Είχαν εμπιστοσύνη στη φύση και περισσότερο απ’ όλα στη γλώσσα
Όταν επιχειρεί κάποιος να γράψει για τα ελληνικά επιτεύγματα, ασφαλώς πρέπει να έχει εκείνο που διανθίζει αιώνες τώρα την υπερβατική δημιουργία από την αυγή της ιστορίας ίσαμε σήμερα

«Οι Έλληνες ήταν ευτυχείς που είχαν τον Όμηρο και σαφώς τον χρησιμοποίησαν όπως έπρεπε», έγραψε κάποτε ο Kitto. Όταν επιχειρεί κάποιος να γράψει για τα ελληνικά επιτεύγματα στις τέχνες, στο πνεύμα, στον στοχασμό αλλά και στις επιστήμες, ασφαλώς πρέπει να έχει εκείνο που διανθίζει αιώνες τώρα την υπερβατική δημιουργία από την αυγή της ιστορίας ίσαμε σήμερα. Γιατί, ουσιαστικά, όλες οι τέχνες, οι επιστήμες και η πολιτική, έχουν τις ρίζες τους στην αρχαία ελληνική σκέψη. Ο Βολταίρος, στα «Φιλοσοφικά Δοκίμια», είπε ότι «οι Έλληνες είχαν επινοήσει τη δεξιότητα Ψυχή για τις αισθήσεις και τη δεξιότητα Νους για τις σκέψεις».

Ο Χένρι Μπαρξόν στο περίφημο έργο του «Η Δημιουργός εξέλιξη» ομολογεί με ιδιαίτερο θαυμασμό: «Καλλιτέχνες πάντοτε άξιοι θαυμασμού, οι Έλληνες, δημιούργησαν έναν τύπο υπεραισθητής αλήθειας, όπως και αισθητής ομορφιάς, που είναι δύσκολο να αντισταθείς στο θέλγητρό της. Από τη στιγμή που η μεταφυσική γίνεται σύστημα της επιστήμης, γλιστράμε στη διεύθυνση του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Και μιας και αισθανθούμε τη γοητεία τους, δεν φεύγουμε εύκολα απ’ την επιρροή τους. (...) Οι Έλληνες είχαν εμπιστοσύνη στη φύση, εμπιστοσύνη στη φυσική κλίση της διάνοιας, εμπιστοσύνη περισσότερο απ’ όλα στη γλώσσα, που εξωτερίκευσε με τρόπο φυσικό τη σκέψη».

Το ελληνικό πνεύμα
Ένα από τα μεγάλα έργα του Βίκτωρ Ουγκώ υπήρξε «Η Φιλοσοφία και η Λογοτεχνία», όπου ανέλυσε τη λογοτεχνική και φιλοσοφική δημιουργία με ένα εξαιρετικά διαυγές ύφος. Ωστόσο, δεν έπαψε ποτέ να υμνεί το ελληνικό πνεύμα και την ελληνική αντρειοσύνη. Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε ότι είχε γράψει και ένα σημείωμα που ευγνωμονούσε τον ήρωα της ελληνικής επανάστασης, Κωνσταντίνο Κανάρη. Όσον αφορά το ελληνικό πνεύμα, γράφει χαρακτηριστικά:

«Είναι θαυμαστή η δύναμη του φωτεινού λυτρωμού της Ελλάδας, ακόμα και σήμερα που μπροστά στα μάτια μας υπάρχει η Γαλλία. Η Ελλάδα δεν έκανε αποικίες χωρίς να εκπολιτίζει. Παράδειγμα για πολλά καινούργια κράτη. Δεν αρκεί να αγοράζεις και να πουλάς. Η Τύρος αγόραζε και πουλούσε. Η Βηρυτός αγόραζε και πουλούσε και η Σιδώνα αγόραζε και πουλούσε. Πού είναι τώρα αυτές οι πολιτείες; Η Αθήνα δίδασκε. Ακόμα και σήμερα είναι μια πρωτεύουσα της ανθρώπινης σκέψης».

Ο Παρθενώνας
Ένα από τα μεγαλύτερα μνημεία της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς αποτελεί ο Παρθενώνας. Ο Αρχαίος Ναός της Αθηνάς, ο οποίος ενέπνευσε και εμπνέει μέσα στους αιώνες τον άνθρωπο, αφήνει σιωπηλά μέσα στην ψυχή εκείνο το απροσμέτρητο νόημα της ελληνικής μεγαλοσύνης. Ο Γουστάβ Φλομπέρ σε μια επιστολή από την επίσκεψή του στην Ελλάδα έγραψε μεταξύ άλλων: «Η θέα του Παρθενώνα είναι ένα απ’ τα λίγα πράγματα σε τούτη τη ζωή που χαράχτηκαν τόσο βαθιά μέσα μου. (...) Ακόμα και μετά την ανατολή, η Ελλάδα είναι όμορφη».

Προσέξτε στη συνέχεια τι είπε: «Όταν πριν από λίγο αντίκρισα την Αθήνα, αισθάνθηκα ευτυχισμένος σαν μικρό παιδί». Ο Φερτινάντ Φινέ, από την Νορβηγία, στο βιβλίο του «Στεφάνι από ελληνικά νησιά», αφήνει απλόχερα τον θαυμασμό του για τα έργα των Ελλήνων, λέγοντας: «Στο μάκρος μερικών γενεών, στην εποχή της μεγαλοσύνης, οι Έλληνες δημιούργησαν ηθικές αξίες και έργα τέχνης που αστείρευτα κερνάν ακόμα τον κόσμο...».

