Γιατί Τραμπ και Σάντερς κερδίζουν ψήφους και μονοπωλούν τα μίντια
Θα ήταν γραφικός, αν δεν συντονιζόταν επικίνδυνα με το πιο ζοφερό τμήμα των λευκών υπερπατριωτών και ημιμαθών Αμερικανών της μεσαίας τάξης, ο κροίσος Ντόναλντ Τραμπ

Απογοήτευση και θυμός έχουν αλλάξει τη χώρα μετά το Κραχ του 2008. Αναλυτές μιλάνε για «Ηνωμένες Πολιτείες της Οργής». Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το 70% των Αμερικανών δηλώνουν «πολύ δυσαρεστημένοι» ή «θυμωμένοι» για την κατάσταση σήμερα. Τα ποσοστά είναι υψηλά σε όλες τις ομάδες: Ρεπουμπλικανούς και Δημοκρατικούς, λευκούς, ισπανόφωνους και Αφροαμερικανούς. Οι περισσότεροι λένε ότι το σύστημα λειτουργεί «μόνο για όσους έχουν λεφτά και εξουσία», και ότι δεν έχουν καμία εμπιστοσύνη στους πολιτικούς του κατεστημένου. Το ερώτημα είναι γιατί τόσος θυμός τώρα.

Η οικονομία έχει ανακάμψει και αναπτύσσεται το 2016. Αλλά με χαμηλό ρυθμό και την ανισότητα να γίνεται όλο και πιο κραυγαλέα. Πολλοί Αμερικανοί αισθάνονται μόνοι με τις ανησυχίες τους, αποκομμένοι, προδομένοι. Λένε πως έχει ραγίσει κάτι που νιώθουν πως δεν θα ξανακολλήσει ποτέ. Με τα εισοδήματα της εργατικής και της μεσαίας τάξης στάσιμα εδώ και 10 χρόνια, και με τόσο πλούτο στα χέρια του «1%», το αμερικανικό όνειρο έχει ξεθωριάσει για πάρα πολλές οικογένειες.

Αντίδραση στη χρόνια παρακμή
Υπό μία έννοια, οι ψηφοφόροι αντιδρούν και εξεγείρονται τώρα απέναντι σε μια χρόνια παρακμή - στον εγκλωβισμό σε μια κατάσταση όπου η χώρα είναι μεν ακόμη η παγκόσμια υπερδύναμη, πλούσια, δυνατή και τεχνολογικά προηγμένη, αλλά μοιάζει ανίκανη να προοδεύσει με τον τρόπο που θεωρούσαν κάποτε πολύ δεδομένο οι πολίτες της. Ο ακροδεξιός σόουμαν κροίσος Ντόναλντ Τραμπ και ο κεντροαριστερός Μπέρνι Σάντερς μοιάζουν σε αρκετούς να «λένε το ίδιο πράγμα» με εντελώς διαφορετικό τρόπο, και από εκ διαμέτρου άλλη ιδεολογική αφετηρία.

Ότι οι Αμερικανοί δεν είναι υποχρεωμένοι να ανεχθούν άλλο αυτήν την κατάσταση. Ότι πρέπει να δώσουν επιτέλους μια «γροθιά στο κατεστημένο» με την ψήφο τους. Μόνο σε μια περίοδο όπου πολύς κόσμος νιώθει φόβο και οργή, θα μπορούσε ο ξεκάθαρος ρατσισμός του Τραμπ και οι ουτοπικές εκκλήσεις του Σάντερς για ειρηνική αριστερή επανάσταση στην Αμερική να έχουν τέτοια απήχηση σε προεδρική προεκλογική εκστρατεία.

Η χειρότερη στιγμή…
Αν το δούμε ανάποδα, είναι η χειρότερη στιγμή για να είσαι παλιός, γνωστός και έμπειρος υποψήφιος του κατεστημένου. Ο Ρεπουμπλικανός Τζεμπ Μπους έχει πιάσει πάτο. Και η Δημοκρατική Χίλαρι Κλίντον πληρώνει το γεγονός ότι μαζί με τον σύζυγό της, τον πρώην πρόεδρο Μπιλ Κλίντον, έχουν πλουτίσει από τις δεκαετίες της ενασχόλησής τους με την πολιτική. Η κυρία Κλίντον, το μεγάλο εθνικό φαβορί των Δημοκρατικών, συμβολίζει πολλά από όσα θυμώνουν τον μέσο Αμερικανό. Τραμπ εναντίον Σάντερς, λοιπόν, τουλάχιστον στην αφετηρία των προκριματικών για το χρίσμα των δύο μεγάλων κομμάτων. Ακροδεξιός δισεκατομμυριούχος μεγιστάνας εναντίον Σοσιαλιστή γερουσιαστή της ριζοσπαστικής Αριστεράς.

