Την ώρα που οι Υπουργοί Εσωτερικών της ΕΕ παρατείνουν, προσωρινά, για έξι μήνες τους συνοριακούς ελέγχους
Αυστρία και Σουηδία κατηγόρησαν ανοικτά την Ελλάδα πως εάν δεν προστατευθούν τα σύνορα της ζώνης θα την αφήσουν εκτός, με την Αθήνα να τους απαντά πως ο «Ψυχρός Πόλεμος έχει τελειώσει»

Την ώρα που η Ελλάδα δέχεται καθημερινά εκατοντάδες και κάποιες φορές χιλιάδες μετανάστες, χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης την απειλούν με έξοδο από τη Συνθήκη Σένγκεν, η οποία ειρήσθω εν παρόδω κινδυνεύει με κατάρρευση. Χθες, πάντως, οι Υπουργοί Εσωτερικών των κρατών-μελών της ΕΕ, οι οποίοι συνεδρίασαν στο Άμστερνταμ, τάχθηκαν υπέρ της παράτασης των συνοριακών ελέγχων εντός της ζώνης Σένγκεν για διάστημα έως και δύο χρόνια, σε μία προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι προσφυγικές ροές.

Σύμφωνα με τον υπουργό Μετανάστευσης της Ολλανδίας, η οποία έχει την προεδρία το τρέχον εξάμηνο: «Αυτή τη στιγμή, τα προσωρινά μέτρα που έχουν ληφθεί στα σύνορα μπορούν να ισχύσουν μόνο για περιορισμένη περίοδο έξι μηνών. Αλλά η άνευ προηγουμένου ροή αιτούντων άσυλο, η οποία ανάγκασε τα κράτη-μέλη να λάβουν αυτά τα μέτρα σε εθνικό επίπεδο, δεν έχει μειωθεί ακόμα».

Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου μετά την άτυπη Σύνοδο των Υπουργών Εσωτερικών των κρατών-μελών της ΕΕ, ο Ολλανδός Υπουργός Κλάας Ντέικχοφ είπε ότι τα κράτη-μέλη κάλεσαν την Κομισιόν να ετοιμάσει τη νομική και πρακτική βάση για τη συνέχιση των προσωρινών συνοριακών ελέγχων «μέσα από το Άρθρο 26 του κώδικα της ζώνης Σένγκεν». Σημειώνεται ότι το άρθρο αυτό προβλέπει ότι οι έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα της ζώνης Σένγκεν θα μπορούν να βρίσκονται σε ισχύ για διάστημα έως και δύο χρόνια.

Η προειδοποίηση-απειλή
Πριν από την έναρξη της συζήτησης, ωστόσο, Αυστρία και Σουηδία απείλησαν την Ελλάδα με έξοδο από τη ζώνη Σένγκεν. Ειδικότερα, η Υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας προσερχόμενη στη χθεσινή συνεδρία με τους Ευρωπαίους ομολόγους της, προειδοποίησε πως «εάν δεν γίνει εφικτό να προστατευτούν τα εξωτερικά σύνορα της Σένγκεν, δηλαδή τα σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας, τότε τα σύνορα της Σένγκεν θα πρέπει να μετακινηθούν προς την κεντρική Ευρώπη».

Εξηγώντας τα περί «μετατόπισης» των ορίων της Σένγκεν στην κεντρική Ευρώπη, η Αυστριακή Υπουργός ανέφερε ότι «αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα πρέπει να κάνει το συντομότερο δυνατόν τα απαραίτητα για τη διασφάλιση των συνόρων, με αξιοποίηση των [ευρωπαϊκών] πόρων». Δήλωσε «πεπεισμένη για την ανάγκη σύστασης ενιαίας ακτοφυλακής, πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι».

«Είναι μύθος ότι τα θαλάσσια σύνορα Ελλάδας και Τουρκίας δεν μπορούν να προστατευθούν» είπε. «Το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό έχει επαρκείς δυνατότητες να προστατεύσει τα σύνορα», συνέχισε, λέγοντας πως «ένα από τα μεγαλύτερα πολεμικά ναυτικά της Ευρώπης χρειάζεται πολιτική ηγεσία για να φυλάξει τα σύνορα».

Σύμμαχος ο Σουηδός
Από την πλευρά του ο Σουηδός Υπουργός Εσωτερικών Άντερς Ίγκεμαν προσερχόμενος στην συνεδρία, αφού επεσήμανε πως επτά χώρες έχουν ήδη εγκαταστήσει ελέγχους στα σύνορά τους, ανέφερε ότι «εντέλει, εάν μία χώρα δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της, θα πρέπει να περιορίσουμε τις σχέσεις της με τη ζώνη Σένγκεν.

