Η ΕΥΡΩΖΩΝΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΙ ΧΑΜΗΛΟ ΡΥΘΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟ ΑΠΟΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΥ

Η μείωση των καταθετικών επιτοκίων στην ΕΚΤ σε μεγαλύτερα αρνητικά επίπεδα θα δώσει ώθηση στις τράπεζες να αυξήσουν τα δάνειά τους σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά

Ο κ. Ντράγκι δήλωσε ότι οι ασκούντες πολιτικοί στην ΕΚΤ θα πράξουν οτιδήποτε είναι δυνατόν για να αυξήσουν τον πληθωρισμό το συντομότερο δυνατόν

Εξωγενείς παράγοντες όμως, όπως είναι η επιβράδυνση στην ανάπτυξη των αναδυομένων αγορών και ειδικά της Κίνας, απειλούν να μειώσουν τον ρυθμό αύξησης των εξαγωγών

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) τον περασμένο Ιανουάριο εισήγαγε πρόγραμμα το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή τον Μάρτιο με υπόσχεση να αγοράζει €60 δις τον μήνα, κυρίως κυβερνητικά ομόλογα, μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2016. Στόχος η Ευρωζώνη να αποφύγει κατάσταση αποπληθωρισμού τύπου Ιαπωνίας και παράλληλα να δοθεί ώθηση στον ρυθμό ανάπτυξης.

Παρά ταύτα, όταν η στατιστική υπηρεσία της Ευρωζώνης ανακοίνωσε ότι ο πληθωρισμός τον περασμένο Σεπτέμβριο ήταν αρνητικός, αφού μειώθηκε κατά 0,1% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο, φάνηκε ότι τα νομισματικά μέτρα που πήρε η ΕΚΤ δεν απέδωσαν. Αλλά ο δομικός πληθωρισμός, που είναι ο δείκτης που παρουσιάζει τις αλλαγές στις τιμές, αφού εξαιρεθούν οι τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, τον περασμένο Οκτώβριο ήταν της τάξης του 1% σε ετήσια βάση, σε σχέση με 0,9% τον προηγούμενο μήνα.

Τα στατιστικά στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας που πρόσφατα εκδόθηκαν δείχνουν ότι η οικονομία της Ευρωζώνης αυξήθηκε με ρυθμό 0,3% μεταξύ του δεύτερου και του τρίτου τριμήνου, σε σχέση με 0,4% το προηγούμενο τρίμηνο, πράγμα που καταρρίπτει την πρόβλεψη για πιο υψηλό ρυθμό ανάπτυξης. Ως αποτέλεσμα, η συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ μειώθηκε σε σχέση προς το δολάριο, όχι μόνο λόγω επιβράδυνσης στον ρυθμό ανάπτυξης αλλά και λόγω των προβλέψεων ότι η ΕΚΤ θα εισαγάγει πιο χαλαρό πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης.

Ειδικά, αναφέρεται ότι η πιο μεγάλη οικονομία της Ευρωζώνης, η Γερμανία, επιβραδύνθηκε μεταξύ του δεύτερου και του τρίτου τριμήνου, ως αποτέλεσμα της μικρότερης του αναμενομένου αύξησης των εξαγωγών. Ο ρυθμός ανάπτυξης της γερμανικής οικονομίας ήταν της τάξης του 0,3% κατά το τρίτο τρίμηνο σε σχέση με 0,4% κατά το προηγούμενο τρίμηνο. Η ιταλική οικονομία, η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία, αυξήθηκε με ρυθμό 0,2% σε σχέση με 0,3% στο δεύτερο τρίμηνο.

Αντίθετα, η Γαλλία σημείωσε ρυθμό ανάπτυξης 0,3% αφότου υπήρξε στασιμότητα στο δεύτερο τρίμηνο. Σε αυτό συνέτεινε η αύξηση των καταναλωτικών δαπανών κατά 0,3%, ενώ η διετής πτώση στις επενδύσεις των νοικοκυριών επιβραδύνθηκε, την ίδια ώρα που η ανάπτυξη των γαλλικών επιχειρηματικών επενδύσεων επιταχύνθηκε στο γ΄ τρίμηνο. Με βάση τις εξελίξεις αυτές, φαίνεται ότι υπάρχει καλή πιθανότητα η Γαλλία να επιτύχει τον στόχο του 1% ανάπτυξης σε ετήσια βάση. Αλλά, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών, για να μειωθεί το ποσοστό ανεργίας του 10% χρειάζεται να επιτευχθεί ρυθμός ανάπτυξης της τάξης του 1,5%. Είναι σκόπιμο δε να αναφέρουμε ότι ο Πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ έχει θέσει ως όρο τη μείωση της ανεργίας πιο κάτω από το 10% για να αποφασίσει να υποβάλει υποψηφιότητα για δεύτερη θητεία το 2017.

Στο μεταξύ, σύμφωνα με ό,τι αναφέρεται στη φθινοπωρινή έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της ΕΚΤ, και παρά το γεγονός ότι αναμένεται χαμηλότερη ζήτηση για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές από την Κίνα και άλλες αναδυόμενες αγορές, προβλέπεται μικρή αύξηση στον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας της Ευρωζώνης. Έτσι, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οικονομία της Ευρωζώνης θα αναπτυχθεί με ρυθμό 1,6% του ΑΕΠ κατά το 2015 - 1,8% το 2016 και 1,9% το 2017.

