Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς προς αποφυγήν τους
Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Υγείας, κάθε χρόνο εισάγονται σε νοσοκομεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης περίπου 2.240 παιδιά εξαιτίας τραυματισμών

Η πραγματικότητα για τα παιδικά ατυχήματα που συμβαίνουν στο σπίτι ή σε φιλικό περιβάλλον είναι σκληρή, όμως αποκαλύπτει συγκλονιστικές αλήθειες. Δεκατέσσερα παιδιά πεθαίνουν κάθε μέρα στην Ευρώπη από τραυματισμούς, με 600?0 αυτών των ατυχημάτων να συμβαίνουν καθημερινά μέσα στο σπίτι. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Υγείας, κάθε χρόνο εισάγονται σε νοσοκομεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης περίπου 2.240 παιδιά εξαιτίας τραυματισμών, και άλλα 28.000 περιθάλπονται σε Τμήματα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών, ενώ άλλες εκατοντάδες χιλιάδες παιδικοί τραυματισμοί επισκέπτονται για ιατρική φροντίδα παιδιάτρους και οικογενειακούς ιατρούς.

Εμείς οι γονείς τι μερίδιο ευθύνης έχουμε;
Οι κίνδυνοι στους οποίους εκτίθενται καθημερινά τα παιδιά στο σπίτι είναι πολλοί. Τα μικρά παιδιά δεν είναι σε θέση να καταλάβουν και να κατανοήσουν αν μια κατάσταση είναι επικίνδυνη ή όχι. Οφείλουμε ως γονείς να προσφέρουμε ένα ασφαλές, υγιές και φιλικό περιβάλλον χωρίς κινδύνους για την οικογένεια και τα παιδιά μας. Όλοι μπορούμε να κάνουμε κάτι ώστε να περιορίσουμε τα ατυχήματα και τους τραυματισμούς μέσα στο σπίτι. Είναι αποδεδειγμένο ότι η σωστή και συστηματική πρόληψη μπορεί να μειώσει τον αριθμό και τη σοβαρότητα των παιδικών ατυχημάτων μέχρι και 50%. Οι κίνδυνοι που παραμονεύουν στα σπίτια μας είναι αρκετοί.

Συνήθως δεν τους σκεφτόμαστε παρά μόνο αφού γίνει ένα ατύχημα ή τραυματισμός κάποιου δικού μας συγγενικού προσώπου. Όταν είναι μικρά, τα παιδάκια είναι ιδιαίτερα επιρρεπή σε ατυχήματα, γιατί από τη φύση τους είναι γεμάτα περιέργεια και δεν έχουν ανεπτυγμένη την αίσθηση του κινδύνου. Τα περισσότερα ατυχήματα που αφορούν παιδιά ηλικίας 0-6 ετών συμβαίνουν στο σπίτι και στο σχολείο. Είναι σημαντικό, από μικρή ηλικία, να τους μάθουμε να αναγνωρίζουν τους κινδύνους και πώς να τους αποφεύγουν. Ας έχουμε όμως υπόψη, ότι σε αυτές τις ηλικίες τα παιδιά δεν έχουν ακόμα την ωριμότητα να χρησιμοποιήσουν πάντα αυτά που τους έχουμε μάθει, γι’ αυτό η τακτική επίβλεψη για ασφάλεια πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Προσοχή, όμως, γιατί η υπερπροστασία φέρνει συχνά το αντίθετο αποτέλεσμα.

Απλές πρακτικές
Τα βρέφη και τα πολύ μικρά παιδάκια δεν πρέπει να μένουν ποτέ μόνα χωρίς επίβλεψη από κάποιον ενήλικα ούτε για μια στιγμή. Μόλις το μωράκι αρχίσει να μπουσουλάει χρειάζεται συνεχώς να έχει όλη μας την προσοχή και φροντίδα. Όλο το σπίτι πρέπει από νωρίς να φροντίσετε να είναι ασφαλές για το παιδάκι, ώστε να μειώσετε τον κίνδυνο ατυχημάτων. Το να τραυματιστεί ή να τοποθετήσει ένα παιδάκι κάτι στο στόμα του, με αποτέλεσμα να αποφραχθεί η αεραγωγός και να μην αναπνέει είναι ζήτημα δευτερολέπτων, κάτι που καθιστά αναγκαίο να επιτηρείτε και να επιβλέπετε συνεχώς τα παιδιά. Ασφυξία λόγω κατάποσης ξένων σωμάτων είναι η κύρια αιτία θανάτου σε παιδιά ηλικίας 0-3 χρόνων στη Ευρώπη.

Στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας μονάχα, 107 παιδικά περιστατικά βλαβών ή ασφυξίας λόγω κατάποσης ή εισρόφησης ξένων σωμάτων καταγράφηκαν τα τελευταία δυο χρόνια. Πρέπει να είστε σίγουροι ότι ποτέ δεν πρέπει να αφήνετε ανεξέλεγκτα πολύ μικρά πράγματα (μικρότερα των 5 εκατοστών), τα οποία μπορεί να σφηνωθούν στον λαιμό του παιδιού (απόφραξη αεραγωγού) και να του προκαλέσουν ασφυξία, όπως π.χ. κομμάτια παιχνιδιών, βώλοι, κέρματα ή ακόμη και μεγάλα κομμάτια φρούτου και φαγητού. Τα παιδιά πρέπει να παίζουν μόνον με παιγνίδια κατάλληλα για την ηλικία τους και όχι με επικίνδυνα (χωρίς ευρωπαϊκές προδιαγραφές ασφαλείας). Αποφεύγονται μικρά παιγνίδια που χωράνε στο στόμα και μπορούν να αποφράξουν την αεραγωγό καθώς και παιγνίδια με χαλαρά άκρα που μπορούν τα παιδιά να σχίσουν ή και να μασήσουν. Τα μάτια στις κούκλες και στα αρκουδάκια πρέπει να είναι γερά ή και να αφαιρούνται για να μην μπορεί το παιδάκι να τα τραβήξει και να τα καταπιεί.

Τα μικρά κορδόνια πρέπει επίσης να αφαιρούνται διότι μπορεί να προκαλέσουν πνιγμό. Στα παιδικά ρούχα, γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, θα πρέπει να αποφεύγονται οι λωρίδες, τα μακριά σάλια και τα κορδόνια, που θα μπορούν να πιαστούν από κάπου, σαν παίζουν τα παιδιά, με ανεπιθύμητα αποτελέσματα. Αντικείμενα όπως ψαλίδια και μαχαίρια που είναι κοφτερά και μυτερά πρέπει να τοποθετούνται πάντοτε ψηλά. Σπίρτα, αναπτήρες, χημικά καθαρισμού, πρέπει να φυλάσσονται ψηλά σε ερμάρια, κλειδωμένα για να μην μπορούν να έχουν πρόσβαση τα παιδιά. Στον χώρο της κουζίνας ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί και στη φύλαξη των γυαλικών, πιάτων και ποτηριών.

Μπουκάλια με χημικά
Παρατηρούνται συχνά ατυχήματα από πόση χλωρίνης, νέφτι, πετρελαίου και άλλων επικινδύνων υγρών που υπάρχουν στις κουζίνες. Και αυτά πρέπει πάντα να κλειδώνονται. Τα παιδιά εξερευνούν τον χώρο και όταν ακόμα τα βάζουμε ψηλά, σκαρφαλώνουν. Ενδείκνυται τα μπουκάλια με τα χημικά να κλείνουν με πώματα ασφαλείας που δεν μπορεί να τα ανοίξει ένα παιδί, όπως τα ειδικά πώματα των φαρμάκων που έχουν επιβληθεί στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι δηλητηριάσεις μικρών παιδιών τις περισσότερες φορές προκαλούνται από φάρμακα. Όλα τα φάρμακα θα πρέπει να βρίσκονται τοποθετημένα σε ψηλά ερμαράκια και κλειδωμένα. Αν παίρνετε χάπια καθημερινά, δεν πρέπει να φυλάσσονται σε κομοδίνα ή πορτοφόλια ή σε μέρη που είναι προσιτά από τα παιδιά. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί όταν τα χάπια είναι χρωματιστά, διότι μπορεί να θεωρηθούν λανθασμένα από τα μικρά παιδιά ως καραμέλες.