Εάν δεν ελέγχεις τα σύνορά σου, θα υπάρξουν συνέπειες για την ελεύθερη κυκλοφορία», υπέδειξε. Την ίδια ώρα, ο Γερμανός Υπουργός Εσωτερικών Τόμας ντε Μεζιέρ κάλεσε επίσης την Ελλάδα «να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της», αλλά χωρίς να χρησιμοποιήσει τον απειλητικό τόνο της αυστριακής ομολόγου του και χωρίς να επαναλάβει τις απειλές για τον αποκλεισμό από τη ζώνη ελεύθερης κυκλοφορίας.

«Το γεγονός παραμένει ότι θέλουμε να διαφυλάξουμε τη Σένγκεν, θέλουμε κοινές ευρωπαϊκές λύσεις, αλλά ο χρόνος είναι μετρημένος», επέμεινε ο Τόμας ντε Μεζιέρ, εκτιμώντας ότι το σημείο-κλειδί είναι η ταχεία εφαρμογή της συμφωνίας της ΕΕ με την Τουρκία για τον περιορισμό των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη.

Δεν συμφωνεί με Αυστρία-Σουηδία η Ιταλία
Εξάλλου, ο Ιταλός Υπουργός Εσωτερικών Αντζελίνο Αλφάνο είπε πως «οφείλουμε να ενισχύσουμε τους ελέγχους και να καταστήσουμε πραγματικά ασφαλείς τους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Κάνοντας αυτό θα διασώσουμε την ελεύθερη κυκλοφορία στο πλαίσιο της ζώνης Σένγκεν». Σε ερώτηση σχετικά με την υπόθεση του αποκλεισμού της Ελλάδας από τη Σένγκεν, δήλωσε ότι «δεν πρέπει να υπάρχουν μικρά κομμάτια της Ευρώπης στο εσωτερικό και άλλα στο εξωτερικό, διότι θα ήταν η αρχή της διάλυσης. Θα δούμε τι θα σταθεί ικανή να κάνει η Ευρώπη, τώρα που βρίσκεται στο καθοριστικό αυτό σταυροδρόμι, αν θα προχωρήσει ή θα οπισθοδρομήσει. Αν μείνουμε ακίνητοι δεν έχουμε καμία πιθανότητα να εγγυηθούμε την ενίσχυση του σχεδίου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης», επισήμανε.

Σκληρή απάντηση από Αθήνα
Στην προειδοποίηση-απειλή της Αυστρίας απάντησε σε σκληρό τόνο η Αθήνα. «Ο Ψυχρός Πόλεμος έχει τελειώσει», διαμήνυσε το Υπουργείο Εξωτερικών, τονίζοντας ότι η Αυστριακή Υπουργός Εσωτερικών θα πρέπει να σκέφτεται περισσότερο με ευρωπαϊκό πνεύμα και όχι με βάση τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες, ώστε να συμβάλει στη δημοκρατική ολοκλήρωση της Ευρώπης - στη λογική της οποίας δεν χωρούν καραντίνες και αποκλεισμοί. «Θα συνιστούσαμε στην Υπουργό Εσωτερικών της Αυστρίας να ζυγίζει περισσότερο τα λόγια της όταν αναφέρεται στο προσφυγικό ζήτημα και στις δήθεν ευθύνες που φέρει η Ελλάδα γι' αυτό», δήλωσε ο Εκπρόσωπος υπουργού Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κούτρα σε ερωτήσεις δημοσιογράφων σχετικά με τη δήλωση Λάιντερ, ότι τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ θα πρέπει να μετακινηθούν προς τη δυτική Ευρώπη εάν η Ελλάδα δεν βελτιώσει τον έλεγχο των συνόρων της με την Τουρκία.

Από την πλευρά του, ο Έλληνας Υπουργός αρμόδιος για θέματα μετανάστευσης Γιάννης Μουζάλας τόνισε πως «δεν υφίσταται κανένας λόγος για την αποπομπή της Ελλάδας από τη Σένγκεν» και ότι «η Σένγκεν είναι μέρος του παιχνιδιού επίρριψης ευθυνών: Αν δεν κάνεις αυτό ή εκείνο, θα σου κάνουμε αυτό. Είναι μία τιμωρία». Πρόσθεσε ότι οι ελληνικές Αρχές γνωρίζουν πού έχουν σημειωθεί καθυστερήσεις και εάν υπάρχει κάποιο πρόβλημα, αυτό θα πρέπει να λυθεί από κοινού, σημειώνοντας παράλληλα ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν συμφωνήσει στον περιορισμό της παράνομης μετανάστευσης, αλλά ακόμα δεν έχει υπάρξει καμία πρόταση για τους νόμιμους τρόπους εισόδου στην ΕΕ και αίτησης χορήγησης ασύλου.