Πρωτόγνωρα πράγματα για εκλογές στις ΗΠΑ. Και όμως, το «προεδρικό εξπρές» έφυγε από τον σταθμό του Νιου Χάμσιρ με αυτούς τους δύο υποψηφίους καθισμένους αναπαυτικά στο βαγόνι της πρώτης θέσης. Κανένας δεν θα το πίστευε πριν από λίγους μήνες, αλλά ο Τραμπ και ο Σάντερς είναι οι πραγματικοί νικητές στην αρχή της κούρσας για το χρίσμα.

Αντισυστημικό μήνυμα ανατροπής
Την επιτυχία τους την εξηγεί το ένα και μοναδικό πράγμα που έχουν κοινό: είναι τα «αουτσάιντερ», οι «αντάρτες» που έχουν κηρύξει πόλεμο στο κατεστημένο. Ο ένας από τη ρατσιστική Δεξιά και ο άλλος από τη ριζοσπαστική Αριστερά εκφράζουν και κερδίζουν την ψήφο της διαμαρτυρίας, της καταγγελίας, της τιμωρίας. Ο ανεκδιήγητος κροίσος των Ρεπουμπλικανών κατακεραυνώνει συνεχώς το διεφθαρμένο κατεστημένο της Ουάσιγκτον. Ζητεί την απομόνωση της χώρας με απαγορεύσεις, δασμούς, τείχη στα σύνορα. Ο 69χρονος Τραμπ χαϊδεύει ταπεινά ένστικτα κατά μεταναστών και μειονοτήτων, προσφέροντας ακραίες, απλοϊκές λύσεις σε αγανακτισμένους ψηφοφόρους. Αντισυστημικό μήνυμα ανατροπής στέλνει και ο «Κόκκινος Μπέρνι» από τα αριστερά.

Προτεραιότητα του 74χρονου είναι η δίκαιη ανακατανομή του πλούτου, με φόρους 90% σε υψηλά εισοδήματα και μεγάλες επιχειρήσεις. Θέλει κρατικό έλεγχο στη Γουόλ Στριτ και κατώτατο μισθό στα 15 δολάρια την ώρα. Υπόσχεται Εθνικό Σύστημα Υγείας και δημόσια δωρεάν Παιδεία για όλους. Για τα πρότυπα της Αμερικής, ο Σοσιαλιστής γερουσιαστής από το Βερμόντ είναι ένας ηλικιωμένος υποψήφιος της ακραίας, ριζοσπαστικής Αριστεράς - ένας «κομμουνιστής», σχεδόν, που δεν θα είχε ποτέ ελπίδα να κερδίσει τον μέσο ψηφοφόρο. Ώς σήμερα. Διότι ανεβαίνει συνεχώς σε κάλπες και δημοσκοπήσεις, τρομάζοντας το κατεστημένο του Δημοκρατικού Κόμματος. Σχεδόν ισόπαλος με τη Χίλαρι Κλίντον στην Αϊοβα, τη νίκησε στο Νιου Χάμσιρ, όπου ενθουσίασε και κινητοποίησε νέους, μορφωμένους, προοδευτικούς ψηφοφόρους.

«Οι ψηφοφόροι τελικά θα κινηθούν προς το Κέντρο»
Μιλώντας στο «Βήμα», απαντώντας στο ερώτημα «πώς εξηγείτε την ώς τώρα εντυπωσιακή άνοδο των άκρων στις προκριματικές εκλογές;», η Καθηγήτρια Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας Ρουθ Ρόζεν είπε: «Αυτές είναι σίγουρα οι πιο περίεργες προκριματικές στην πολιτική ιστορία των ΗΠΑ. Δείχνουν πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα. Συνήθως οι Αμερικανοί δεν επιβραβεύουν με την ψήφο τους την Ακροδεξιά ή την Άκρα Αριστερά. Το ότι ο Τραμπ έχει αιχμαλωτίσει το ενδιαφέρον τόσο πολλών αποκαλύπτει τη διάχυτη οργή για την ανισότητα του πλούτου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Σάντερς απευθύνεται σε εκείνους των οποίων οι θέσεις εργασίας είναι επισφαλείς και θέλουν ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη. Αλλά είναι πολύ νωρίς για να υποθέσουμε ότι όλη αυτή η οργή θα δώσει το χρίσμα σε έναν αντισυστημικό υποψήφιο, κάτι που θα ήταν ιστορική πρωτιά για τις ΗΠΑ. Οι περισσότερες περιοχές της χώρας δεν έχουν μιλήσει ακόμη και η αμερικανική πολιτική κουλτούρα δείχνει ότι οι ψηφοφόροι τελικά θα κινηθούν προς το Κέντρο».

Όψεις του ίδιου νομίσματος
«Τραμπ και Σάντερς είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος», απαντά στο ίδιο ερώτημα ο Ντέιβιντ Γκρίνμπεργκ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Rutgers, συγγραφέας και σχολιαστής στο CNN. «Εκφράζουν στα δύο άκρα τη μεγάλη δυσαρέσκεια των Αμερικανών για το πολιτικό και το οικονομικό σύστημα. Ο Τραμπ αποκλίνει πολύ από την ορθοδοξία της συντηρητικής Δεξιάς. Είναι ένας σόουμαν που λέει ακραία πράγματα για να προκαλέσει το ενδιαφέρον του κόσμου και των ΜΜΕ. Ο πραγματικά σκληρός δεξιός ιδεολόγος είναι ο γερουσιαστής Τεντ Κρουζ.

