ΤΟ ΔΝΤ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΕΙ ΓΙΑ ΤΗ ΧΕΙΡΟΤΕΡΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Στην έκθεση του ΔΝΤ υπάρχει εισήγηση για τα κράτη-μέλη του ΔΝΤ να αυξήσουν τις προσπάθειές τους για να δώσουν ώθηση στην εγχώρια ζήτηση και να μεταρρυθμίσουν τις οικονομίες τους με στόχο τη βελτίωση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης

Ο κ. Lawrence Summers εισηγείται επεκτατική δημοσιονομική πολιτική ειδικά όταν οι δαπάνες είναι για επενδύσεις ή συντήρηση

Ως αποτέλεσμα της επιβράδυνσης του ρυθμού ανάπτυξης των αναδυομένων οικονομιών έχει υποβαθμιστεί η βελτίωση της ανάκαμψης στις πλούσιες χώρες

Με την ευκαιρία των ετήσιων διασκέψεων του ΔΝΤ και της Διεθνούς Τράπεζας στη Λίμα του Περού, το ΔΝΤ ανακοίνωσε ότι κατά το 2015 η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί με τον πιο βραδύ ρυθμό από τότε που άρχισε η παγκόσμια οικονομική κρίση. Και τούτο ως αποτέλεσμα της επιβράδυνσης των αναδυομένων οικονομιών κατά πέμπτο συνεχή χρόνο, που υποβαθμίζει τη βελτίωση της ανάκαμψης στις πλούσιες χώρες. Η μείωση αυτή έχει οδηγήσει στην επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας στο 3,1%, παρά το γεγονός ότι οι αναπτυγμένες οικονομίες θα επιτύχουν την καλύτερη επίδοσή τους από το 2010.

Η κ. Κριστίν Λαγκάρντ, Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΝΤ, σε ομιλία της πριν από τις ετήσιες διασκέψεις στη Λίμα, προειδοποίησε ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας κατά το 2015 θα είναι μειωμένος σε σχέση με το 2014 και ότι θα σημειωθεί οριακή επέκταση το 2016. Η κ. Κριστίν Λαγκάρντ ανέφερε ότι οι κυριότερες ανησυχίες του ΔΝΤ περιστρέφονται γύρω από τις αναδυόμενες οικονομίες που επηρεάζονται σοβαρά από την επιβράδυνση της Κίνας, την πτώση των τιμών βασικών προϊόντων, την πιθανή αύξηση των επιτοκίων στην Αμερική όπως και τον κίνδυνο για αύξηση της συναλλαγματικής αξίας του δολαρίου και κατ' επέκτασιν της μείωσης των συναλλαγματικών ισοτιμιών των αναδυομένων οικονομιών.

Ειδικά, αναφέρεται ότι η στροφή της Κίνας από τις επενδύσεις και τη μεταποιητική βιομηχανία στην κατανάλωση και τις υπηρεσίες έχει επηρεάσει δυσμενώς τις χώρες που εξάγουν πετρέλαια, μέταλλα και αλλά βασικά προϊόντα και πρώτες ύλες. Παράλληλα, υπάρχουν και μακροπρόθεσμοι λόγοι της επιβράδυνσης του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης σε πολλές χώρες, περιλαμβανομένου του πιο χαμηλού ρυθμού αύξησης της παραγωγικότητας, των υψηλών επιπέδων δημόσιου και ιδιωτικού χρέους και των γηρασκόντων πληθυσμών.

Η κ. Λαγκάρντ, όμως, έδωσε μια θετική εικόνα για τις αναπτυγμένες οικονομίες περιγράφοντας την επίδοση της Αμερικής ως «λογικά ισχυρή», όπως και την ανάπτυξη της οικονομίας της Βρετανίας. Τόνισε, επίσης, ότι παρουσιάζεται και ενδυνάμωση της ανάπτυξης της οικονομίας της Ευρωζώνης. Στην έκθεση του ΔΝΤ υπάρχει εισήγηση για τα κράτη-μέλη του ΔΝΤ να αυξήσουν τις προσπάθειές τους για να δώσουν ώθηση στην εγχώρια ζήτηση και να μεταρρυθμίσουν τις οικονομίες τους με στόχο τη βελτίωση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης.

Η κ. Λαγκάρντ δήλωσε, επίσης, ότι η Ινδία επιτυγχάνει μια εξαιρετική επίδοση με ρυθμό ανάπτυξης γύρω στο 7% σε σχέση με τη Ρωσία και τη Βραζιλία, που αντιμετωπίζουν ύφεση, ενώ παράλληλα εξέφρασε την ανησυχία της για μειωμένη οικονομική δραστηριότητα σε χαμηλά εισοδηματικές χώρες. Για την Κύπρο το ΔΝΤ προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 0,5% για το 2015 και δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης μετά το 2017 της τάξης του 2%. Πιστεύεται, όμως, ότι με την επανένωση της Κύπρου ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης θα είναι πιο υψηλός από το 2%.

Η πρόβλεψη του ΔΝΤ για την Κίνα για το 2015 είναι της τάξης του 6,8% και ότι θα περιοριστεί στο 6,3% για το υπόλοιπο της δεκαετίας. Ο ρυθμός ανάπτυξης στην Αμερική ήταν πιο χαμηλός απ' ό,τι το ΔΝΤ ανέμενε τον Απρίλιο και προβλέπεται να είναι της τάξης του 2,6% το 2015 και 2,8% το 2016. Ο μειωμένος ρυθμός ανάπτυξης της Αμερικής για το 2015 οφείλεται κυρίως στην κακή επίδοση της οικονομίας κατά το πρώτο τρίμηνο, λόγω μη επαναλαμβανομένων λόγων.

