Περίπου το 91-98% του φυσικού αερίου αποτελείται από μεθάνιο
Είναι αέριο, υπό συνήθεις συνθήκες, με πολύ απλή χημική σύσταση και το βρίσκουμε ως κύριο συστατικό στο γκαζάκι αλλά και στο ρέψιμο της αγελάδας, στους ορυζώνες, ακόμη και στις λίμνες του Τιτάνα

Το ισχυρό αέριο του θερμοκηπίου είναι πανταχού παρών: από τα σπίτια μας που το «καίνε» με το φυσικό αέριο ώς τις αγελάδες που το αποβάλλουν κατά την πέψη. Αν όμως οι τεράστιες ποσότητές του που είναι παγιδευμένες στους πάγους απελευθερωθούν, οι συνέπειες θα είναι ανυπολόγιστες. Η οργανική αυτή χημική ένωση παίζει πολύ πιο σημαντικό ρόλο στην υπερθέρμανση της Γης από το διοξίδιο του άνθρακα. Είναι αέριο, υπό συνήθεις συνθήκες, με πολύ απλή χημική σύσταση και το βρίσκουμε ως κύριο συστατικό στο «φυσικό αέριο» που καίει το γκαζάκι αλλά και στο ρέψιμο της αγελάδας, στους ορυζώνες, ακόμη και στις λίμνες του Τιτάνα, του μεγαλύτερου δορυφόρου του πλανήτη Κρόνου.

Γιατί το είπαν μεθάνιο;
Πρέπει να γυρίσουμε πίσω στη δεκαετία 1830-1840, στη Γαλλία, χωρίς όμως να ξεχάσουμε τα Ελληνικά μας. Διότι τότε οι Γάλλοι χημικοί Ντιμά και Πελιγκό, μελετώντας την ξηρά απόσταξη του ξύλου που έδινε ένα μεθυστικό προϊόν που ήταν γνωστό ως ξυλόπνευμα, ψάχνοντας για κάτι ελληνικό από «τη δική μας» λέξη μέθη και την ύλη που σήμαινε παλαιότερα το ξύλο (εξ ου και η υλοτομία), ονόμασαν το ξυλόπνευμα (CH3OH) μεθυλική αλκοόλη. Όταν έγινε η συστηματική ονοματολογία των ενώσεων του άνθρακα, οι ενώσεις με έναν άνθρακα στην κάθε κατηγορία ξεκινούσαν με το πρόθεμα μεθ. Στους υδρογονάνθρακες, που ανήκει και η ένωσή μας με τύπο CH4 (κορεσμένοι -από υδρογόνα- υδρογονάνθρακες), η επόμενη συλλαβή ορίστηκε να είναι -αν, οπότε τελικά προκύπτει η ονομασία μεθάνιο.

Πότε εμφανίζεται
Από το 500, ίσως και από το 1.000 π.Χ., οι Κινέζοι, κυρίως στην περιοχή του Σετσουάν, συνέδεαν τα σημεία όπου ανέβλυζε φυσικό αέριο με τη βοήθεια σωληνώσεων μπαμπού και το οδηγούσαν σε σημεία όπου το έκαιγαν για να δημιουργήσουν βρασμό σε ποσότητες θαλασσινού νερού, ώστε να πάρουν με τον γρήγορο αυτόν τρόπο το αλάτι. Ο γνωστός Ιταλός πολυεπιστήμονας Αλεσάντρο Βόλτα το απομόνωσε, γύρω στο 1778, ερευνώντας τα αέρια που εκλύονταν σε έλη της πατρίδας του. Πάντως συστηματική εξαγωγή φυσικού αερίου θεωρείται ότι έγινε πρώτη φορά το 1825, σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις κοντά στη Νέα Υόρκη.

Τι θέλει στη ζωή μας;
Είτε το θέλει είτε όχι, είναι παντού. Στην ατμόσφαιρα δημιουργεί ένα περίβλημα που δεν αφήνει τη θερμότητα από τις βιομηχανικές καύσεις να διαφύγει στο Διάστημα. Εκλύεται από τα κοπάδια των αγελάδων καθώς αυτές μηρυκάζουν την τροφή τους. Προσπάθησαν μάλιστα να περιορίσουν τις ποσότητες αυτές, ταΐζοντας τις αγελάδες από σκόρδο ώς και τανίνες που σκοτώνουν τους μεθανογόνους μικροοργανισμούς στο στομάχι τους, αλλά βρήκαν ότι αυτό κάνει κακό στα ζώα και στην παραγωγή.

Το μεθάνιο από τους ορυζώνες προσπαθούν να το περιορίσουν κόβοντας την ασύστολη παροχή νερού, που επιτρέπει σε αναερόβια μικρόβια να δρουν και να παράγουν αέρια θερμοκηπίου. Και από τις φωλιές των τερμιτών στην Αφρική αναδίδονται μεγάλες ποσότητες μεθανίου από την... ενδοστομαχική δράση μικροοργανισμών, όταν τα δισεκατομμύρια αυτών των μυρμηγκιών χωνεύουν την τροφή τους. Αναδίδεται από τα έλη, διαρρέει από τις χωματερές και από ανοίγματα στον φλοιό της Γης. Βρίσκεται και μέσα στο σπίτι με τη μορφή του φυσικού αερίου, αφού περίπου το 91-98% αυτού του καυσίμου μείγματος αποτελείται από μεθάνιο.

