ΠΑΡΑ ΤΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΤΟΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ

Ο Abe έχει εμπιστοσύνη στη διαχείριση της οικονομίας από την κυβέρνηση της Κίνας και αρνείται να επικρίνει την υποτίμηση του γιουάν…

Η Κεντρική Τράπεζα της Ιαπωνίας, όπως δήλωσε ο Διοικητής κ. Haruhiko Kuroda, θα πράξει οτιδήποτε είναι δυνατόν ώστε να εξέλθει η χώρα από τον αντιπληθωρισμό και να επιτευχθεί ο στόχος του 2% πληθωρισμού

Στις 29 του περασμένου Ιανουαρίου ο κ. Kuroda εξέπληξε τους πάντες με τη μείωση του επιτοκίου της Κεντρικής Τράπεζας της Ιαπωνίας στο αρνητικό 0,1

Ο Πρωθυπουργός της Ιαπωνίας κ. Shinzo Abe όταν, το 2012, ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας εισήγαγε μια πολιτική από τρεις πυλώνες, γνωστούς με την επωνυμία «ABENOMICS», με στόχο την καταπολέμηση του αντιπληθωρισμού (αρνητικός πληθωρισμός) και την οικονομική ύφεση. Οι τρεις αυτοί πυλώνες, τους οποίους ο κ. Abe αποκάλεσε τα τρία «βέλη», είναι η νομισματική χαλάρωση, η δημοσιονομική τόνωση και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Τώρα, ως πρόεδρος της Ομάδας των Επτά πλουσιότερων χωρών, ο κ. Abe σκοπεύει να καταστεί ο ηγέτης που θα επιφέρει μια σημαντική ευνοϊκή επίπτωση στην παγκόσμια οικονομία.

Αυτό όμως θα εξαρτηθεί και στον βαθμό που τα τρία αυτά «βέλη» επιτύχουν στη βελτίωση της ιαπωνικής οικονομίας και, κατά συνέπεια, της πολιτικής του δημοτικότητας. Ο κ. Abe γνωρίζει ότι η πολιτική του μακροβιότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την οικονομική επιτυχία της πολιτικής «ABENOMICS» και, κυρίως, στον τερματισμό του αρνητικού πληθωρισμού. Αναφέρεται ότι οι ιαπωνικές εταιρείες είναι σημαντικά εκτεθειμένες στην επιβράδυνση της Κίνας, αλλά o κ. Abe έχει εμπιστοσύνη στη διαχείριση της οικονομίας από την κυβέρνηση της Κίνας και αρνείται να επικρίνει την υποτίμηση του γιουάν.

Αναφέρεται ότι εδώ και πάνω από τρία χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία ο κ. Abe ανυπομονεί να επιδείξει στον ιαπωνικό λαό τα αποτελέσματα της πολιτικής του, αν και ο ρυθμός πληθωρισμού στην Ιαπωνία είναι γύρω στο μηδέν, ενώ υπάρχουν προβλέψεις για χαμηλές αυξήσεις ημερομισθίων, αφού και οι ίδιες οι συντεχνίες δεν επιζητούν υψηλές αυξήσεις κατά το 2016. Όσον αφορά τον ρυθμό ανάπτυξης, αναφέρεται ότι για το 2015 ο ρυθμός ήταν της τάξης του 0,4% έπειτα από μηδενική αύξηση το 2014, ενώ κατά το τέταρτο τρίμηνο το 2015 σημειώθηκε πτώση στην παραγωγή της τάξης του 1,4% σε ετήσια βάση. Ο κ. Abe, όμως, υπόσχεται ότι η κυβέρνηση θα συνεργαστεί στενά με την Κεντρική Τράπεζα της Ιαπωνίας για να επιτύχει μόνιμη έξοδο της χώρας από τον αρνητικό πληθωρισμό και την οικονομική ύφεση.