Άλλα αντικείμενα
Στο καθιστικό δεν πρέπει να αφήνουμε έπιπλα και καρέκλες ανεξέλεγκτα, γιατί τα παιδιά τρέχουν αστόχαστα, χτυπούν ή σκοντάφτουν. Όταν η οικοκυρά σιδερώνει ή σκουπίζει με χρήση ηλεκτρικής σκούπας, πρέπει να ρυθμίζει έτσι τα καλώδια του ατμοσίδερου ή άλλα καλώδια να μην αιωρούνται στη μέση του δωματίου και να υπάρχει κίνδυνος να σκοντάψουν ή να πέσει το σίδερο και να καούν τα παιδιά. Οι πλαστικές σακούλες που καμιά φορά φορούν στο κεφάλι τους παίζοντας λανθασμένα τα παιδιά, πρέπει να έχουν στο κάτω μέρος τους τρύπες γιατί υπάρχει κίνδυνος πνιγμού και ασφυξίας. Κίνδυνος ασφυξίας υπάρχει και με μακριά κορδόνια δεμένα στα κρεβάτια ή με οποιαδήποτε κορδέλα ή σπάγκο που μπορούν να τυλιχτούν τη νύχτα στον λαιμό σαν κοιμούνται και να πάθουν ασφυξία. Τα πολύ μεγάλα και μαλακά μαξιλάρια πρέπει να αποφεύγονται γιατί το κεφάλι «βυθίζεται μέσα» επικίνδυνα.

Για αποφυγή ηλεκτροπληξίας
Για να αποφύγετε τον κίνδυνο ηλεκτροπληξίας, που είναι πάντα μία σοβαρή και επικίνδυνη κατάσταση και έχει κοστίσει την ζωή πολλών παιδιών, μία πρώτη κίνηση είναι να ασφαλίσετε με καλύμματα τις πρίζες και να χρησιμοποιείτε πρίζες ασφαλείας. Το να τοποθετείς δύο ή περισσότερες ηλεκτρικές συσκευές στην ίδια πρίζα (πολύπριζο) είναι επικίνδυνο. Εξίσου επικίνδυνο είναι οι ηλεκτρικές συσκευές να βρίσκονται σε στάση αναμονής (stand by) αντί να σβήνουν από το γενικό διακόπτη της συσκευής. Καλό θα είναι να αφαιρείται και η πρίζα από την παροχή (κίνδυνος βραχυκυκλώματος και φωτιάς). Ηλεκτροπληξίες αντιμετωπίζονται τοποθετώντας στον πίνακα αυτόματο σύστημα κλεισίματος της παροχής ρεύματος, με ειδικό διακόπτη ασφαλείας (RCD), που διακόπτει το ρεύμα σε περίπτωση βραχυκυκλώματος.

Δεν αφήνουμε τα παιδιά μόνα στην μπανιέρα
Πολλές φορές όταν είστε στην μπανιέρα με το μωρό, χτυπά τηλέφωνο ή κουδούνι. Μην απαντήσετε, γιατί ο πνιγμός είναι ζήτημα ελάχιστου χρόνου και δεν χρειάζεται πολύ νερό για να γίνει το κακό (καλή πρακτική είναι να κατεβάζετε το ακουστικό του τηλεφώνου για να μπορείτε να λούσετε τον παιδάκι απερίσκεπτα και χωρίς ενοχλήσεις). Στην μπανιέρα, φυσικά το μωρό δεν το αφήνουμε μόνο του ούτε λεπτό. Το ίδιο ισχύει και με τις πισινούλες που χρησιμοποιούνται πολύ συχνά το καλοκαίρι στις αυλές αλλά και στα μπαλκόνια. Ποτέ το παιδί δεν πρέπει να το αφήνετε χωρίς επιτήρηση ούτε για ένα λεπτό. Πρέπει να το έχετε συνεχώς υπό την επίβλεψή σας. Για τον ίδιο λόγο μην αφήνετε κουβάδες με νερό στο πάτωμα ή λεκάνες γεμάτες. Στην μπανιέρα βάζετε πρώτα το κρύο νερό και μετά το ζεστό λίγο λίγο, για να μην προλάβει κανένα παιδί και χωθεί στην μπανιέρα όταν έχει μόνο ζεστό νερό και πάθει έγκαυμα.