Μία από τις σημαντικότερες κατακτήσεις
Εν τω μεταξύ, ο Ευρωπαίος Επίτροπος για θέματα Μετανάστευσης Δημήτρης Αβραμόπουλος τόνισε πως η Συνθήκη Σένγκεν και η ελευθερία διέλευσης «είναι μια από τις σημαντικότερες κατακτήσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης» και για τον λόγο αυτό «πρέπει να γίνει ό,τι είναι δυνατόν για να προστατευθεί, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση». Ο ίδιος χαρακτήρισε «όχι ιδιαίτερα ρεαλιστικό» το αίτημα για μείωση των μεταναστευτικών ρευμάτων, από τη στιγμή που το κύριο ζητούμενο θα έπρεπε να είναι «η καλύτερη διαχείρισή τους».

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Ιλ Μεσσατζέρο», ο κ. Αβραμόπουλος δήλωσε: «Δεν πιστεύω στους διχασμούς, δεν υπάρχει μια νότια και μια βόρεια Ευρώπη, αλλά μόνο μια Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν η κρίση των προσφύγων έδειξε κάτι τους περασμένους μήνες, αυτό είναι ότι, σε τελευταία ανάλυση, αυτή αφορά και προκαλεί ανησυχία σε όλους. Δεν είναι ένα ελληνικό, γερμανικό ή σουηδικό πρόβλημα. Είναι ένα ευρωπαϊκό θέμα, αλλά και παγκόσμιο», συμπλήρωσε. Ανάμεσα στα κύρια μέτρα στα οποία πρέπει να δοθεί βάρος για την αντιμετώπιση του φαινομένου, ο Έλληνας επίτροπος αναφέρει την ανάγκη να γίνουν άμεσα λειτουργικά τα hotspots, την ενίσχυση της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης, την καταβολή μεγαλύτερης προσπάθειας σε ό,τι αφορά την επανεγκατάσταση και την αύξηση των επαναπατρισμών.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα και την Ιταλία, ο Δημήτρης Αβραμόπουλος υπέδειξε πως «έζησαν περιόδους μεγάλης μεταναστευτικής πίεσης» και ότι θεωρεί πως «πρέπει να ενεργοποιηθεί η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, διότι καμία χώρα δεν μπορεί να τα καταφέρει μόνη της». «Η Ιταλία άνοιξε ήδη τρία από τα πέντε hotspots και ελπίζω η χώρα αυτή -αλλά και η Ελλάδα- να μπορέσουν να τα ολοκληρώσουν όλα πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Φεβρουαρίου», υπογράμμισε.

Οι μεταναστευτικές ροές σε Ελλάδα και Ιταλία
Σημειώνεται, πάντως, πως με βάση γραφικό (βλ. δίπλα) που ετοίμασε το ΑΠΕ-ΜΠΕ, στηριγμένο σε στοιχεία του UNHCR, κατά το 2015 πέρασαν στην Ελλάδα 856.723 μετανάστες, εκ των οποίων το 45% ήταν άντρες, το 20% γυναίκες και το 35% παιδιά, ενώ από τις αρχές του τρέχοντος έτους έφτασαν στην Ελλάδα 43.921 πρόσφυγες. Η πλειοψηφία των μεταναστών σε ποσοστό 56% προέρχονται από τη Συρία, το 25% από το Αφγανιστάν, το 10% από το Ιράκ και το 9% από άλλες χώρες. Βάσει των ίδιων στοιχείων, η Ιταλία κατά το 2015 δέχθηκε 153.842 πρόσφυγες, ενώ από τις αρχές του χρόνου μέχρι σήμερα άλλους 2.200.

Μογκερίνι προς Τουρκία: «Θα σας δώσουμε τα χρήματα»
«ΠΕΠΕΙΣΜΕΝΗ» ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προχωρήσει σε «εύλογο χρονικό διάστημα» στη διάθεση του ποσού των τριών δισεκατομμυρίων ευρώ στην Τουρκία για τη διαχείριση του προσφυγικού, παρά τις εντάσεις που προβάλλει η Ιταλία, δήλωσε η Επικεφαλής Διπλωματίας της ΕΕ κατά τη διάρκεια επίσκεψής της στην Τουρκία. Από την πλευρά του ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου δήλωσε: «Δεν το παίρνουμε προσωπικά. Αλλά ακόμη και η ελάχιστη καθυστέρηση επηρεάζει την καθημερινή ζωή των προσφύγων, την εκπαίδευση και την κατάσταση της υγείας τους», είπε ο Τσαβούσογλου.

