Διαφύλαξη Σένγκεν, τέλος στις «ανεξέλεγκτες ροές» και προώθηση συμφωνίας με Τουρκία

Το μέρος του τελικού κειμένου για το «καυτό» ζήτημα δημοσιεύτηκε το μεσημέρι της Παρασκευής, επισήμως, ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η δεύτερη ημέρα της Συνόδου

Η ΕΛΛΑΔΑ εμφανιζόταν έτοιμη να ασκήσει βέτο εάν δεν ελάμβανε ρητή δέσμευση για μη κλείσιμο των ελληνικών συνόρων

Διαφύλαξη της ενότητας στη ζώνη Σένγκεν, προτεραιότητα στη συμφωνία με την Τουρκία και τερματισμό της «ανεξέλεγκτης διάβασης» προσφυγικών ροών στον λεγόμενο βαλκανικό διάδρομο περιλαμβάνει το τελικό κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε. για το μεταναστευτικό. Το μέρος του τελικού κειμένου για το «καυτό» ζήτημα δημοσιεύτηκε χθες το μεσημέρι, επισήμως, ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η δεύτερη ημέρα της Συνόδου, η οποία επικεντρώθηκε στο θέμα της Βρετανίας (βλέπε αναλυτικό ρεπορτάζ στη σελ. 3). Στο κείμενο υπογραμμίζεται, μεταξύ άλλων, ότι στόχος της Ε.Ε. στο προσφυγικό «πρέπει να είναι η ταχεία μείωση των προσφυγικών ροών, η προστασία των εξωτερικών μας συνόρων, η μείωση της παράνομης μετανάστευσης και η διαφύλαξη της ακεραιότητας του Σένγκεν».

Οι «28» χαιρετίζουν, παράλληλα, «την απόφαση του ΝΑΤΟ να βοηθήσει στη διεξαγωγή αναγνώρισης, επιτήρησης και παρακολούθησης των παράνομων διελεύσεων στο Αιγαίο» και σημειώνουν πως η FRONTEX θα πρέπει να «συνεργαστεί στενά» με το ΝΑΤΟ. Σημειώνεται πως μέχρι την ώρα που ολοκληρωνόταν το ρεπορτάζ δεν είχε ξεκαθαρίσει εάν θα συνυπέγραφε το κείμενο η Ελλάδα, που έθετε όρο τη ρητή δέσμευση όλων των κρατών ότι δεν θα κλείσουν τα βόρεια σύνορα της Ελλάδας.

Το κείμενο συμπερασμάτων

Σύμφωνα με το τελικό κείμενο, που δημοσιεύθηκε, «ως ανταπόκριση στη μεταναστευτική κρίση που αντιμετωπίζει η Ε.Ε., ο στόχος πρέπει να είναι η ταχεία αναχαίτιση των ροών, η προστασία των εξωτερικών συνόρων, η μείωση της παράνομης μετανάστευσης και η διαφύλαξη της ακεραιότητας του χώρου Σένγκεν. Στο πλαίσιο αυτής της ολοκληρωμένης προσέγγισης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αξιολόγησε, με βάση λεπτομερείς εκθέσεις της Προεδρίας και της Επιτροπής, την πρόοδο της εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών που συμφωνήθηκαν τον Δεκέμβριο. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει την ικανοποίησή του για την απόφαση του ΝΑΤΟ να βοηθήσει στην αναγνώριση, παρακολούθηση και επιτήρηση των παράνομων διελεύσεων στο Αιγαίο Πέλαγος και καλεί όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ να υποστηρίξουν ενεργά το μέτρο αυτό. Η Ε.Ε. και ιδίως ο FRONTEX θα πρέπει να συνεργάζονται στενά με το ΝΑΤΟ», προστίθεται.