Στην έκθεση αναφέρεται επίσης ότι, από τις 19 χώρες μέλη της Ευρωζώνης, μόνο η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται σε ύφεση. Όσον αφορά την Κύπρο, στην έκθεση αναφέρεται ότι έχει επανέλθει σε τροχιά ανάπτυξης και εκτιμάται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα κυμανθεί στο 1,2% το 2015, στο 1,4% το 2016 και θα αυξηθεί στο 2% του ΑΕΠ το 2017. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δε, σε γενικές γραμμές, θεωρεί ως ισορροπημένους τους κινδύνους για την κυπριακή οικονομία.

Η Ευρωζώνη καταβάλλει προσπάθειες να ανακτήσει την απολεσθείσα δυναμικότητά της ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης. Αλλά, ενώ παρουσιάζεται ανάκαμψη, ο ρυθμός αυτός είναι αδύναμος και η ανεργία παραμένει σε διψήφιο αριθμό (11%) και πιο υψηλή από τα επίπεδα ανεργίας στη Βρετανία (5,3%) και στην Αμερική (5,0%). Η πτώση στις τιμές του πετρελαίου, όμως, αναμένεται να δώσει ώθηση στην εσωτερική ζήτηση, αφού οι καταναλωτές αισθάνονται ότι τα εισοδήματά τους έχουν μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη. Όμως, η ανάκαμψη είναι πολύ αδύναμη για να οδηγήσει στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και στην επιτάχυνση της καταναλωτικής ζήτησης. Εξωγενείς παράγοντες όμως, όπως η επιβράδυνση στην ανάπτυξη των αναδυόμενων αγορών και ειδικά της Κίνας, απειλούν να μειώσουν τον ρυθμό αύξησης των εξαγωγών.

Έτσι, ο Πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι έχει δηλώσει ότι η ΕΚΤ προτίθεται να δώσει περισσότερη ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη της Ευρωζώνης με πιο χαλαρή νομισματική πολιτική, παραγνωρίζοντας την ένσταση από την Κεντρική Τράπεζα της Γερμανίας, την Bundesbank. Ο κ. Ντράγκι δήλωσε ότι είναι πιθανόν η ΕΚΤ, όταν το εκτελεστικό Συμβούλιο συνέλθει στις 3 Δεκεμβρίου, να εισαγάγει ένα πιο διευρυμένο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, ενώ επίσης εξετάζεται και η πιθανότητα μείωσης των επιτοκίων.

Πιθανές επιλογές της ΕΚΤ περιλαμβάνουν την επέκταση του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης πέραν του Σεπτεμβρίου του 2016, την αύξηση της αξίας των ομολόγων που αγοράζει κάθε μήνα, την επέκταση του είδους των ομολόγων που θα αγοράζει και την περαιτέρω μείωση του καταθετικού επιτοκίου για τις τράπεζες που καταθέτουν τα αποθέματά τους στην Κεντρική Τράπεζα, που τώρα βρίσκεται στο αρνητικό 0,2%. Ο κ. Ντράγκι δήλωσε ότι οι ασκούντες πολιτικοί στην ΕΚΤ θα πράξουν οτιδήποτε είναι δυνατόν για να αυξήσουν τον πληθωρισμό το συντομότερο δυνατόν. Σε παρόμοια δήλωση είχε προβεί ο κ. Ντράγκι το 2012, όταν ανάφερε ότι «θα ληφθούν οποιαδήποτε μέτρα χρειάζονται για να περισωθεί το ενιαίο νόμισμα».

Έτσι, ενώ η FED αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια, η ΕΚΤ πιστεύεται ότι θα επεκτείνει το πρόγραμμα της ποσοτικής χαλάρωσης ύψους €1,1 τρις και θα μειώσει περαιτέρω το καταθετικό της επιτόκιο. Ο κ. Ντράγκι ανάφερε ότι η μείωση των επιτοκίων σε αρνητικά επίπεδα από άλλες Κεντρικές Τράπεζες, όπως είναι της Ελβετίας και των σκανδιναβικών χωρών, έχει πείσει την ΕΚΤ να επανεξετάσει τη θέση της όσον αφορά την πιο χαλαρή νομισματική πολιτική.

Φόβοι για επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης

Η μείωση των επιτοκίων, η επέκταση της ποσοτικής χαλάρωσης και η αναμενόμενη αύξηση των επιτοκίων από τη FED στην Αμερική προβλέπεται να συνδράμει στην περαιτέρω αποδυνάμωση του ευρώ, πράγμα που θα πρέπει να βοηθήσει στην αύξηση των εξαγωγών, στη μείωση της ανεργίας και αύξηση του πληθωρισμού, με στόχο την επίτευξη πληθωρισμού λόγω αύξησης των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων και υπηρεσιών. Οι ασκούντες πολιτικοί πιστεύουν ότι η μείωση των καταθετικών επιτοκίων στην ΕΚΤ σε μεγαλύτερα αρνητικά επίπεδα θα δώσει ώθηση στις τράπεζες να αυξήσουν τα δάνειά τους σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά με μεγαλύτερο ρίσκο, αλλά σε δυνητικά πιο υψηλά περιθώρια κέρδους.

Τώρα, όμως, υπάρχουν φόβοι για επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης από τις τρομοκρατικές επιθέσεις απ' το Ισλαμικό Κράτος στο Παρίσι και τον κίνδυνο οι επιθέσεις να επεκταθούν και σε άλλες περιοχές, αν και προς το παρόν δεν υπάρχει ένδειξη ότι έχει επηρεαστεί η οικονομική εμπιστοσύνη από τις επιθέσεις αυτές, και συνεπώς δεν δικαιολογείται σε αυτήν τη φάση η απαισιοδοξία και η καταστροφολογία, δήλωσε μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΛΟΪΖΙΔΗΣ
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και
δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).