Η κληρονομιά των Ελλήνων
Όπως είναι γνωστό από την αρχαία ελληνική γραμματεία, διασώζεται μονάχα το ένα δέκατο του συνολικού έργου της. Δηλαδή, για παράδειγμα, ο Σοφοκλής έγραψε περίπου 150 τραγωδίες και σώζονται μονάχα οι επτά. Αντιλαμβάνεται κανείς το μέγεθος της απώλειας. Επίσης από τα μεγάλα ονόματα της αρχαίας ελληνικής σκέψης όπως του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, του Δημόκριτου, του Επίκουρου, του Ηρόδοτου, του Ευριπίδη, του Αισχύλου, του Αρχιμήδη, του Θουκυδίδη, του Πλουτάρχου, του Ομήρου, του Πυθαγόρα κ.ά. Δεν έχουμε δυστυχώς όλα τα έργα τους. Οι αρχαίοι Έλληνες πρώτοι μίλησαν για άλλους κόσμους, για τη σφαιρικότητα της Γης, για τα άστρα και, σύμφωνα με τον Δημόκριτο, «μόνον άτομα και κενό υπάρχουν», ενώ ο Αναξαγόρας πρώτος ερμηνεύει με αλάνθαστο τρόπο τις διάφορες φάσεις της Σελήνης, χωρίς κανέναν τεχνικό μηχανισμό παρατήρησης!

Οι Καρλ Σαγκάν και Ι. Σκλόβσκι, στο έργο τους «Το Σύμπαν», γράφουν σχετικά: «Οι περισσότεροι Έλληνες φιλόσοφοι, τόσο υλιστές όσο και ιδεαλιστές, πίστευαν πως η Γη δεν ήταν η μοναδική κατοικία ευφυών όντων. (...) Ο Θαλής ο Μιλήσιος, ιδρυτής της Ιωνικής φιλοσοφικής σχολής, δίδασκε πως τα άστρα και η Γη αποτελούνταν απ’ το ίδιο υλικό. Ο Αναξίμανδρος βεβαίωνε πως οι κόσμοι μπορούσαν να δημιουργηθούν και να καταστραφούν. (...) Η επικουρική σχολή υλιστικής φιλοσοφίας δίδασκε πως πολλοί κατοικήσιμοι κόσμοι, παρόμοιοι με τη Γη, υπήρχαν στο διάστημα...».

Ο Κρις Ίμπι, από τους μεγαλύτερους σύγχρονους αστρονόμους και Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνας, στο πολυσήμαντο έργο του «Το ζωντανό Σύμπαν», επισημαίνει και θαυμάζει την αξεπέραστη λογική των Ελλήνων. Μεταξύ άλλων γράφει ότι οι Έλληνες ήταν ανοικτοί σε ιδέες και καινούργιους τρόπους παρατήρησης του φυσικού κόσμου. «Σκεφτείτε το για μια στιγμή», ομολογεί ο Κρις Ίμπι, «δεν διέθεταν επιταχυντές σωματιδίων, ούτε τηλεσκόπια, αλλά υποψιάζονταν ότι η ύλη αποτελείτο από αόρατα μικροσκοπικά άτομα, και ότι το σύμπαν ήταν εκατομμύρια φορές μεγαλύτερο από τη Γη. Τη στιγμή που οι περισσότεροι άνθρωποι έβλεπαν τα αντικείμενα στον νυχτερινό ουρανό ως μυστηριώδη και υπερφυσικά, οι Έλληνες ήξεραν ότι και αυτά μπορούσαν να ερευνηθούν με τη λογική. Οπλισμένοι μόνο με τη λογική και στοιχειώδη μαθηματικά, γέννησαν την Επιστήμη».

Η ομολογία της Ζακλίν ντε Ρομιγί
Η Γαλλίδα ακαδημαϊκός Ζακλίν ντε Ρομιγί αφιέρωσε τη μακρόχρονη ζωή της στη μελέτη και έρευνα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Ίσως είναι από τις λίγες γυναίκες που στάθηκαν και υποκλίθηκαν στο μεγαλείο της ελληνικής σκέψης. «Έζησα», ομολογεί η ίδια, «κάτω από την επιρροή των Ελλήνων συγγραφέων για τουλάχιστον ογδόντα χρόνια, οπότε πρέπει να μιλήσω κι εγώ, με τη σειρά μου, για εκείνη τη δύναμη και το φως, για εκείνη την πίστη και την ελπίδα που πάντοτε αντλούσα απ’ αυτούς». Η Ακαδημία της Ελλάδας την τίμησε με την ύψιστη τιμή που αρμόζει σε τέτοιες προσωπικότητες, που όχι μόνο λάτρεψαν αλλά και υπηρέτησαν για δεκαετίες το αρχαίο ελληνικό πνεύμα. Τα αναρίθμητα έργα της στρέφονται στην αρχαία ελληνική γραμματεία με μια ξεχωριστή φιλοσοφημένη προσέγγιση, αλλά και με υπέρμετρη αγάπη σε ό,τι αφορά το μεγαλείο της Ελλάδας.