Ταχεία εφαρμογή σχεδίου Ε.Ε.-Τουρκίας

Την ίδια ώρα, τονίζεται πως η πλήρης και ταχεία εφαρμογή του σχεδίου δράσης Ε.Ε.-Τουρκίας εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα, προκειμένου να αναχαιτισθούν οι μεταναστευτικές ροές και να καταπολεμηθούν τα δίκτυα διακινητών και λαθρεμπόρων. «Η Τουρκία έχει λάβει μέτρα για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση των Σύρων προσφύγων στην τουρκική αγορά εργασίας και την ανταλλαγή δεδομένων με την Ε.Ε. Ωστόσο, οι ροές των μεταναστών που φθάνουν στην Ελλάδα από την Τουρκία εξακολουθούν να είναι υπερβολικά υψηλές. Επιβάλλεται σημαντική και διαρκής μείωση του αριθμού των παράνομων εισόδων από την Τουρκία στην Ε.Ε.

Αυτό απαιτεί περισσότερες και αποφασιστικές προσπάθειες και από την πλευρά της Τουρκίας για την αποτελεσματική εφαρμογή του σχεδίου δράσης. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει τη συμφωνία που επιτεύχθηκε όσον αφορά τη διευκόλυνση για τους πρόσφυγες στην Τουρκία και καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν ταχέως τα προγράμματα προτεραιότητας. Σημειώνει επίσης με ικανοποίηση την πρόοδο όσον αφορά την κατάρτιση αξιόπιστου εθελοντικού προγράμματος εισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους με την Τουρκία», επισημαίνεται περαιτέρω.

Άλλα σημεία της συμφωνίας

Πέραν των πιο πάνω, οι «28» αποφάσισαν ακόμη πως:

1. Όσον αφορά τις σχέσεις με εμπλεκόμενες τρίτες χώρες, οι ολοκληρωμένες και ειδικά προσαρμοσμένες δέσμες κινήτρων που αναπτύσσονται αυτήν τη στιγμή για συγκεκριμένες χώρες προκειμένου να διασφαλίζονται αποτελεσματική επιστροφή και επανεισδοχή απαιτούν την πλήρη στήριξη της Ε.Ε. και των κρατών μελών. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί επίσης την Επιτροπή, την Ύπατη Εκπρόσωπο και τα κράτη μέλη να παρακολουθούν και να αντιμετωπίζουν τυχόν παράγοντες που είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε μεταναστευτικές ροές.

2. Η εφαρμογή και η επιχειρησιακή επακολούθηση της συνόδου της Βαλέτας, ιδίως του συμφωνηθέντος καταλόγου των 16 δράσεων προτεραιότητας, πρέπει να συνεχιστούν και να ενταθούν.

3. Θα πρέπει να εξακολουθήσει να παρέχεται ανθρωπιστική βοήθεια στους Σύρους πρόσφυγες και στις χώρες που γειτονεύουν με τη Συρία. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για την έκβαση της διάσκεψης σχετικά με τη στήριξη προς τη Συρία και την ευρύτερη περιοχή, που έλαβεν χώραν στο Λονδίνο στις 4 Φεβρουαρίου, και καλεί την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και όλες τις άλλες συνεισφέρουσες χώρες να εφαρμόσουν ταχέως τις δεσμεύσεις τους.

4. Οι συνεχείς και επίμονες παράτυπες μεταναστευτικές ροές κατά μήκος της οδού των δυτικών Βαλκανίων εξακολουθούν να δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες, απαιτώντας περαιτέρω συντονισμένη δράση και τερματισμό της προσέγγισης της διέλευσης χωρίς διατυπώσεις (wave-through), καθώς και της εφαρμογής μέτρων χωρίς συντονισμό κατά μήκος της οδού, λαμβανομένων υπόψη των ανθρωπιστικών επιπτώσεων για τα θιγόμενα κράτη μέλη. Είναι επίσης σημαντικό να παραμείνουμε σε εγρήγορση όσον αφορά ενδεχόμενες εξελίξεις σχετικές με άλλες οδούς, ώστε να μπορούμε να αναλάβουμε ταχεία και συντονισμένη δράση.

