ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ ΣΕ ΑΥΤΕΣ

Χρειάζεται περισσότερη έμφαση στις μεταρρυθμίσεις, τις επενδύσεις και την καταναλωτική ζήτηση

Η Γερμανία δεν έχει προωθήσει ορισμένα από τα διαρθρωτικά μέτρα τα οποία έχουν εισαγάγει χώρες που αντιμετώπισαν κρίση, όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Κύπρος

Η εξάρτηση της γερμανικής οικονομίας, σε σημαντικό βαθμό, από τον εξαγωγικό τομέα την καθιστά τρωτή σε περιόδους μειωμένης εξωτερικής ζήτησης

Η έλλειψη ισχυρής γερμανικής ζήτησης είναι ένας από τους λόγους που οι χώρες της Ευρωζώνης αντιμετωπίζουν δυσχέρειες να ανακάμψουν, ειδικά σε συσχετισμό με περιοριστική δημοσιονομική πολιτική

Η Γερμανία θεωρείται μια πετυχημένη χώρα της Ευρωζώνης αφού, σύμφωνα με το ΔΝΤ, αυτή είναι μια από τις πέντε οικονομίες της Ευρωζώνης που έχουν επιστρέψει στα προ της κρίσης επίπεδα, όσον αφορά το κατά κεφαλήν εισόδημα. Αναφέρεται ότι η ανεργία στο 6,4% δεν έχει αυξηθεί, ενώ η ανεργία για νεαρά πρόσωπα συνεχίζει να είναι χαμηλή. Κατά το 2014 ο ρυθμός ανάπτυξης της Γερμανίας ήταν 1,6%, σε σχέση με 0,9% για τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Για το 2015 το ΔΝΤ προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 1,5% και 1,6% για το 2016. Ο ρυθμός ανάπτυξης, όμως, στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης επιβραδύνθηκε μεταξύ του δεύτερου και τρίτου τριμήνου, ως αποτέλεσμα της επιβράδυνσης στις εξαγωγές. Η χαλαρή επενδυτική δραστηριότητα και η σημαντική αύξηση στις εισαγωγές, σε σχέση με τις εξαγωγές, έχει φέρει στην επιφάνεια το γεγονός ότι η επιβράδυνση ανάπτυξης στις αναδυόμενες αγορές επηρεάζουν σημαντικά τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, της οποίας σημαντικό μέρος της παραγωγής της τροφοδοτεί την εξαγωγική δραστηριότητα.

Οι παραγγελίες εντός της Γερμανίας μειώθηκαν κατά 2,2%, ενώ οι παραγγελίες εκτός της Ευρωζώνης μειωθήκαν κατά 3,7%, πράγμα που αποδεικνύει ότι η επιβράδυνση των αναδυόμενων αγορών, ειδικά της Κίνας, επηρεάζει σημαντικά τη γερμανική οικονομία. Οι γερμανικές εταιρείες από καιρό προειδοποιούν για την επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας, που αποτελεί το 6,5% των γερμανικών εξαγωγών.

Το ότι το διεθνές εμπόριο της Γερμανίας είναι ζωτικής σημασίας για τη χώρα αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι λίγες χώρες επηρεαστήκαν τόσο σημαντικά από την κατάρρευση των παγκόσμιων εξαγωγών, που ακολούθησε την πτώση των εξαγωγών, ως αποτέλεσμα της κατάρρευσης της μεγάλης Επενδυτικής Τράπεζας Lehman Brothers το 2008.

Είναι σκόπιμο να αναφερθεί ότι η Γερμανία δεν έχει προωθήσει ορισμένα από τα διαρθρωτικά μέτρα τα οποία έχουν εισαγάγει χώρες που αντιμετώπισαν κρίση, όπως η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Κύπρος. Μερικά από τα διαρθρωτικά μέτρα που έχουν υιοθετήσει οι χώρες αυτές ήταν και με τη συμβουλή και παρότρυνση της Γερμανίας, η οποία πριν από 10 χρόνια, όταν εθεωρείτο τότε «ο ασθενής της Ευρώπης», είχε εισαγάγει διαρθρωτικά μέτρα όσον αφορά την εργασιακή αγορά. Αλλά από τότε που άρχισε η οικονομική κρίση η Γερμανία δεν έχει εισαγάγει οποιεσδήποτε οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε ότι η έλλειψη ισχυρής γερμανικής ζήτησης είναι ένας από τους λόγους που οι χώρες της Ευρωζώνης αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στο να ανακάμψουν, ειδικά σε συσχετισμό με περιοριστική δημοσιονομική πολιτική.

Παράλληλα, η εργασιακή παραγωγικότητα στις επαγγελματικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες δεν έχει αυξηθεί για σχεδόν μια δεκαετία, πράγμα που θα μπορούσε να αυξήσει τις ευκαιρίες στην απασχόληση στους τομείς αυτούς και να συμβάλει στη δημιουργία μεγαλύτερου τοπικού και διεθνούς ανταγωνισμού. Βέβαια, η Γερμανία σε μεγάλο βαθμό έχει αποφύγει τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι χώρες του Νότου, αλλά αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία για εφησυχασμό.

Αναφέρεται όμως ότι τα βραχυπρόθεσμα προβλήματα της Γερμανίας είναι μικρά σε σύγκριση με τις βασικές αδυναμίες της οικονομίας της και του οικονομικού της μοντέλου, που βασίζεται υπερβολικά στις εξαγωγές και λιγότερο στις επενδύσεις, την εσωτερική καταναλωτική ζήτηση όπως και την εισαγωγή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Κατά συνέπεια, η εξάρτηση της γερμανικής οικονομίας σε σημαντικό βαθμό από τον εξαγωγικό τομέα την καθιστά τρωτή σε περιόδους μειωμένης εξωτερικής ζήτησης.