Μέσα στους πάγους
Ήδη έχει διαπιστωθεί ότι στη Σιβηρία εκτός από τις απότομες, σε μορφή εκρηκτική, διαφυγές μεθανίου στην ξηρά, ακόμη και με αυτή τη μηδαμινή αύξηση της μέσης θερμοκρασίας (που σημαίνει ότι σε διάφορα σημεία του πλανήτη μπορεί να είναι και μεγαλύτερη) αρχίζουν να λιώνουν οι πάγοι που κρατούσαν φυλακισμένο το μεθάνιο, πολλά χιλιόμετρα κάτω από τη θάλασσα, μέσα στον γήινο φλοιό ή και στην επιφάνεια στο ώς τώρα μόνιμα παγωμένο έδαφος (permafrost) με τη μορφή «υδριτών».

Υδρίτες ή κλαθράτα είναι μοριακοί σχηματισμοί όπου μόρια ύδατος, συνδεόμενα μεταξύ τους με δεσμούς υδρογόνου, σχηματίζουν κρυσταλλικές δομές όπου μέσα, σε χαμηλές θερμοκρασίες, εγκλωβίζονται άλλα άτομα ή μόρια αερίων και μεταξύ αυτών είναι και οι υδρίτες μεθανίου. Που μοιάζουν με πάγο, αλλά όταν ανέβει η θερμοκρασία απελευθερώνουν το μεθάνιο. Και αυτό έχει προξενήσει στους ειδικούς μεγάλη ανησυχία, διότι δεν φαίνεται να είναι κάτι αναστρέψιμο. Μπορείς να... παγώσεις ξανά όλες αυτές τις εκτάσεις σε Αλάσκα, Σιβηρία, Αρκτική;

Και η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου
Για το 2040 η NASA έχει προγραμματίσει: Α. Να έχουν δημιουργηθούν οι πρώτοι αγροί στον Άρη, Β. Να έχει κατασκευάσει ένα διαστημικό υποβρύχιο, Γ. Να πατήσουν οι πρώτοι άνθρωποι στον Δία, Δ. Να φθάνουμε σε μεγάλα ύψη χωρίς εκτόξευση αλλά με τη βοήθεια ενός ανελκυστήρα; Η σωστή απάντηση, σε σχέση με το 2040, είναι το Β. Διότι για εκείνον τον χρόνο η NASA έχει προγραμματίσει ένα πραγματικά μεγάλο εγχείρημα. Ώς τότε θα έχει ναυπηγηθεί το υποβρύχιο που θα κουβαλήσει ένα αεροπλάνο ώς τον Τιτάνα, τον δορυφόρο του πλανήτη Κρόνου, όπου η θερμοκρασία είναι κοντά στους -179 βαθμούς Κελσίου, και θα το αφήσει απαλά στην επιφάνεια μιας από τις μεγαλύτερες θάλασσες μεθανίου που υπάρχουν εκεί, αφού κάτω από τους -161 βαθμούς Κελσίου το μεθάνιο είναι σε υγρή μορφή!

Γιατί υποβρύχιο και γιατί το 2040; Το 2040 η βόρεια πλευρά τού συνήθως πολύ ψυχρού δορυφόρου (λαμβάνει συνήθως το 1% της θερμότητας σε σχέση με τη Γη) θα βρίσκεται σε μια εποχή καλοκαιριού και το υποβρύχιο αυτό της NASA, το οποίο θα έχει βάρος ενός τόνου και δεν θα έχει ανθρώπους για πλήρωμα, θα βρεθεί σε μια θάλασσα μεθανίου-αιθανίου με βάθος μεγαλύτερο από 200 μέτρα, ίσως και 300, θα διανύσει περίπου 2.000 χιλιόμετρα, οκτώ ώρες κάτω από την επιφάνεια, τις υπόλοιπες στην επιφάνεια, και με επικοινωνία μέσω άλλου διαστημοπλοίου σε τροχιά θα μεταδίδει πληροφορίες από τα διάφορα όργανα, όπως υδρόφωνα, φωτογραφικές μηχανές και συστήματα λήψης δειγμάτων βυθού, ψάχνοντας για ίχνη ζωής. Τα προβλήματα που έχει να επιλύσει η ομάδα σχεδιασμού είναι πολλά και απροσδόκητα. Όπως για παράδειγμα το ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει αέρα ή ακόμη και άζωτο για να διώχνει το υγρό μεθάνιο κατά την ανάδυση, διότι κάτω από τα 100 μέτρα βάθος και λόγω της πίεσης το άζωτο υγροποιείται και πρέπει να χρησιμοποιήσει αέριο νέον.

FaceControl
Το μεθάνιο είναι ένα άχρωμο και άοσμο αέριο. Γι' αυτό στον καταναλωτή, όταν παραδίδεται με τη μορφή φυσικού αερίου στις μπουκάλες, έχει γίνει μια μικρή πρόσμειξη με αέριο που έχει έντονη οσμή, ώστε να γίνεται αντιληπτή η τυχόν διαρροή. Πάντως δεν συνιστάται η εισπνοή του σε μεγάλη πυκνότητα. Προκαλείται έκρηξη με αυτό, μόνον όταν η αναλογία του με τον υπάρχοντα αέρα είναι μεταξύ 5% και 15%.
Πηγή: Το Βήμα