ΟΙ ΧΩΡΕΣ ΤΟΥ ΟΠΕΚ, ΟΜΩΣ, ΑΡΝΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΜΕΙΩΣΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ

Η στρατηγική τόσο της Ρωσίας όσο και της Σαουδικής Αραβίας είναι η προστασία του μεριδίου τους στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου, έναντι των ανταγωνιστών τους.

Για να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις από τη μείωση των τιμών, οι πετρελαϊκές εταιρείες προχωρούν σε βαθιές περικοπές για μελλοντικές επενδύσεις, εγκαταλείπουν προγράμματα αμφίβολης κερδοφορίας, μειώνουν χιλιάδες θέσεις εργασίας και περικόπτουν τα έξοδα για τις εταιρείες παροχής, διάφορων υπηρεσιών.

Από τη δεκαετία του 1970 το καρτέλ των πετρελαιοπαραγωγών χωρών, γνωστού ως ΟΠΕΚ, αυξομείωνε την παραγωγή και επηρέαζε τις τιμές που επικρατούσαν στις αγορές. Προς το παρόν, η υψηλή παραγωγή πετρελαίου από τις χώρες του ΟΠΕΚ οφείλεται στην αύξηση της παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου και φυσικού αεριού από περιοχές της Αμερικής, στην παραγωγή ρεκόρ στη Ρωσία και τη Σαουδική Αραβία, και τη μειωμένη ζήτηση από την Κίνα και άλλες αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Το αποτέλεσμα είναι να σημειωθεί μείωση της τιμής του πετρελαίου κατά 50%, σε σχέση με την τιμή των $115 του Ιουνίου του 2014. Ειδικά αναφέρεται ότι, όπως ανακοίνωσε η Ρωσία, η παραγωγή πετρελαίου της τον Οκτώβριο ανήλθε στα 10,78 εκατ. βαρέλια την ημέρα, ενώ η Σαουδική Αραβία έχει αυξήσει την παραγωγή της στα 10,6 εκατ. βαρέλια την ημέρα, από 9,7 εκατ. βαρέλια το 2014. Η στρατηγική δε τόσο της Ρωσίας όσο και της Σαουδικής Αραβίας είναι η προστασία του μεριδίου τους στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου, έναντι των ανταγωνιστών τους.

Η προηγουμένη πτώση στις τιμές του πετρελαίου συνέβηκε πριν από επτά χρόνια, η οποία όμως δεν διήρκησε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μετά που η τιμή μειώθηκε πιο κάτω από τα $37 ανά βαρέλι, τον Δεκέμβριο του 2008, το 2009 η τιμή επέστρεψε στα $70. Οι κυριότεροι λόγοι γι' αυτό ήταν η αύξηση στην ζήτηση από την Κίνα, που παρουσίαζε υψηλό ρυθμό ανάπτυξης, αλλά και η μείωση της παραγωγής από τον ΟΠΕΚ κατά 4,2 εκατ. βαρέλια την ημέρα, που ήταν η μεγαλύτερη μείωση στην παραγωγή στην ιστορία του ΟΠΕΚ.

Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου όμως έδωσε κίνητρο σε περιοχές της Αμερικής που παράγουν σχιστολιθικό πετρέλαιο, όπως και σε περιοχές με υψηλό κόστος παραγωγής, όπως είναι η Αλάσκα και περιοχές σε μεγάλα βάθη στη θάλασσα, να αυξήσουν την παραγωγή τους. Η εμπειρία αυτή τώρα έχει πείσει τις χώρες του ΟΠΕΚ, και κυρίως τη Σαουδική Αραβία, ότι αν μειώσουν την παραγωγή τους θα δώσουν την ευκαιρία σε περιοχές με υψηλό κόστος παραγωγής να αυξήσουν την παραγωγή τους. Κατά συνέπεια, κυρίως στη Σαουδική Αραβία, αλλά και άλλες αραβικές χώρες, πιστεύουν ότι μια μείωση στην παραγωγή πετρελαίου, αν και θα είχε καλά βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα, εντούτοις, μακροπρόθεσμα, η απόφαση αυτή θα ήταν επιβλαβής.

Προς το παρόν η τιμή του πετρελαίου αναμένεται να σημειώσει περαιτέρω πτώση, αφού μετά από την ακύρωση των κυρώσεων εναντίον του Ιράν από τις δυτικές χώρες αναμένεται αύξηση στην παραγωγή πετρελαίου από τη χώρα αυτήν.

Μακροπρόθεσμα όμως υπάρχει πιθανότητα αύξησης της τιμής του πετρελαίου αν αυξηθεί η ζήτηση από την Κίνα και άλλες αναπτυσσόμενες χώρες και παρουσιαστούν προβλήματα σε ορισμένες πετρελαιοπαραγωγικές περιοχές, όπως είναι η Βενεζουέλα και χώρες της Αφρικής. Βέβαια, η ιδέα ότι θα συνεχίσει η αυξητική τάση στις τιμές του πετρελαίου θα πρέπει να απορριφθεί, γιατί η πείρα έχει αποδείξει ότι με την αύξηση της τιμής του πετρελαίου βελτιώνεται η τεχνολογία και παράγεται πετρέλαιο με μειωμένο κόστος ακόμη και σε περιοχές με υψηλό κόστος τόσο για το πετρέλαιο, όσο και για το φυσικό αέριο. Παράλληλα, τον προσεχή Δεκέμβριο, σε διάσκεψη κορυφής στο Παρίσι για τις κλιματικές αλλαγές, αναμένεται η λήψη μέτρων για το περιβάλλον, με στόχο τη μείωση στη ζήτηση ορυκτών καυσίμων και την αύξηση στη ζήτηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Για να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις από τη μείωση των τιμών, οι πετρελαϊκές εταιρείες προχωρούν σε περικοπές για μελλοντικές επενδύσεις, εγκαταλείπουν προγράμματα αμφίβολης κερδοφορίας, μειώνουν χιλιάδες θέσεις εργασίας και περικόπτουν δαπάνες για εταιρείες που παρέχουν διάφορες υπηρεσίες. Αλλά ο Οίκος Wood Mackenzie αναφέρει ότι υπάρχει ένα όριο στο ύψος των εξοικονομήσεων που μπορούν να προέλθουν από τις εταιρείες προσφοράς υπηρεσιών και κατά συνέπεια οι πετρελαϊκές εταιρείες θα πρέπει να εξεύρουν εξοικονομήσεις από την επαναξιολόγηση των αναπτυξιακών τους προγραμμάτων.

