που επικρατεί στην πετρελαϊκή βιομηχανία ως αποτέλεσμα της πτώσης των τιμών οδηγεί μερικούς από τους μεγαλύτερους παραγωγούς να παγώνουν τις επενδύσεις, να μειώνουν την παραγωγή στα πετρελαιοεδάφη με υψηλά κόστη παραγωγής και να περιορίζουν τα μερίσματά τους. Σε μελέτη της η πετρελαϊκή εταιρεία ΒΡ προβλέπει ότι η ετήσια κατανάλωση πετρελαίου θα αυξηθεί κατά το 1/3 μεταξύ του 2015 και του 2035, ενόσω ο παγκόσμιος πληθυσμός φθάσει τα 8,8 δις και η παγκόσμια παραγωγή διπλασιαστεί.

Κατά την περίοδο αυτή οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αυξηθούν με ταχύ ρυθμό, αλλά σε βάρος του κάρβουνου, ενώ το μερίδιο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου προβλέπεται να παραμείνει περίπου σταθερό. Στο μεταξύ, όπως αναφέρει η Διεθνής Οργάνωση Ενέργειας, η παγκόσμια υπερ-παραγωγή πετρελαίου, που επηρέασε δυσμενώς τους προϋπολογισμούς μεγάλων πετρελαιοπαραγωγών χωρών όπως και τις πετρελαϊκές εταιρείες να μειώσουν κατά δισεκατομμύρια δολάρια τις επενδύσεις τους, θα συνεχίσει και κατά το 2017.

Ο οίκος ερευνών για ενεργειακά θέματα Wood Mackenzie προβλέπει μείωση των επενδύσεων παγκοσμίως κατά το 2014-2016 της τάξης του 40%. H αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία Conoco κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2015 μείωσε τα μερίσματά της κατά 66%, ενόσω η εταιρεία αυτή ανακοίνωσε $3,5 δις ζημιές. Παράλληλα, η νορβηγική πετρελαϊκή εταιρεία Statoil ανακοίνωσε ότι κατά το τέταρτο τρίμηνο είχε ζημιά ύψους $1,08 δις. Επίσης, η πετρελαϊκή εταιρεία Royal Dutch Shell ανακοίνωσε ότι τα κέρδη της για το 2015 μειώθηκαν στα $3,8 δις σε σχέση με $19 δις το 2014 και έχει ακυρώσει δισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων για διάφορα σχέδια που περιλαμβάνουν και εξερευνήσεις στην Αρκτική.

ΙΑΚΩΒΟΣ ΓΑΛΑΝΟΣ
Διοικητικός Σύμβουλος
KPMG,
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του
συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες
της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).