Ταυτόχρονα καταγράφεται υψηλό δημόσιο χρέος και αποπληθωρισμός

Είκοσι χρόνια δημοσιονομικών ελλειμμάτων δεν κατόρθωσαν να οδηγήσουν τη χώρα εκτός στασιμότητας και άφησαν την κυβέρνηση με ένα δημόσιο χρέος, γύρω στο 246% του ΑΕΠ

Ο Shinzo Abe σε ομιλία του αναφέρθηκε στο οικονομικό του πρόγραμμα, τo οποίο περιέχει τρεις στόχους: ισχυρή οικονομία, στήριξη των οικογενειών και κοινωνική ασφάλεια

Ο πρωθυπουργός της Ιαπωνίας κ. Shinzo Abe επανεξελέγη στην ηγεσία του κόμματός του, το Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα, για δεύτερη τριετή περίοδο. Ο κ. Abe σε ομιλία του μετά την επανεκλογή του αναφέρθηκε στο οικονομικό του πρόγραμμα, τo οποίο περιέχει τρεις στόχους: ισχυρή οικονομία, στήριξη των οικογενειών και κοινωνική ασφάλεια. Οι στόχοι αυτοί συγκρίνονται με τους τρεις στόχους που ο κ. Abe είχε θέσει κατά την πρώτη τριετή περίοδο και τους οποίους είχε αποκαλέσει τρία «βέλη»: τη νομισματική χαλάρωση, τη δημοσιονομική τόνωση και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Όσον αφορά τον πρώτο στόχο, δηλαδή την ισχυρή οικονομία, ο κ. Abe ανέφερε ότι σκοπεύει να πάρει τα κατάλληλα μέτρα έτσι που το ΑΕΠ της χώρας να αυξηθεί κατά 22% στα 600 τρις γιεν ($5 τρις) από 491 τρις γιεν σήμερα μέχρι το 2020, αν και δεν έδωσε λεπτομέρειες πώς θα επιτύχει τον στόχο αυτό.

Η παραγωγή της Ιαπωνίας σε νομισματικούς όρους, δηλαδή χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι αυξήσεις τιμών, είναι σήμερα 5,8% πιο υψηλή παρά όταν ο κ. Abe ήλθε στην εξουσία το τέταρτο τρίμηνο του 2012. Για τον πρώτο στόχο, όσον αφορά την οικονομία, το πρόγραμμα του κ. Abe βασίζεται στην αποφασιστικότητά του να προωθήσει μέτρα οικονομικής ανάπτυξης, παρά να επικεντρωθεί στη μείωση του υψηλού δημόσιου χρέους, που τώρα βρίσκεται στο 246% του ΑΕΠ.

Όσον αφορά τον δεύτερο και τρίτο στόχο, ο κ. Abe δήλωσε ότι επιθυμεί να τερματίσει την πτωτική τάση του πληθυσμού της Ιαπωνίας σε ένα γηράσκοντα πληθυσμό και έχει καθορίσει ως στόχο την αύξηση του ποσοστού γεννητικότητας από το σημερινό 1,4 στα 1,8 παιδιά για κάθε γυναίκα (Στην Κύπρο η γεννητικότητα είναι ακόμη πιο χαμηλή στο 1,3). Για τον σκοπό αυτό, ο κ. Abe υποσχέθηκε μεγαλύτερη οικονομική βοήθεια για οικογένειες για να αυξήσουν τον ποσοστό γεννητικότητας, όπως και πρόσθετες διευκολύνσεις και βοήθεια για τους ηλικιωμένους, έτσι ώστε να διατηρηθεί ο πληθυσμός στα 100 εκ. στα επόμενα 50 χρόνια.

Ο κ. Αbe πριν από τρία χρόνια κληρονόμησε μια οικονομία που αντιμετώπιζε στασιμότητα για δύο δεκαετίες. Σε τιμές γιεν το ΑΕΠ της χώρας ήταν πιο χαμηλό το 2012 από το 1994. Αναφέρεται όμως ότι σε τιμές γιεν η οικονομία της Ιαπωνίας αυξήθηκε περισσότερο κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του κ. Abe, παρά κατά τα δέκα προηγούμενα χρόνια. Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η ιαπωνική οικονομία έχει επηρεαστεί από την επιβράδυνση της οικονομίας της Κίνας και της στροφής της από τις επενδύσεις και τη βιομηχανία στην κατανάλωση και τις υπηρεσίες. Αλλά επίσης και από την εγχώρια χαλαρή καταναλωτική ζήτηση.

Αναφέρεται ότι πριν από δέκα χρόνια η οικονομική επιβράδυνση στην Κίνα δεν θα επηρέαζε σοβαρά την οικονομία της Ιαπωνίας. Αλλά τώρα η σημασία της τελικής ζήτησης στην Κίνα για την ιαπωνική οικονομία αυξάνεται, αφού τα τελευταία στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η ζήτηση από την Κίνα βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με εκείνο της Αμερικής. Αναφέρεται δε ότι το 18% των εξαγωγών της Ιαπωνίας γίνονται στην Κίνα και το 54% διοχετεύονται στις ασιατικές χώρες σαν σύνολο. Έτσι η επιβράδυνση στον ρυθμό ανάπτυξης της Κίνας επηρεάζει δυσμενώς όλες τις χώρες της περιοχής, κάτι που οδηγεί στη μείωση των εξαγωγών, όπως και τις επενδύσεις για εξαγωγικούς σκοπούς.