Όσον αφορά τις αναδυόμενες οικονομίες, οι χώρες που παράγουν και εξάγουν βασικά προϊόντα, ειδικά οι χώρες που εξάγουν πετρέλαια και μέταλλα, αναμένεται να επιτύχουν μειωμένους ρυθμούς κατά 2,25% ποσοστιαίες μονάδες για τα επόμενα τρία χρόνια σε σχέση με τα προηγούμενα τρία χρόνια. Ειδικά, η Ρωσία και η Βραζιλία, που είχαν επηρεαστεί ευνοϊκά και είχαν επιτύχει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης όταν οι τιμές των βασικών προϊόντων ήταν υψηλές, αναμένεται τώρα να αντιμετωπίζουν οικονομική ύφεση. Το ΔΝΤ ανησυχεί ότι οι χαμηλές τιμές προϊόντων σε συνδυασμό με τα υψηλά χρέη σε πολλές αναδυόμενες οικονομίες θα οδηγήσει σε χρεοκοπίες, πράγμα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερης κλίμακας οικονομικά προβλήματα.

Αναφέρεται ότι κατά το 2015 οι συναλλαγματικές ισοτιμίες των αναδυομένων χωρών μειώθηκαν, ενώ παράλληλα τα χρέη των εταιρειών και των νοικοκυριών στις χώρες αυτές αυξήθηκαν. Παρόλο που η επιβράδυνση στην Ασία δεν πρέπει να δημιουργεί πανικό, εντούτοις αυτή είναι πιο μεγάλη παρά απ' ό,τι προβλεπόταν στις αρχές του χρόνου και κατά συνέπειαν είναι λογικό να αναμένεται περαιτέρω επιδείνωση. Και τούτο ενόψει του γεγονότος ότι οι εξαγωγές υπήρξαν σημαντικός παράγοντας για τις οικονομίες της Ασίας.

Αλλά τα στοιχεία αναφέρουν ότι τον περασμένο Απρίλιο οι εξαγωγές, καθορισμένες σε δολάρια, ήταν μειωμένες κατά 8% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο, αν και η επίδοση των εξαγωγών όταν καταμετρούνται με βάση τον όγκο είναι καλύτερη πάρα σε τιμές δολαρίου.

Παράλληλα, όμως, το χρέος των ασιατικών χωρών, περιλαμβανομένων των νοικοκυριών και των εταιρειών, αυξήθηκε από λιγότερο του 150% του ΑΕΠ το 2007 γύρω στο 200% μέχρι το τέλος του 2014. Το χρέος αυξήθηκε με πιο γρήγορο ρυθμό στην Κίνα, αλλά αυξήθηκε σημαντικά και στο Χόνγκ Κόνγκ, την Σινγκαπούρη, τη Νότιο Κορέα και την Ταϊλάνδη. Κατά συνέπειαν, η επιβράδυνση στις εξαγωγές και η πτώση στις τιμές βασικών προϊόντων και οι δυσχέρειες στη χρηματοδότηση των εταιρειών και των καταναλωτών είναι ένας ανεπιθύμητος συνδυασμός, που επηρέασε τον ρυθμό ανάπτυξης.

Κίνδυνος παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και πρώην Υπουργός Οικονομικών της Αμερικής, κ. Lawrence Summers, αναφέρει ότι η εντύπωση πως η επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας αποτελεί προσωρινή συνέπεια της οικονομικής κρίσης του 2008, δεν ευσταθεί. Τα τελευταία στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης επιβραδύνεται στην Αμερική και είναι ήδη βραδύς στην Ευρώπη και την Ιαπωνία. Κατά συνέπειαν, εκείνο που χρειάζεται να γίνει κατανοητό, σύμφωνα με τον κ. Summers, είναι ότι η στασιμότητα της παγκόσμιας οικονομίας είναι πιο βαθιά και μακράς διάρκειας, πράγμα που δημιουργεί τον κίνδυνο παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης.

Με τις Κεντρικές Τράπεζες να έχουν χάσει τη δυνατότητά τους να επηρεάζουν τις οικονομίες, αφού η νομισματική πολιτική έπαυσε να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει τον κίνδυνο της ύφεσης, θα πρέπει οι χώρες να εξετάσουν την πιθανότητα της δημοσιονομικής τόνωσης. Με τον ίδιο τρόπο που μπορούν τα νοικοκυριά να έχουν μεγαλύτερα δάνεια όταν τα επιτόκια είναι χαμηλά, το ίδιο και οι κυβερνήσεις με χαμηλά επιτόκια μπορούν να έχουν πιο υψηλά δημόσια χρέη.

Για παράδειγμα, σύμφωνα με τα κριτήρια του Maastricht, το δημόσιο χρέος δεν πρέπει να υπερβαίνει το 60% του ΑΕΠ όταν τα πραγματικά επιτόκια ήταν 5%. Συνεπώς, το ποσοστό του δημόσιου χρέους μπορεί να είναι πιο υψηλό, αφού τα πραγματικά επιτόκια σήμερα είναι αρνητικά. Ο κ. Lawrence Summers εισηγείται επεκτατική δημοσιονομική πολιτική ειδικά όταν οι δημόσιες δαπάνες είναι για επενδύσεις ή συντήρηση. Αποτελεί ειρωνεία το γεγονός ότι στη σημερινή μακράς διαρκείας στασιμότητα, εκείνο που συμβατικά εθεωρείτο απερίσκεπτο προσφέρει τη μόνη λογική λύση για αντιμετώπιση του κινδύνου της ύφεσης, τονίζει ο κ. Summers.

ΧΑΡΗΣ ΚΑΚΟΥΛΛΗΣ
[email protected].
Διοικητικός Σύμβουλος KPMG, Λογιστικές,
Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του
συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και
γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).