5. Το Συμβούλιο ενέκρινε σύσταση στις 12 Φεβρουαρίου 2016. Είναι σημαντικό να αποκατασταθεί με συντονισμένο τρόπο η ομαλή λειτουργία του χώρου Σένγκεν, με πλήρη στήριξη των κρατών μελών που αντιμετωπίζουν δύσκολες συνθήκες. Θα πρέπει να επανέλθουμε σε μια κατάσταση όπου όλα τα μέλη του χώρου Σένγκεν εφαρμόζουν πλήρως τον κώδικα συνόρων του Σένγκεν και αρνούνται στα εξωτερικά σύνορα την είσοδο σε υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις εισόδου ή δεν έχουν υποβάλει αίτηση ασύλου μολονότι είχαν τη δυνατότητα να το πράξουν, λαμβανομένης ταυτοχρόνως υπόψη της ιδιομορφίας των θαλάσσιων συνόρων, μεταξύ άλλων με την εφαρμογή του θεματολογίου Ε.Ε.-Τουρκίας.

6. Με τη βοήθεια της Ε.Ε., η σύσταση και η λειτουργία κέντρων πρώτης υποδοχής βελτιώνονται σταδιακά όσον αφορά την ταυτοποίηση, την καταγραφή, τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων και τους ελέγχους ασφαλείας επί προσώπων και ταξιδιωτικών εγγράφων, ωστόσο, πρέπει πολλά ακόμη να γίνουν, ιδίως να καταστούν πλήρως λειτουργικά τα κέντρα πρώτης υποδοχής, ώστε να εξασφαλιστεί η πλήρης ταυτοποίηση και καταγραφή όλων των εισόδων σε ποσοστό 100% (συμπεριλαμβανομένων συστηματικών ελέγχων ασφαλείας σε ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων, ιδίως το Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν, όπως απαιτείται από το ενωσιακό δίκαιο), να εφαρμοστεί πλήρως η διαδικασία μετεγκατάστασης, να αναχαιτισθούν οι δευτερεύουσες ροές παράτυπων μεταναστών και αιτούντων άσυλο και να παρασχεθούν οι σημαντικές εγκαταστάσεις υποδοχής που απαιτούνται για τη φιλοξενία των μεταναστών υπό ανθρώπινες συνθήκες μέχρι την αποσαφήνιση της κατάστασής τους. Οι αιτούντες άσυλο δεν έχουν το δικαίωμα να επιλέγουν το κράτος μέλος στο οποίο θα ζητούν άσυλο.

7. Η ανθρωπιστική κατάσταση των μεταναστών κατά μήκος της οδού των δυτικών Βαλκανίων απαιτεί επείγουσα δράση, με χρήση όλων των διαθέσιμων ενωσιακών και εθνικών μέσων για τη βελτίωσή της. Προς τον σκοπό αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θεωρεί απαραίτητο να αποκτήσει η Ε.Ε. ικανότητα να παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια εσωτερικώς, σε συνεργασία με οργανώσεις όπως η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, ώστε να στηριχθούν οι χώρες που αντιμετωπίζουν μεγάλο αριθμό προσφύγων και μεταναστών, με βάση την εμπειρία της Υπηρεσίας Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προστασίας της Ε.Ε. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει την ικανοποίησή του για την πρόθεση της Επιτροπής να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις το συντομότερο δυνατόν.

8. Όλα τα στοιχεία που συμφωνήθηκαν τον περασμένο Δεκέμβριο θα πρέπει να εφαρμοσθούν γρήγορα, μεταξύ άλλων οι αποφάσεις σχετικά με τη μετεγκατάσταση και μέτρα για τη διασφάλιση της επιστροφής και επανεισδοχής. Όσον αφορά την πρόταση για «Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή», θα πρέπει να επιταχυνθούν οι εργασίες προκειμένου να επιτευχθεί πολιτική συμφωνία κατά την Ολλανδική Προεδρία και να καταστεί το νέο σύστημα λειτουργικό το συντομότερο δυνατόν.

9. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να αναπτύξει με γοργούς ρυθμούς ιδέες, σε συνεργασία με την Επιτροπή, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στην ανταπόκριση της Ε.Ε.

