ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΟΜΩΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΜΕΤΑΞΥ 12 ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ - ΕΙΡΗΝΙΚΟΥ

Όπως υπολογίζουν οι οικονομολόγοι του ΠΟΕ, ο ρυθμός ανάπτυξης του διεθνούς εμπορίου για το 2015 θα είναι της τάξης του 2,8% σε σχέση με προηγουμένη πρόβλεψη 3,3% και προειδοποιούν ότι η πρόβλεψη ενδέχεται να μην επαληθευθεί, αν επιδεινωθεί ο ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας

Η πτώση του διεθνούς εμπορίου σε όγκο δεν πρέπει να θεωρείται δυσμενής εξέλιξη για την παγκόσμια οικονομία, στον βαθμό που αντανακλά την αυξημένη εγχώρια παραγωγή στην Αμερική και την Κίνα

Η συμφωνία Ασίας - Ειρηνικού, που έχει επιτευχθεί, αναμένεται να φέρει μαζί τα 2/5 της παγκόσμιας οικονομίας και το 1/3 του παγκόσμιου εμπορίου

Για δεκαετίες πριν από την οικονομική κρίση το διεθνές εμπόριο αυξανόταν με διπλάσιο ρυθμό από τον ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας. Αυτό ήταν αποτέλεσμα κυρίως του υψηλού ρυθμού ανάπτυξης της Κίνας και άλλων αναδυόμενων οικονομιών. Αλλά, όπως αναφέρει νέα πρόβλεψη του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), μια επιβράδυνση στον ρυθμό ανάπτυξης της Κίνας και άλλων αναδυόμενων οικονομιών επηρεάζει δυσμενώς το παγκόσμιο εμπόριο, έτσι που οι εξαγωγές και εισαγωγές να αναμένεται να αυξηθούν με πιο χαμηλό ρυθμό από την παγκόσμια οικονομία.

Όπως υπολογίζουν οι οικονομολόγοι του ΠΟΕ, ο ρυθμός ανάπτυξης του διεθνούς εμπορίου για το 2015 θα είναι της τάξης του 2,8% σε σχέση με προηγουμένη πρόβλεψη 3,3% και προειδοποιούν ότι η πρόβλεψη ενδέχεται να μην επαληθευθεί, αν επιδεινωθεί ο ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας. Και, κατά συνέπεια, προειδοποιούν ότι αυτή ακόμη η απαισιόδοξη εκτίμηση για την παγκόσμια οικονομία ίσως να υπόκειται σε περαιτέρω πιθανή υποβάθμιση.

Ορισμένοι οικονομολόγοι υποδεικνύουν ότι η τάση αυτή είναι ένδειξη ότι η παγκοσμιοποίηση έχει φθάσει στην αιχμή και ότι εταιρείες σε διάφορες χώρες, όπως είναι η Κίνα και ακόμη η Αμερική, διοχετεύουν μεγαλύτερη παραγωγή στην επιτόπια αγορά, και κατά συνέπεια μειώνεται το διεθνές εμπόριο. Παρά τους λόγους αυτούς, ο ΠΟΕ αναμένει ότι το διεθνές εμπόριο κατά το 2016 θα αυξηθεί με ρυθμό 3,9% και ότι οι εξαγωγές των αναπτυγμένων οικονομιών κατά το 2015 θα αυξηθούν με ρυθμό 3%, ενώ των αναπτυσσόμενων οικονομιών θα αυξηθούν με πιο βραδύ ρυθμό, γύρω στο 2,4%.

Έκτος από την πτώση της παραγωγής στην Κίνα και σε άλλες αναδυόμενες οικονομίες, όπως είναι η Βραζιλία και η Ρωσία, είναι και η επιβράδυνση στον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας της Ε.Ε. Για παράδειγμα, ο ρυθμός ανάπτυξης της Ε.Ε. κατά το 2012-2014 ήταν της τάξης του 0,8%, σε σύγκριση με 3,5% κατά την περίοδο 2005-2007. Όσον αφορά την Κίνα αναφέρεται ότι η μείωση στη ζήτηση για πρώτες ύλες, λόγω στροφής της χώρας αυτής από τις επενδύσεις στην καταναλωτική ζήτηση, επηρεάζει τις οικονομίες που παράγουν τα βασικά αυτά προϊόντα και τις πρώτες ύλες.