Ο κ. Abe, στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του, ανάφερε ότι η Ιαπωνία έπαψε να βρίσκεται σε συνθήκες αρνητικού πληθωρισμού, αν και τα τελευταία στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι ο πληθωρισμός είναι μηδενικός.

Έπειτα από πιέσεις των δημοσιογράφων, όμως, ο κ. Abe παραδέχθηκε ότι, είναι γεγονός πως η Ιαπωνία βρίσκεται ένα βήμα πριν από την έξοδο απ' τον αντιπληθωρισμό. Παράλληλα, η Κεντρική Τράπεζα της Ιαπωνίας, όπως δήλωσε ο Διοικητής κ. Haruhiko Kuroda, θα πράξει οτιδήποτε είναι δυνατόν ώστε να εξέλθει η χώρα από τον αντιπληθωρισμό και να επιτευχθεί ο στόχος του 2% πληθωρισμού. Βέβαια, οι χαμηλές τιμές πετρελαίου είναι προς όφελος της οικονομίας της Ιαπωνίας, η οποία βασίζεται αποκλειστικά στις εισαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων. Κατά συνέπεια, οι πιο χαμηλές τιμές ενέργειας αυξάνουν το βιοτικό επίπεδο των καταναλωτών, αν και καθιστούν πιο δύσκολη την επίτευξη ρυθμού πληθωρισμού της τάξης του 2% έτσι που να πειστούν οι καταναλωτές να ξοδεύουν, αφού θα υπάρχει πιθανότητα μελλοντικής αύξησης των τιμών. Το πρόβλημα είναι ότι η πτώση τιμών συνήθως οδηγεί σε αναβολή αγοράς αγαθών με την ελπίδα να μειωθούν περαιτέρω οι τιμές, πράγμα που επιβραδύνει τον ρυθμό ανάπτυξης αλλά και του πληθωρισμού.

Η θητεία του Πρωθυπουργού κ. Abe τερματίζεται το 2018 και οι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι θα εγκαταλείψει την εξουσία χωρίς να επιτευχθεί ο στόχος του 2% πληθωρισμού. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο κυριότερος λόγος που η πολιτική του κ. Αbe αντιμετώπισε δυσχέρειες για να επιτύχει τους στόχους για την έξοδο από τον αντιπληθωρισμό και την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης είναι η αύξηση, το 2014, του φόρου κατανάλωσης, από το 5% στο 8%, πράγμα που οδήγησε την οικονομία σε ύφεση. Έτσι, η εσωτερική καταναλωτική ζήτηση δεν βοήθησε στην αύξηση των τιμών και της ανάπτυξης. Κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2015, δε, η κατανάλωση μειώθηκε κατά το 3,3% σε ετήσια βάση.

Σε έρευνα που διεξήγαγαν οι «Financial Times», μεταξύ εικοσάχρονων που γιορτάζουν την ενηλικίωσή τους, φάνηκε ότι είναι οι πρώτοι που έχουν ζήσει ολόκληρη τη ζωή τους σε μια οικονομία αντιμέτωποι με τον αντιπληθωρισμό. Ορισμένοι φοιτητές δηλώσαν ότι «οι γονείς μας αντιμετώπισαν τη φούσκα της δεκαετίας του 1980 και εμείς τον αρνητικό πληθωρισμό». Από τους εικοσάχρονους φοιτητές και εργαζομένους που έδωσαν συνέντευξη στους «Financial Times», λίγοι πιστεύουν ότι θα επιτύχουν πιο υψηλά εισοδήματα από τους γονείς τους.