Δυσμενώς επηρεάζονται και οι κυβερνήσεις, ειδικά της Βρετανίας και της Νορβηγίας που βασίζονται σημαντικά στις φορολογικές εισπράξεις από το πετρέλαιο της Βόρειας Θάλασσας. Όπως αναφέρει ο οίκος Wood Mackenzie, 140 από τα 330 πετρελαιοεδάφη στη Βόρεια Θάλασσα της Βρετανίας θα κλείσουν στα επόμενα πέντε χρόνια, έστω κι αν η τιμή του πετρελαίου επιστρέψει στα $85 το βαρέλι.

Η πτώση στην τιμή πετρελαίου έχει επηρεάσει τη Νορβηγία σε σημείο που υποχρεώνει την κυβέρνηση να αποσύρει για πρώτη φορά χρήματα από το κρατικό επενδυτικό ταμείο πετρελαίου, το οποίο, στα $850 δις, θεωρείται το μεγαλύτερο κρατικό επενδυτικό ταμείο. Αλλά ακόμη και η Σαουδική Αραβία έχει επηρεαστεί δυσμενώς και έχει αποσύρει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια από τα επενδυτικά ταμεία, στην προσπάθειά της να μειώσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα που έφθασε στο 20% του ΑΕΠ.

Από τότε που άρχισε η πτώση της τιμής του πετρελαίου τα συναλλαγματικά αποθέματά της μειώθηκαν από $737 δις στα $647 δις. Και τούτο ενόψει του γεγονότος ότι η Σαουδική Αραβία συνεχίζει να ξοδεύει για να στηρίζει την οικονομία, να χρηματοδοτεί τις στρατιωτικές της επιχειρήσεις στην Υεμένη και να προσφέρει βοήθεια στην κυβέρνηση της Αιγύπτου. Στο μεταξύ, όμως, η Σαουδική Αραβία, για να μη συνεχίσει να μειώνει τα συναλλαγματικά της αποθέματα, αποφάσισε να αντλήσει χρήματα από τις διεθνείς χρηματαγορές. Στόχος είναι να αυξήσει το δημόσιο χρέος της στο 50% του ΑΕΠ, σε πέντε χρόνια, από 6,7% το 2015 και 17,3% το 2016.

Πρόσφατα, η Αλγερία, που αντιμετωπίζει δημοσιονομικά προβλήματα, ζήτησε τη σύγκληση του Συμβούλιου του ΟΠΕΚ για να λάβουν απόφαση, με στόχο να αυξηθούν οι τιμές, αλλά οι αραβικές χώρες του κόλπου, με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία, αγνόησαν την εισήγηση, αφού αυτές έχουν μεγάλα συναλλαγματικά αποθέματα για να αντιμετωπίσουν την κρίση. Η Σαουδική Αραβία είναι αποφασισμένη να συνεχίσει τη σημερινή παραγωγή πετρελαίου για να προστατεύσει τη θέση της ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου. Αξιωματούχοι της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας δηλώνουν ότι η πολιτική τους θα δικαιωθεί, σε μια περίοδο ενός έως δυο χρόνων, όταν η αυξημένη ζήτηση θα απορροφήσει την υπερβάλλουσα ποσότητα πετρελαίου και θα οδηγήσει σε αύξηση τιμών.

Πρόσφατα, η ιταλική κρατική εταιρεία πετρελαίου και φυσικού αερίου ΕΝΙ ανακοίνωσε ότι ανακάλυψε, στο οικόπεδό της που βρίσκεται στη θαλάσσια περιοχή της Αιγύπτου, το «Ζορ», μια ποσότητα φυσικού αερίου που ανέρχεται στα 30 τρις κυβικών ποδιών, που ισοδυναμούν με 5,5 δις βαρελιών πετρελαίου. Αν αυτό αληθεύσει το «ζορ», θα διπλασιάσει τα αποθέματα φυσικού αερίου της Αιγύπτου και θα είναι η μεγαλύτερη ανακάλυψη φυσικού αερίου στη Μεσόγειο. Για το θέμα αυτό, η Πρόεδρος της Εταιρείας Υδρογονανθράκων Κύπρου κ. Τούλλα Ονουφρίου δήλωσε πως ενόψει του γεγονότος ότι το «Ζορ» βρίσκεται μόνο μερικά χιλιόμετρα από τα όρια της κυπριακής ΑΟΖ, δημιουργεί πολύ θετικές προοπτικές για νεότερες ανακαλύψεις στην ΑΟΖ της Κύπρου.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ
[email protected].
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG, Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και
δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).