Η κατάληξη

Σύμφωνα με τους Ευρωπαίους ηγέτες, «η συνολική στρατηγική που συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο θα αποφέρει αποτελέσματα μόνον εάν όλα τα στοιχεία της επιδιώκονται από κοινού και εάν τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη ενεργούν μαζί και με πλήρη συντονισμό. Παράλληλα, πρέπει να σημειωθεί πρόοδος προς τη μεταρρύθμιση του ισχύοντος πλαισίου της Ε.Ε., ώστε να εξασφαλίζεται ανθρώπινη και αποτελεσματική πολιτική ασύλου. Για τον σκοπό αυτό, μετά τη σημερινή διεξοδική συζήτηση θα ενταθούν οι προετοιμασίες ώστε να καταστεί δυνατή μια συζήτηση εφ' όλης της ύλης στην επόμενη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου, με βάση οριστικότερη αξιολόγηση, πρέπει να καθορισθούν περαιτέρω κατευθύνσεις και επιλογές», καταλήγει το κείμενο συμφωνίας για το μεταναστευτικό, το οποίο σημειωτέον δεν είχε λάβει την τελική μορφή του μέχρι την ώρα που ολοκληρωνόταν το ρεπορτάζ.

Έτοιμη να βάλει βέτο η Αθήνα

Πάντως, αν και η Αθήνα εμφανίζεται ικανοποιημένη από το κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε. για το προσφυγικό, προειδοποίησε χθες πως δεν θα το υπογράψει, εάν δεν υπάρξει ρητή δέσμευση από όλους για μη κλείσιμο των βορείων συνόρων της χώρας. Συγκεκριμένα, παράγοντες της ελληνικής διπλωματίας έλεγαν ότι, παρά το γεγονός ότι οι διατυπώσεις του κειμένου συμπερασμάτων της Ε.Ε. για το μεταναστευτικό κρίθηκαν άκρως ικανοποιητικές, η Ελλάδα επιφυλάχθηκε λίγο πριν το πέρας της συνεδρίασης να δώσει την έγκρισή της στο τελικό κείμενο συμπερασμάτων (που αφορούσε τόσο το μεταναστευτικό όσο και τις σχέσεις Ε.Ε. - Βρετανίας), αν δεν υπήρχε ρητή δέσμευση ότι σε καμία χώρα μέλος της Ε.Ε. δεν θα κλείσει τα σύνορα. Κατόπιν αυτού, η Γερμανία πρότεινε να γίνει στις 6 Μαρτίου μια έκτακτη συνάντηση κορυφής, με τη συμμετοχή και της Τουρκίας.

Δεσμεύθηκε επίσης ότι ώς τότε δεν θα υπάρξει καμία μεταβολή σε σχέση με το σημερινό status όσον αφορά τον έλεγχο των συνόρων. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται θετική για την ελληνική διπλωματία, καθώς, όπως δήλωναν αρμόδιες πηγές, έως τις 6 Μαρτίου θα υπάρξει χρόνος για να λειτουργήσει πλήρως η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας, καθώς και να αποδώσει η απόφαση περί της συμμετοχής του ΝΑΤΟ, ώστε να περιοριστούν οι προσφυγικές ροές και η παράνομη διακίνηση από την θάλασσα. Επιπλέον, οι ίδιες πηγές σημείωναν ότι η σύνοδος Ε.Ε.-Τουρκίας μεταφέρει εκ των πραγμάτων το κέντρο βάρους της διαχείρισης του προσφυγικού και την πίεση για την υλοποίηση των συμφωνημένων στην Τουρκία.

Σε σχέση με τη διαρροή των πληροφοριών αυτών, κοινοτικές Αρχές εξέφρασαν την απορία τους για τη διαρροή επικείμενου ελληνικού βέτο στο κείμενο συμπερασμάτων για το προσφυγικό. «Διαρροές και ανακοινώσεις για κάποιου είδους βέτο δεν συνάδουν με την πραγματικότητα των συζητήσεων, η οποία ήταν μία πραγματικότητα συναίνεσης και υποστήριξης της Ελλάδας από τους θεσμούς και τους εταίρους της. Ουδείς», συνεχίζουν οι ίδιες πηγές, «παρουσιάστηκε να σπεύδει για κλείσιμο συνόρων κατά τη διάρκεια του δείπνου. Αντιθέτως, το σύνολο των κρατών-μελών και οι θεσμοί, προεξάρχουσας της Κομισιόν, επέπλητταν σθεναρά την Αυστρία, η οποία υπαινίχθη παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου ορίζοντας ημερήσια ποσόστωση αποδοχής μεταναστών».