Τα εγκαύματα
Τα εγκαύματα είναι ένας ακόμη σοβαρός τραυματισμός παιδιών μέσα στο σπίτι. Γι' αυτό ποτέ δεν πρέπει να τα αφήνετε να πλησιάζουν σε σόμπες, αναμμένο τζάκι, ή άλλες εστίες φωτιάς. Στην ηλεκτρική κουζίνα καλό θα είναι να τοποθετηθούν ειδικά πλέγματα για να μην μπορεί το μωρό να τραβήξει κάποια κατσαρόλα και ζεματιστεί. Επίσης καλό θα είναι το μαγείρεμα να γίνεται στα πίσω μάτια με τα χερούλια της κατσαρόλας στραμμένα προς τον τοίχο. Τα πιο συχνά εγκαύματα παιδιών είναι από καφέ, τσάι, λάδι ή σούπα καυτή, που πέφτει επάνω τους σκοντάφτοντας ή όταν πίνουμε κάτι ζεστό. Όταν πίνετε ζεστό ρόφημα να μην κρατάτε τα παιδάκια πάνω στα πόδια σας. Ακόμη θα ήταν καλό να μην χρησιμοποιείτε τραπεζομάντιλα όταν βρίσκονται βρέφη και μικρά παιδάκια στον χώρο.

Επίσης επικίνδυνα είναι και τα μακριά ή τα μεγάλα φορέματα όταν περάσουν μπροστά από φορητή σόμπα ή άλλη εστία φωτιάς. Ένα απλό τράβηγμά του μπορεί να σημαίνει ένα έγκαυμα πάνω στο παιδί. Το χερούλι της κατσαρόλας ή του μπρικιού όπου βράζει κάτι, το στρέφουμε πάντα προς τη μέσα πλευρά του τοίχου. Μην αφήνετε φαγητό στη φωτιά που να μπορούν τα μικρά παιδιά να το φτάνουν. Τα μικρά παιδιά συχνά τα τραβάνε και ζεματίζονται. Αν το τηγάνι πάρει φωτιά, το σβήνετε ψύχραιμα, τοποθετώντας ένα καπάκι ή κάτι που θα πνίξει τη φλόγα (αφαίρεση οξυγόνου). Φυσικά κλείνετε αμέσως και τον διακόπτη της συσκευής. Κάθε τι άλλο είναι πολύ επικίνδυνο. Συνιστάται fire blanket (ειδική αντιπυρική κουβέρτα κατά της φωτιάς) και πυροσβεστήρας CO2 στον χώρο της κουζίνας.

Αν διαμένετε σε σπίτι με πάνω όροφο πρέπει να τοποθετήσετε πορτάκι στο πάνω μέρος της κλιμακοστασίου που θα κλείνει με ασφάλεια και να κλειδώνει ή να ανοίγεται με δυσκολία, γιατί κάποια στιγμή θα ξεφύγει το παιδάκι και θα κατρακυλήσει κάτω με άσχημα αποτελέσματα.

Μηχανισμός σε παράθυρα
Στα παράθυρα θα πρέπει να τοποθετήσετε έναν μηχανισμό, με τον οποίο τα παράθυρα δεν θα ανοίγουν περισσότερο από 10-15 εκατοστά. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται οι «πτώσεις» μικρών παιδιών. Τα μπαλκόνια πρέπει να έχουν κατάλληλα ψηλά προστατευτικά κάγκελα. Ποτέ δεν πρέπει να αφήνετε τα παιδιά μόνα στα μπαλκόνια, να ασφαλίσετε τα κάγκελα με διπλό κάγκελο πάνω από αυτό που έχουμε. Επίσης να μην αφήνονται καρέκλες ή άλλα πράγματα κοντά στα κάγκελα, έτσι ώστε τα παιδιά να μην μπορούν να ανέβουν πάνω και σκύψουν προς το κενό. Κατάλληλα κάγκελα είναι όσα έχουν ύψος (το λιγότερο 1.50 εκ.) και να είναι κάθετα κάγκελα χωρίς διάφορα διακοσμητικά σχέδια ώστε τα παιδιά να μπορούν να πατάνε απάνω. Η απόσταση μεταξύ τους πρέπει να είναι τέτοια, ώστε για να μην μπορεί να εγκλωβίσει το παιδί το κεφαλάκι του ανάμεσα στα κάγκελα ή να υπάρχει υποψία ότι μπορεί να σφηνωθεί.