Σημειώνεται πως Άγκυρα και Βρυξέλλες υπέγραψαν στα τέλη Νοεμβρίου «σχέδιο δράσης», που προβλέπει ευρωπαϊκή βοήθεια τριών δισ. ευρώ στις τουρκικές Αρχές, με αντάλλαγμα τη δέσμευσή τους να ελέγχουν καλύτερα τα σύνορά τους και να καταπολεμούν τους διακινητές μεταναστών και προσφύγων. Ωστόσο, η συμφωνία αυτή καθυστερεί να φέρει αποτελέσματα, με χιλιάδες πρόσφυγες να συνεχίζουν καθημερινά τον επικίνδυνο διάπλου ανάμεσα στις τουρκικές ακτές και τα ελληνικά νησιά, που αποτελούν είσοδο προς την ΕΕ, παρά τις κακές καιρικές συνθήκες του χειμώνα.

Η Τουρκία έχει επανειλημμένα διαμαρτυρηθεί για τις καθυστερήσεις της καταβολής των τριών δις ευρώ. Πάντως, την ώρα που καθυστερεί η καταβολή των οφειλομένων προς την Τουρκία, η κυβέρνηση της Γερμανίας προτίθεται να αυξήσει την οικονομική βοήθεια που προσφέρει στην Τουρκία για τη διευθέτηση της μεταναστευτικής κρίσης κατά 40% το 2016, σύμφωνα με τον Γερμανό Υπουργό Διεθνούς Οικονομικής Συνεργασίας και Αναπτυξιακής Βοήθειας Γκερντ Μίλερ. «Το Βερολίνο προτίθεται να ανεβάσει στα 50 εκατομμύρια ευρώ φέτος τη βοήθεια, με στόχο έργα κυρίως στις περιοχές της τουρκικής μεθορίου», ανέφερε σε συνέντευξή του στην κυριακάτικη «Bild». Στόχος είναι έργα όπως η κατασκευή σχολείων, θέσεις επαγγελματικής εκπαίδευσης και έργα υποδομής στις περιοχές όπου έχουν καταφύγει ως επί το πλείστον πρόσφυγες από τη Συρία.

Χρήματα και τιμαλφή των προσφύγων κατάσχει τώρα και η Γερμανία
Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ ακολουθεί τη Δανία και την Ελβετία στην αμφιλεγόμενη πρακτική της κατάσχεσης τιμαλφών και μετρητών από πρόσφυγες που εισέρχονται στη χώρα για την... αυτοχρηματοδότηση της παραμονής τους. Οι Αρχές της Βαυαρίας, όπου εισέρχεται μεγάλος αριθμός προσφύγων από την Αυστρία, έχουν αρχίσει ήδη να εφαρμόζουν το μέτρο που καταγγέλλεται και προκαλεί αντιδράσεις διεθνώς, σύμφωνα με δημοσίευμα του βρετανικού «Independent». Κατά τον Βαυαρό υπουργό Εσωτερικών Γιόακιμ Χέρμαν, οτιδήποτε έχει αξία μεγαλύτερη από 750 ευρώ μπορεί να κατάσχεται νόμιμα από το κράτος.

Στη γειτονική Βάδη-Βυρτεμβέργη, οι αιτούντες άσυλο μπορούν μόνο να έχουν στην κατοχή τους χρήματα και τιμαλφή αξίας 350 ευρώ. Ο Άινταν Όζογκουζ, επίτροπος ενσωμάτωσης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, δήλωσε στην εφημερίδα «Bild» ότι οι Αρχές εφαρμόζουν την ομοσπονδιακή νομοθεσία που ορίζει ότι οι πρόσφυγες πρέπει να χρηματοδοτήσουν πρώτα με ίδια μέσα την παραμονή τους πριν λάβουν κρατική βοήθεια.

Ανάλογες πολιτικές έχουν προκαλέσει οργή σε άλλες χώρες της Ευρώπης, όμως έγιναν δεκτές χωρίς ιδιαίτερη αντίδραση στη Γερμανία, όπου τα πρόσφατα γεγονότα στην Κολωνία μετέβαλαν τη στάση έναντι του 1,1 εκατ. προσφύγων που δέχθηκε η χώρα πέρυσι και έσφιξαν περαιτέρω τον κλοιό γύρω από την πολιτική των ανοικτών συνόρων της Άγκελα Μέρκελ. Πάντως, η Ούλα Γέλπκε, βουλευτής του αριστερού Die Linke, επέκρινε ως «υπερβολικό» το μέτρο της κατάσχεσης τιμαλφών και χρημάτων από τους πρόσφυγες, τονίζοντας ότι «όσοι αιτούνται άσυλο ασκούν θεμελιώδες δικαίωμα».