Ο Σάντερς επωφελείται από την αγανάκτηση, επειδή οι πλούσιοι και η ανώτερη μεσαία τάξη απολαμβάνουν την ανάκαμψη επί Ομπάμα, ενώ οι φτωχοί, οι εργαζόμενοι και η μεσαία οικογένεια υποφέρουν ακόμη. Δεν μπορώ να προβλέψω τι θα συμβεί, αλλά αν πάρει το χρίσμα ο Σάντερς, θα είναι ένα τεράστιο σοκ για το σύστημα», τονίζει ο κ. Γκρίνμπεργκ.

Γιατί ανεβαίνουν
«Τραμπ και Σάντερς ανεβαίνουν επειδή υπάρχει τεράστια οικονομική ανασφάλεια», εκτιμά από την πλευρά του ο Κάιλ Κόντικ, από το Κέντρο Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια. «Για ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, κυρίως για εκείνους με χαμηλότερα επίπεδα εισοδήματος και εκπαίδευσης, η οικονομική καταστροφή που κτύπησε τη χώρα και τον κόσμο το 2008 δεν τελείωσε ποτέ. Ο Σάντερς κατηγορεί τις μεγάλες επιχειρήσεις για την οικονομική ανισότητα και θέλει κρατισμό για την καταπολέμησή της.

Ο Τραμπ κατηγορεί την Κυβέρνηση και τους μετανάστες. Και οι δύο καταγγέλλουν το σημερινό σύστημα χρηματοδότησης των υποψηφίων που επιτρέπει στους μεγάλους χορηγούς να ελέγχουν τους πολιτικούς», λέει. Και καταλήγει: «Έχουν μεγάλη επιτυχία, αλλά οι εκλογές μόλις άρχισαν. Ειδικά ο Σάντερς πρέπει να δείξει ότι μπορεί να κερδίσει σε Πολιτείες με πιο ποικιλόμορφο πληθυσμό. Προς το παρόν δεν έχει ρεύμα στους Αφροαμερικανούς, οι οποίοι αποτελούν μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων στις επερχόμενες προκριματικές στον Νότο».

Στον δρόμο για την Καλιφόρνια
Σημειώνεται πως όλοι περιμένουν με αγωνία τη «Σούπερ Τρίτη» (1η Μαρτίου). Τότε ψηφίζουν 13 μεγάλες και κρίσιμες Πολιτείες, ανάμεσά τους το Τέξας και άλλες πέντε στον αμερικανικό Νότο. Φλόριντα, Ιλινόι και Οχάιο αποφασίζουν, μεταξύ άλλων, στις 15 Μαρτίου. Ολόκληρος ο κύκλος των προκριματικών θα έχει κλείσει στις 7 Ιουνίου με την Καλιφόρνια.

Πέντε έχουν μείνει «ζωντανοί»
Από τους 17 Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους που ξεκίνησαν το καλοκαίρι οι πέντε έχουν «μείνει ακόμη ζωντανοί». Είναι ο Τραμπ και όσοι εξασφάλισαν από 10% ώς 16% των ψήφων στο Νιου Χάμσιρ: ο κυβερνήτης Τζον Κάσιτς (Οχάιο), ο γερουσιαστής Τεντ Κρουζ (Τέξας), ο πρώην κυβερνήτης Τζεμπ Μπους (Φλόριδα) και ο γερουσιαστής Μάρκο Ρούμπιο (Φλόριντα).

Ισπανόφωνοι και μαύροι υπέρ της Χίλαρι
Παρά τη μεγάλη ήττα στο Νιου Χάμσιρ, το επιτελείο της Κλίντον επιμένει ότι θα έχει κλειδώσει το χρίσμα μέσα στον Μάρτιο, όταν ψηφίζουν 28 Πολιτείες για την ανάδειξη άνω του 50% των αντιπροσώπων. Μεγάλες είναι οι ελπίδες για Τέξας, Τζόρτζια, Αλαμπάμα, όπου μαύροι και ισπανόφωνοι θεωρούνται βέβαιοι ψηφοφόροι της Χίλαρι.

Το σκέφτεται ο Μάικλ Μπλούμπεργκ
Άλλος ένας μεγιστάνας, ο πρώην δήμαρχος της Νέας Υόρκης Μάικλ Μπλούμπεργκ, εξετάζει σοβαρά την πιθανότητα να κατέβει ως ανεξάρτητος υποψήφιος στις προεδρικές. Ο 73χρονος δισεκατομμυριούχος των ΜΜΕ φέρεται έτοιμος να ξεκινήσει την προεκλογική εκστρατεία στις αρχές Μαρτίου - κακή είδηση για τη Χίλαρι, γιατί αν κατέβει θα της κόψει ψήφους.
(ΠΗΓΗ: ΒΗΜΑ)