Οι γυάλινες μπαλκονόπορτες πρέπει να είναι ορατές από τα παιδιά, βάζοντας αυτοκόλλητα στο σωστό ύψος (ύψος του παιδιού) πάνω στις τζαμόπορτες για να φαίνεται όταν η πόρτα είναι κλειστή. Το παιδί έτσι θα καταλαβαίνει ότι υπάρχει κάτι εκεί που το εμποδίζει να περάσει προς τα έξω. Πολλοί σοβαροί τραυματισμοί και ακόμη θάνατοι νέων ανθρώπων συνέβησαν, γιατί κάποιος νόμισε ότι η πόρτα είναι ανοικτή και έπεσε με δύναμη επάνω της με αποτέλεσμα να περάσει από μέσα από το τζάμι. Μία καλή κίνηση είναι και η τοποθέτηση ειδικού αυτοκόλλητου για την επικάλυψη όλου του τζαμιού (όχι μόνο στις μπαλκονόπορτες, αλλά και σε οποιαδήποτε γυάλινη επιφάνεια μέσα στο σπίτι), το οποίο συγκρατεί τα κομμάτια του γυαλιού εάν σπάσει και δεν κινδυνεύει το παιδί να τραυματιστεί.

Παιδικά κρεβατάκια κι άλλα έπιπλα
Ποτέ μην αφήνετε μόνα τους τα βρέφη σε κρεβατάκια χωρίς προστατευτικό περιμετρικό κιγκλίδωμα από τη μέσα πλευρά του κρεβατιού ή στον καναπέ σε παιδικές αλλάκτρες ή σε άλλα μέρη απ' όπου μπορούν να πέσουν. Τα έπιπλα, τραπεζάκια και όλες οι αιχμηρές γωνίες επίπλων πρέπει να καλύπτονται με ειδικό περίβλημα. Επικίνδυνο είναι και όταν το παιδί στέκεται πάνω στον καναπέ ή και ακόμη σε ένα καρεκλάκι. Είναι ένας από τους συχνότερους τρόπους που πέφτει κανείς στο σπίτι και παθαίνει άσχημα κατάγματα και κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις. Οι βιβλιοθήκες και τα ντουλάπια πρέπει να στερεώνονται καλά στον τοίχο, ώστε να αποφεύγεται η πτώση τους σε περίπτωση που ένα παιδί προσπαθήσει να σκαρφαλώσει ή ακόμη σε πτώση λόγω σεισμικής δόνησης. Δυσάρεστη και ταυτόχρονα πολύ οδυνηρή εμπειρία για οιονδήποτε είναι όταν πιαστούν τα δάκτυλα μέσα στην πόρτα. Υπάρχουν ειδικά στηρίγματα, ώστε να αποφεύγεται το απότομο κλείσιμο της πόρτας και η παγίδευση των δακτύλων σ' αυτή. Να χρησιμοποιούνται μηχανισμοί κλεισίματος θυρών τύπου soft closing.