Όταν τον περασμένο Νοέμβριο πολλά στοιχεία έδειχναν ότι πρέπει να εισαχθεί περαιτέρω νομισματική χαλάρωση, ο κ. Kuroda είχε δηλώσει πως αποκλείεται να υπάρξει περίπτωση για μείωση των επιτοκίων σε αρνητικό επίπεδο. Αλλά, στις 29 του περασμένου Ιανουαρίου, ο κ. Kuroda εξέπληξε τους πάντες με τη μείωση του επιτοκίου της Κεντρικής Τράπεζας της Ιαπωνίας στο αρνητικό 0,1. Αναφέρεται ότι αρνητικά επιτόκια έχουν εισαγάγει και η Ευρωζώνη, η Ελβετία και η Δανία. Το μεγάλο ερώτημα, όμως, είναι κατά πόσο τα αρνητικά επιτόκια θα δώσουν ώθηση στην ιαπωνική οικονομία. Η πείρα στην Ιαπωνία, όμως, από την πτώση των επιτοκίων κατά τα τελευταία χρόνια δείχνει ότι αυτό δεν οδηγεί σε αύξηση στον ρυθμό ανάπτυξης και τον πληθωρισμό. Βέβαια, η μεγαλύτερη επίπτωση της απόφασης της Τράπεζας της Ιαπωνίας για αρνητικό επιτόκιο είναι η προσδοκία ότι μελλοντικά περισσότερη νομισματική χαλάρωση είναι δυνατόν να εισαχθεί, σε περίπτωση που αντιμετωπίζεται αύξηση στη συναλλαγματική αξία του γιεν.

Από τότε που ο κ. Abe ανέλαβε την εξουσία της χώρας με την υπόσχεση να δώσει ώθηση στην Ιαπωνία, οι ιαπωνικές εταιρείες ευεργετηθήκαν από τα υψηλά κέρδη ως αποτέλεσμα της πτώσης της συναλλαγματικής αξίας του γιεν, που ήταν αποτέλεσμα της ποσοτικής χαλάρωσης που εισήγαγε η Κεντρική Τράπεζα. Επίσης και τώρα κατά την επόμενη μέρα της υιοθέτησης αρνητικού επιτοκίου από την Κεντρική Τράπεζα το γιεν μειώθηκε στο πιο χαμηλό σημείο σε σχέση προς το δολάριο από τα μέσα του περασμένου Δεκεμβρίου, αφού μειώθηκε κατά 2,2% σε σχέση προς το δολάριο στα 121,42 γιεν.

Αλλά τώρα οι ελπίδες για στήριξη των επιχειρήσεων με πιο αδύνατο γιεν μειώνονται, αφού η συναλλαγματική αξία του γιεν στα 112 γιεν στο δολάριο βρίσκεται στο πιο υψηλό σημείο από τον Νοέμβριο του 2014. Έτσι, οι τιμές των εισαγωγών αναμένεται να μειωθούν, ενώ οι εξαγωγές, τα κέρδη των εταιρειών και η εμπιστοσύνη στην ιαπωνική επιχειρηματικότητα να επηρεαστούν δυσμενώς. Αναφέρεται, όμως, ότι, ως αποτέλεσμα της αστάθειας στις παγκόσμιες αγορές, της πτώσης στις τιμές του πετρελαίου, της επιβράδυνσης στην ανάπτυξη της Κίνας και άλλων αναδυόμενων αγορών, όπως και στα προβλήματα στις ευρωπαϊκές τράπεζες, το γιεν θεωρήθηκε ως ένα ασφαλές καταφύγιο.

Με τις ιαπωνικές εταιρείες να θεωρούν ως δεδομένο έναν μέσο όρο 118 γιεν στο δολάριο κατά το τρέχον δημοσιονομικό έτος, οι επενδυτές προβλέπουν ότι οι στόχοι τους δεν θα επιτευχθούν. Ορισμένοι αναλυτές, όμως, δηλώνουν ότι μερικές ιαπωνικές εταιρείες βρίσκονται σε καλή κατάσταση. Και τούτο ως αποτέλεσμα των μέτρων που λήφθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου που υπήρχε ισχυρό γιεν, έπειτα από τη δημοσιονομική κρίση του 2008.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG, Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες

(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).