Η πτώση στις εξαγωγές της Γερμανίας προς την Κίνα, όμως, έχουν αντισταθμιστεί από την αύξηση των εξαγωγών στην Αμερική και τη Βρετανία, που έχουν καταστεί μεγαλύτερες εξαγωγικές αγορές από την Κίνα.

Αναφέρεται ότι οι γερμανικές εταιρείες που βασίζονται στις εξαγωγές έχουν κατορθώσει να μειώσουν τα κόστη τους για να αντιμετωπίσουν τη μείωση στις εξαγωγές, που προέρχεται από τις αναδυόμενες αγορές και κυρίως την Κίνα. Αναφέρεται ότι οι εταιρείες έχουν περιορίσει τις αυξήσεις ημερομισθίων, πράγμα όμως που έχει οδηγήσει στη μείωση της εσωτερικής καταναλωτικής ζήτησης.

Βέβαια, η μείωση της τιμής του πετρελαίου έχει αυξήσει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, αλλά για να δοθεί πραγματική ώθηση στην εσωτερική ζήτηση, πράγμα που θα βοηθήσει και τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης και ειδικά του Νότου, θα πρέπει να εισαχθεί πιο χαλαρή δημοσιονομική πολιτική, κυρίως ενόψει του γεγονότος ότι το δημοσιονομικό πλεόνασμα παρουσιάζει αυξητική τάση, το οποίο κατά το 2015 προβλέπεται ότι έχει αυξηθεί στα €23 δις, αν και είναι δυνατόν να μειωθεί στα €13 δις το 2016, λόγω αύξησης δαπανών για τους πρόσφυγες.

Επίσης, το 2014 το πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών της Γερμανίας έφθασε στο 7% του ΑΕΠ, ένα ποσοστό από τα πιο υψηλά στον κόσμο. Βέβαια, η Γερμανία χρειάζεται να πραγματοποιεί πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών για να έχει αποταμιεύσεις για έναν γηράσκοντα πληθυσμό, αν και ένα πλεόνασμα γύρω στο 7% του ΑΕΠ είναι υπερβολικό. Όπως αναφέρει έκθεση των Ηνωμένων Εθνών, με τον σημερινό ρυθμό υπογεννητικότητας ο πληθυσμός της Γερμανίας, που το 2002 είχε φθάσει στα 82 εκατ., προβλέπεται να μειωθεί στα 74,5 εκατ. μέχρι το 2010.

Κατά συνέπεια, είναι προτιμότερο να επιτραπεί μεγαλύτερη μετανάστευση και περαιτέρω βελτίωση στην προσφορά εργασίας από το ντόπιο ανθρώπινο δυναμικό, για να μην αφεθεί η Γερμανία να μετατραπεί σε ένα έθνος συνταξιούχων. Το πρόβλημα όμως είναι ότι οι απόψεις των Γερμανών έχουν πρόσφατα αλλάξει και είναι εναντίον της μεγάλης εισροής προσφύγων. Αναφέρεται δε ότι ο Σύνδεσμος Εργοδοτών της Γερμανίας ΒDI έχει αναφέρει πως οι προοπτικές για απασχόληση μεταναστών στη χώρα από τη Μέση Ανατολή και άλλες περιοχές είναι περιορισμένες.

Ο λειτουργός μετανάστευσης της Γερμανίας, κ. Frank-Jurgen Weise, όμως έχει δηλώσει πως, ενόψει του γεγονότος ότι η Γερμανία αντιμετωπίζει έναν γηράσκοντα πληθυσμό και αυξανόμενες ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού, η μετανάστευση στη Γερμανία στο τέλος «προσφέρει στη χώρα περισσότερα απ' ό,τι παίρνει πίσω».

Σκάνδαλα, αλλά ο ρυθμός ανάπτυξης παραμένει θετικός

Πάρα την επιβράδυνση στις αναδυόμενες αγορές και τα εταιρικά σκάνδαλα στο εσωτερικό της χώρας, όπως είναι το σκάνδαλο των εκπομπών αερίων της αυτοκινητοβιομηχανίας Volkswagen, η οικονομική ανάκαμψη στις αναπτυγμένες χώρες, ειδικά στην Αμερική και τη Βρετανία, αναμένεται να βοηθήσει τη χώρα να συνεχίσει τον θετικό ρυθμό ανάπτυξης.

Ορισμένοι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι η ενδυνάμωση των οικονομιών ανεπτυγμένων χωρών, όπως είναι η Αμερική και η Βρετανία, δυο από τους τρεις μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της Γερμανίας, σε συνδυασμό με σχετική ανάκαμψη σε ορισμένες χώρες της Ευρωζώνης, όπως είναι η Ισπανία, θα αποδειχθεί ικανοποιητική για να επιτευχθεί ο ρυθμός ανάπτυξης του 1,5% που προβλέπεται κατά το 2015. Οι εξαγωγές στη μεγαλύτερη αγορά εκτός της Ευρώπης, την Αμερική, έχουν σημειώσει αύξηση κατά τους τελευταίους μήνες, ενώ οι εξαγωγές στη Βρετανία, που είναι μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά για τα γερμανικά προϊόντα συγκρινόμενη με την Κίνα, συνεχίζει να είναι ικανοποιητική.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΕΛΕΤΙΕΣ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG, Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).