Τριμερής Ελλάδας-Γαλλίας-Γερμανίας

Σημειώνεται, εξάλλου, πως χθες ο Έλληνας Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας είχε συνάντηση με τη Γερμανίδα Καγκελάριο, Άγκελα Μέρκελ και τον Γάλλο Πρόεδρο, Φρανσουά Ολάντ. Στο επίκεντρο της τριμερούς βρέθηκαν όλα τα ζητήματα της Συνόδου Κορυφής, το προσφυγικό και τα θέματα που σχετίζονται με την ελληνική οικονομία. Σύμφωνα με όσα μετέδωσε ο ανταποκριτής του Mega στις Βρυξέλλες, ο Έλληνας Πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η Αθήνα είναι ικανοποιημένη από το κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου για το προσφυγικό, αλλά ζήτησε ρητή δέσμευση από όλους για μη κλείσιμο των βορείων συνόρων.

Το Βερολίνο δεσμεύτηκε να μην υπάρξει μεταβολή στο σημερινό status έως τις 6 Μαρτίου. Υπήρξε επίσης συμφωνία για την ανάγκη άμεσης επιστροφής των θεσμών στην Αθήνα, ώστε να κλείσει η αξιολόγηση. Συμφωνήθηκε, ακόμη, ότι θα υπάρξουν από κοινού πρωτοβουλίες των τριών μερών προς αυτήν την κατεύθυνση. Σύμφωνα δε με πληροφορίες του δημοσιογράφου Τζέιμς Μέιτς του ITV News, ο Αλέξης Τσίπρας τόνισε στη συνάντηση με Μέρκελ και Ολάντ ότι θα ασκήσει βέτο στη συμφωνία με τον Κάμερον, χωρίς δέσμευση ότι δεν θα κλείσουν τα βόρεια σύνορα της Ελλάδας.

Έκτακτη σύνοδος με Τουρκία

Εν τω μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει έκτακτη συνάντηση με ηγέτες της Τουρκίας για την προσφυγική κρίση στις αρχές Μαρτίου, είπε σε δημοσιογράφους ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ. Αξιωματούχος της Ε.Ε. είπε πως, προς το παρόν, η συνάντηση έχει οριστεί για τις 5 Μαρτίου. Ο Τούρκος Πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου αναμενόταν στις Βρυξέλλες προχθές αλλά ακύρωσε το ταξίδι του λόγω της βομβιστικής ενέργειας στην Άγκυρα την Τετάρτη, που κόστισε τη ζωή σε 28 άτομα. Μιλώντας στους δημοσιογράφους μετά το τέλος της πρώτης μέρας της Συνόδου, η Καγκελάριος της Γερμανίας Άγκελα Μέρκελ είπε ότι οι χώρες μέλη της Ε.Ε. υποστηρίζουν το σχέδιο δράσης Ε.Ε.-Τουρκίας.

«Η σημαντικότερη ανακοίνωση για μένα σήμερα είναι ότι δεν έχουμε μόνο επιβεβαιώσει το σχέδιο δράσης ΕΕ-Τουρκίας, αλλά έχουμε πει ότι είναι και η προτεραιότητά μας», είπε, σχετικά με τη συμφωνία για την προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, τη μείωση των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη και τη μάχη ενάντια της παράνομης μετανάστευσης. Η Μέρκελ τόνισε πως και η Αυστρία υποστήριξε το σχέδιο, παρά τη μονομερή απόφασή της ως χώρα να θέσει ένα ανώτατο όριο ανά ημέρα στον αριθμό των μεταναστών που θα επιτρέψει να εισέλθουν στο έδαφός της. «Στην Ευρώπη είμαστε πάντα εταίροι», είπε η Καγκελάριος.

(ΠΗΓΕΣ: ΑΠΕ, Βήμα, in.gr, ιστοσελίδα Ευρωπαϊκής Επιτροπής)