Βέβαια, μια δεύτερη οικονομική ύφεση σε μια περίοδο δύο ετών θα αποτελούσε πλήγμα για τον πρωθυπουργό Shinzo Abe, που η δημοτικότητά του βασίζεται στην υπόσχεσή του να τερματίσει αποπληθωρισμό δύο δεκαετιών και να επαναφέρει υψηλό ρυθμό ανάπτυξης. Το ΑΕΠ της χώρας μειώθηκε σε ετήσια βάση κατά 1,2% κατά το δεύτερο τρίμηνο, ενώ η κατανάλωση μειώθηκε σε ετήσια βάση 2,7% και οι εξαγωγές κατά 16%.

Τα πρόσφατα στατιστικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι το τρίτο τρίμηνο δεν πρόκειται να είναι καλύτερο, κυρίως ως αποτέλεσμα του γεγονότος ότι η βιομηχανική παραγωγή συνέχισε να μειώνεται και τον Αύγουστο.

Σχεδόν τρία χρόνια μετά που ο κ. Abe ήλθε στην εξουσία με υπόσχεση να τερματίσει δύο δεκαετίες αποπληθωρισμού και στασιμότητας της οικονομίας, τα στατιστικά στοιχεία τόσο για τον ρυθμό ανάπτυξης όσο και για τον πληθωρισμό και το δημόσιο χρέος είναι απογοητευτικά.

Παράλληλα, για πρώτη φορά από τότε που εισήγαγε το οικονομικό του πρόγραμμα ο κ. Abe τον Απρίλιο του 2013, το λεγόμενο «Abenomics», οι τιμές μειώνονται στην Ιαπωνία, αν και με χαμηλό ρυθμό. Ειδικά αναφέρεται ότι ο δομικός πληθωρισμός (αφού δηλαδή αφαιρεθούν οι τιμές των τροφίμων και της ενέργειας), μειώθηκε κατά 0,1% σε σχέση με τον στόχο της Κεντρικής Τράπεζας της Ιαπωνίας για ρυθμό πληθωρισμού 2% μέχρι το επόμενο φθινόπωρο. Αλλά με την απογοητευτική αυτή εξέλιξη όσον αφορά τον ρυθμό πληθωρισμού, η Κεντρική Τράπεζα θα βρεθεί υπό πίεση στο τέλος Οκτωβρίου, να αυξήσει το πρόγραμμα της νομισματικής χαλάρωσης. Θα μπορούσε να αυξήσει την αγορά ομολόγων από το σημερινό επίπεδο των 80 τρις γιεν ($665 δις τον χρόνο), και να επεκτείνει την ποικιλία ομολόγων τα οποία αγοράζει ή ακόμη να χρησιμοποιήσει και επικοινωνιακά μέτρα, για να δημοσιοποιήσει την περίοδο κατά την οποία θα συνεχίσει τη χαλαρή νομισματική πολιτική.

Τρεις στόχοι

Είκοσι χρόνια δημοσιονομικών ελλειμμάτων όμως δεν κατόρθωσαν να οδηγήσουν τη χώρα εκτός στασιμότητας και άφησαν την κυβέρνηση με ένα δημόσιο χρέος γύρω στο 246% του ΑΕΠ. Κατά συνέπεια, χωρίς την αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης και της διατήρησής του σε υψηλά επίπεδα, για πολλά χρόνια το δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας αντιμετωπίζει τον κίνδυνο να καταστεί μη διαχειρίσιμο. Κατά συνέπεια, οι τρεις στόχοι που έθεσε ο κ. Abe κατά την πρώτη τριετία της διακυβέρνησής του, της νομισματικής χαλάρωσης, δημοσιονομικής πειθαρχίας και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, απέτυχαν να δώσουν ώθηση στον ρυθμό ανάπτυξης.

Κατά τους τελευταίους μήνες δε, η πρόοδος για ρυθμό ανάπτυξης παρουσιάζει στασιμότητα. Μετά που ξόδεψε πολλά τρισεκατομμύρια γιεν, με στόχο πληθωρισμού 2%, ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ιαπωνίας, κ. Haruhiko Kuroda, θα πρέπει να εξηγήσει στον κόσμο γιατί ο ρυθμός του δομικού πληθωρισμού έχει καταστεί αρνητικός για πρώτη φορά από το 2013 και η οικονομία παρουσιάζει στασιμότητα, ενώ τα εισοδήματα αυξήθηκαν οριακά κατά μόνο 0,6% σε ετήσια βάση.

Βέβαια, κατά την πρώτη τριετή περίοδο έχει επιτευχθεί πρόοδος όσον αφορά την ελευθεροποίηση της αγοράς ενέργειας και την ενθάρρυνση των ιαπωνικών εταιρειών να εργάζονται πιο παραγωγικά. Αλλά οι προσπάθειες της απορρύθμισης των εργασιακών αγορών δεν έχουν οδηγήσει σε καλά αποτελέσματα, ενώ υπήρξε αποτυχία στις προσπάθειες να ενθαρρυνθούν περισσότεροι ξένοι εργάτες να εργαστούν στη Ιαπωνία.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG Λογιστικές, Ελεγκτικές,
Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).