Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΑΥΞΗΣΕ ΤΑ ΕΠΙΤΟΚΙΑ ΚΑΤΑ 25 ΜΟΝΑΔΕΣ ΒΑΣΗΣ

Η απόφαση αυτή αναμένεται να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στις αναδυόμενες οικονομίες, ενώ για την Ε.Ε. οι επιπτώσεις θα είναι τόσο ευνοϊκές όσο και δυσμενείς

Η αύξηση των επιτοκίων από τη FED αναμένεται να αποδυναμώσει το ευρώ, πράγμα το οποίο θα οδηγήσει στην αύξηση των εξαγωγών και θα δώσει ώθηση στον ρυθμό ανάπτυξης της Ευρωζώνης

Οι αναλυτές και οι επενδυτές προβλέπουν βραδεία αύξηση των επιτοκίων αφού δεν πιστεύουν ότι ο ρυθμός πληθωρισμού θα πλησιάσει τον στόχο της FED για 2% πληθωρισμό

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Αμερικής, γνωστή ως FED, στις 16 Δεκεμβρίου 2015 αύξησε τα επιτόκιά της κατά 25 μονάδες βάσης στo 0,25 - 0,5%, ενώ παράλληλα δήλωσε ότι η περαιτέρω αύξηση των επιτοκίων κατά το 2016 θα είναι σταδιακή και με επιφυλάξεις. Η αύξηση αυτών των επιτοκίων ήλθε μετά από σχεδόν μια δεκαετία, όταν τα επιτόκια μειώθηκαν σχεδόν σε μηδενικά επίπεδα και αφού η Αμερική αντιμετώπιζε τη χειρότερη οικονομική κρίση στη σύγχρονη εποχή και η οποία θα ήταν δυνατό να οδηγήσει στην αύξηση της ανεργίας στo 10%. Ενόψει του γεγονότος ότι ο πληθωρισμός βρίσκεται πιο κάτω από το 2%, που είναι ο στόχος της FED, θα πρέπει να παρακολουθεί τις εξελίξεις όσον αφορά τον ρυθμό πληθωρισμού προτού αποφασίσει για περαιτέρω αύξηση των επιτοκίων. Η απόφαση της FED για αύξηση των επιτοκίων είναι μια παρακινδυνευμένη κίνηση ενόψει του γεγονότος ότι ο παγκόσμιος ρυθμός ανάπτυξης επιβραδύνεται, ενώ παράλληλα άλλες μεγάλες Κεντρικές Τράπεζες, όπως είναι η ΕΚΤ και η Κεντρική Τράπεζα της Ιαπωνίας, εισάγουν περαιτέρω χαλαρή νομισματική πολιτική.

Η αύξηση των επιτοκίων από τη FED αναμένεται να αποδυναμώσει το ευρώ, πράγμα το οποίο θα οδηγήσει στην αύξηση των εξαγωγών και θα δώσει ώθηση στον ρυθμό ανάπτυξης της Ευρωζώνης. Θα υπάρχουν όμως και δυσμενείς επιπτώσεις. Και τούτο γιατί η αύξηση των επιτοκίων στην Αμερική θα επηρεάσει δυσμενώς τις επιχειρήσεις στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες που έχουν δανειστεί σε δολάρια και τώρα πρέπει να καταβάλουν περισσότερα στο δικό τους νόμισμα για να αποπληρώσουν τα δάνεια. Παράλληλα, λόγω της αύξησης των επιτοκίων στην Αμερική θα υπάρξει εκροή κεφαλαίων από τις αναπτυσσόμενες και αναδυόμενες οικονομίες, πράγμα που θα αναγκάσει τις χώρες αυτές να μειώσουν τις συναλλαγματικές αξίες των νομισμάτων τους. Αναφέρεται ότι ήδη οι Κεντρικές Τράπεζες στη Χιλή, στην Κολομβία, το Περού και τη Νότιο Αφρική πρόσφατα αύξησαν τα επιτόκιά τους, ώστε να αντιμετωπίσουν την αναμενόμενη αύξηση των επιτοκίων στην Αμερική. Οι χώρες που θα επηρεαστούν περισσότερο είναι η Ρωσία, η Βραζιλία και η Κίνα και κατά συνέπειαν οι εισαγωγές από την Ευρωζώνη των χωρών αυτών προβλέπεται να μειωθούν. Αναφέρεται ότι η ΕΚΤ έχει ως στόχο πληθωρισμό 2%. Αλλά ο ρυθμός πληθωρισμού βρίσκεται πιο κάτω από το 2% για πάνω από δύο χρόνια και τώρα δεν είναι παρά 0,1%. Κατά συνέπειαν, η μείωση της συναλλαγματικής αξίας του ευρώ θα οδηγήσει τόσο στην αύξηση των εξαγωγών όσο και στην αύξηση του πληθωρισμού, αφού οι τιμές των εισαγόμενων προϊόντων θα καταστούν πιο υψηλές.

Η FED αποφάσισε την αύξηση των επιτοκίων ενόψει της σταθερής ανάκαμψης της αμερικανικής οικονομίας, που τώρα βρίσκεται στο 2,4% σε ετήσια βάση και η ανεργία βρίσκεται στο 5% σε σχέση με 5,3% το 2004, όταν η FED είχε αποφασίσει να αυξήσει τα επιτόκια.