Άλλες συμβουλές
Επίσης πρέπει να έχουμε υπόψη μας και τα εξής:
* Όλοι μπορούμε να γλιστρήσουμε όταν το πάτωμα είναι υγρό (σφουγγαρισμένο) ή ότι κινδυνεύουμε από άσχημο πέσιμο στην μπανιέρα ή ακόμη και πάνω στα μικρά χαλάκια που τοποθετούμε σε διάφορους χώρους στο σπίτι. Στους διαδρόμους, στα μπάνια και ειδικά στα κλιμακοστάσια περπατάμε, δεν τρέχουμε.
* Όπλα στο σπίτι. Πρέπει να είναι πάντοτε αποσυναρμολογημένα και κλειδωμένα σε ασφαλή, ειδικό για όπλα χώρο. Τα παιδιά περιεργάζονται, όπου τα βρίσκουν κρεμασμένα, γεμάτα και ανασφάλιστα με τραγικά δυστυχώς αποτελέσματα.
* Οιοσδήποτε άγνωστος χώρος είναι ασφαλώς επικίνδυνος. Συχνά τα παιδιά εισέρχονται σε χώρους όπως τα γκαράζ και οι αποθήκες για εξερεύνηση ή και για παιγνίδι. Τα διάφορα εργαλεία και επικίνδυνα αντικείμενα που φυλάσσονται στους αποθηκευτικούς αυτούς χώρους του σπιτιού, πρέπει να είναι κλειδωμένα, αποσυναρμολογημένα και εκτός λειτουργίας.
* Στα παιδιά επίσης αρέσει να ανεβαίνουν σε δέντρα στην αυλή. Είναι μια επικίνδυνη συνήθεια, που έχει γίνει αιτία πολλών άσχημων καταγμάτων από πτώση. Τα απρόσεκτα και επιπόλαια αστεία, όπως ένα απλό σπρώξιμο, ή ακόμη και μια τρικλοποδιά στα σκαλοπάτια του κλιμακοστασίου είναι εξίσου επικίνδυνα. Είναι αιτίες ατυχημάτων με θλιβερές συνέπειες που μπορεί να υπερβαίνουν τη σκέψη ενός παιδιού.
* Τα παιδιά δεν πρέπει να παίζουν με μεγάλες μπάλες, βαριές και σκληρές που δεν αντιστοιχούν στην ηλικία τους γιατί έτσι υπάρχει πιθανότητα να πάθουν κατάγματα ή και διαστρέμματα όπως αυτό φάνηκε από την Ευρωπαϊκή Έρευνα EHLASS στα νοσοκομεία. Ποδηλασία πρέπει να γίνεται σε μεγάλες αυλές με ανοικτούς και ασφαλείς χώρους, στα πάρκα ή σε στους ποδηλατοδρόμους.
* Οι μικρές αυλές των σπιτιών είναι ανασφαλείς και επικίνδυνες.
* Στα ποδήλατα πρέπει να ελέγχετε πριν ξεκινήσετε την ποδηλασία, την κατάσταση των φρένων, την πίεση των ελαστικών και το ύψος του καθίσματος των ποδηλάτων των παιδιών. Τα παιδιά πρέπει πάντοτε να βάζουν τον κατάλληλο ποδηλατικό εξοπλισμό και πάντοτε να φοράνε το κατάλληλο προστατευτικό κράνος.
* Κολύμπι. Μάθετε τα παιδιά κολύμπι τώρα που είναι μικρά. Ενημερώστε τα παιδιά ότι μπαίνουν στη θάλασσα ή στην πισίνα δύο ώρες μετά το κύριο γεύμα και δεν απομακρύνονται ποτέ από την ακτή. Δεν πρέπει να κάνουν βουτιές σε ρηχά νερά ή σε άγνωστο βάθος, διότι υπάρχει σοβαρός κίνδυνος κτυπήματος στο κεφάλι με αποτέλεσμα κακώσεις της κεφαλής ή παραλύσεις από βλάβη της σπονδυλικής στήλης.

Αυτά είναι μερικά από τα συχνότερα παιδικά ατυχήματα. Ας σκεφτούμε ο καθένας μας ξεχωριστά τον δικό μας χώρο και περιβάλλον, και προληπτικά ας λάβουμε τα αντίστοιχα μέτρα. Ας κάνουμε το σπίτι μας ασφαλές για τα παιδιά μας και ας τα διδάξουμε από νωρίς να καταλαβαίνουν τους κινδύνους που τα περιβάλλουν, χωρίς όμως να τα φοβίσουμε!

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ
Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας, Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού ([email protected])