Ο ρυθμός ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας κατά το τρίτο τρίμηνο επιβραδύνθηκε στο 1,5% σε ετήσια βάση σε σχέση με 3,9% κατά το δεύτερο. Εντούτοις, οι Αμερικανοί καταναλωτές συνέχισαν να ξοδεύουν με ταχύ ρυθμό. Αναφέρεται όμως ότι ο κυριότερος λόγος για τη μείωση αυτή ήταν η επιβράδυνση στην αύξηση των αποθεμάτων από τις εταιρείες, πράγμα που μείωσε τον ρυθμό ανάπτυξης κατά 1,4% ποσοστιαίες μονάδες. Η εκτίμηση είναι ότι κατά το 2015 η αμερικανική οικονομία αυξήθηκε με ρυθμό 2,4%, ενώ υπάρχει πρόβλεψη για ρυθμό 2,5% σε ετήσια βάση κατά το 2016, πράγμα που αναμένεται να βοηθήσει στην περαιτέρω μείωση της ανεργίας.

Όπως υπολογίζει το Institute of International Finance, για πρώτη φορά από το 1998 θα σημειωθεί μεγαλύτερη εκροή παρά εισροή κεφαλαίων στις αναπτυσσόμενες και αναδυόμενες οικονομίες. Αναφέρεται ότι οι πιο δυσμενείς επιπτώσεις θα σημειωθούν σε χώρες όπως είναι η Βραζιλία, η Ινδονήσια, η Ρωσία, η Τουρκία και η Νότιος Αφρική, που βασίζονται στην εισροή κεφαλαίων για να χρηματοδοτήσουν τα εμπορικά και δημοσιονομικά ελλείμματά τους.

Ανακοινώνοντας την αύξηση των επιτοκίων 0,25 - 0,5% η πρόεδρος της FED, κα Janet Yellen, έδωσε και ένα θετικό μήνυμα σχετικά με την αμερικανική οικονομία, ότι δηλαδή η χώρα εγκαταλείπει τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης που άρχισαν το 2008, ενώ παράλληλα δήλωσε ότι οποιαδήποτε μελλοντική αύξηση επιτοκίων θα είναι σταδιακή και επιφυλακτική. Οι προβλέψεις είναι ότι αναμένεται αύξηση επιτοκίων κατά εκατό μονάδες βάσης το 2016 και ακόμη εκατό μονάδες βάσης για το 2017. Οι αναλυτές και οι επενδυτές όμως προβλέπουν πιο βραδεία αύξηση των επιτοκίων, αφού δεν πιστεύουν ότι ο ρυθμός πληθωρισμού θα πλησιάσει τον στόχο της FED για 2% πληθωρισμό. Και τούτο γιατί η αύξηση της συναλλαγματικής αξίας του δολαρίου θα οδηγήσει σε πτώση στις τιμές των εισαγόμενων προϊόντων, ενώ παράλληλα και η εξέλιξη όσον αφορά τις τιμές του πετρελαίου είναι καθοδική. Τη μείωση των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων που θα επηρεάσει προς τα κάτω τον ρυθμό πληθωρισμού δεν αναμένεται να αντισταθμίσει η οποιαδήποτε αύξηση των ημερομισθίων. Τον περασμένο Σεπτέμβριο οι μισθοί αυξάνονταν σε ετήσια βάση με ρυθμό κατά 2%, τώρα η αύξηση αυτή έχει ανέλθει στο 2,8%. Η αύξηση των ημερομισθίων, όμως, αναμένεται να παρουσιάσει κάποια επιβράδυνση ενόψει του γεγονότος ότι ένας μεγάλος αριθμός εργαζομένων που εγκατέλειψαν την εργασιακή αγορά αναμένεται να επανέλθουν αφού υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας. Κατά τη διάρκεια της οικονομικής ύφεσης η Αμερική έχασε 8,7 εκ. θέσεις εργασίας, αλλά από τότε έχουν δημιουργηθεί 13 εκ. θέσεις εργασίας. Τώρα η ανεργία είναι 5% του ανθρώπινου δυναμικού, σε σχέση με 10%, όταν η οικονομική ύφεση βρισκόταν σε υψηλά επίπεδα. Αναφέρεται ότι το 2010 υπήρχαν έξι άνεργοι για κάθε κενή θέση, ενώ σήμερα υπάρχουν μόνο 1,5 άνεργοι σε κάθε κενή θέση εργασίας.

Η αύξηση των επιτοκίων όμως δεν επηρεάζει σημαντικά τους Αμερικανούς καταναλωτές, γιατί αντίθετα από την Ε.Ε. τα περισσότερα δάνεια που παρέχονται από τις τράπεζες είναι με σταθερά επιτόκια, πράγμα που προστατεύει τους καταναλωτές από τις αλλαγές στην νομισματική πολιτική. Όσον αφορά τις επενδύσεις η αύξηση των επιτοκίων ίσως να μην επηρεάσει τις επιχειρήσεις γιατί, όπως ορισμένοι οικονομολόγοι πιστεύουν, μια αύξηση επιτοκίων από την FED αυξάνει την εμπιστοσύνη των επενδυτών ότι οι οικονομικές συνθήκες της χώρας είναι καλές. Αντίθετα, όμως οι εξαγωγές αναμένεται να επηρεαστούν δυσμενώς. Για παράδειγμα, μια πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι η βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε τον περασμένο Νοέμβριο για πρώτη φορά σε τρία χρόνια. Θα ασκηθούν επίσης πιέσεις στις τιμές των αμερικανικών μετοχών.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΛΙΟΣ
Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG,
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).