Αναφέρεται δε ότι οι χώρες αυτές είναι και σε μεγάλο βαθμό αγοραστές μεγάλων κινέζικων εξαγωγών, πράγμα που δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο. Κατά το 2015 όμως υπήρξαν και μη επαναλαμβανόμενοι παράγοντες, όπως οι απεργίες στα λιμάνια στις δυτικές ακτές της Αμερικής, που διαχειρίζονται το 50% των εισαγωγών, όπως και οι εξαιρετικά δυσμενείς καιρικές συνθήκες κατά τις αρχές του 2015, οι οποίες απέτρεψαν πολλούς καταναλωτές από το να προβούν σε αγορά καταναλωτικών αγαθών. Ως αποτέλεσμα, οι εισαγωγές στην Αμερική κατά το πρώτο τρίμηνο του 2015 μειώθηκαν κατά 3,4% σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο.

Επίσης, πρόσφατη μελέτη από το ΔΝΤ αναφέρει ότι η ελαστικότητα του εμπορίου, που αντιπροσωπεύει το διεθνές εμπόριο που δημιουργείται από την αύξηση των εισοδημάτων, έχει μειωθεί σημαντικά τόσο στην Κίνα όσο και στην Αμερική. Ειδικά, αναφέρεται ότι η Κίνα κατασκευάζει περισσότερα προϊόντα επιτόπια και ότι το ποσοστό των εισαγόμενων πρώτων υλών και εξαρτημάτων στις εξαγωγές της έχει μειωθεί από 60% κατά τη δεκαετία του 1990 στο 35% κατά τη δεκαετία αυτή.

Ακόμη, η Αμερική άρχισε να εκμεταλλεύεται τα μεγάλα εγχώρια κοιτάσματα σχιστολιθικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Έτσι, οι εισαγωγές αργού πετρελαίου μειωθήκαν κατά 19 εκ. βαρέλια την ημέρα μεταξύ του 2010-2014. Παράλληλα, όπως αναφέρει ο ΠΟΕ, υπήρξε και η επιβράδυνση στην περαιτέρω ελευθεροποίηση του εμπορίου. Αναφέρεται ότι κατά την περίοδο 2010-2014 υπογράφηκαν 109 νέες εμπορικές συμφωνίες σε σύγκριση με 128 στα προηγούμενα πέντε χρόνια. Αλλά η πτώση του διεθνούς εμπορίου σε όγκο δεν πρέπει να θεωρείται δυσμενής εξέλιξη για την παγκόσμια οικονομία, στον βαθμό που αντανακλά την αυξημένη εγχώρια παραγωγή στην Αμερική και την Κίνα.

Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΕ, κ. Roberto Azevedo, έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες τα δύο χρόνια, κατά τα οποία βρίσκεται επικεφαλής του ΠΟΕ, για συμπλήρωση του Γύρου της Ντόχα του Κατάρ για ελευθεροποίηση του διεθνούς εμπορίου, ακόμη και με προειδοποίηση για παράλυση ή/και εξαφάνιση του ΠΟΕ, ενόσω σημαντικές χώρες του ΠΟΕ, περιλαμβανομένης της Αμερικής και της Ε.Ε., προωθούν φιλόδοξες προσπάθειες ελευθεροποίησης του διεθνούς εμπορίου εκτός του ΠΟΕ.

Αναφέρεται ότι γύρος διαπραγματεύσεων για περαιτέρω ελευθεροποίηση του διεθνούς εμπορίου, που άρχισε στην Ντόχα του Κατάρ το 2001, συνεχίζει να παραμένει καθηλωμένος. Εκείνο που κατόρθωσε ο ΠΟΕ να επιτύχει είναι η συμφωνία για την κατάργηση της γραφειοκρατίας στα σύνορα, πράγμα που θα βοηθήσει στην ελεύθερη διακίνηση των εμπορευμάτων περισσότερο παρά με τη μείωση των εισαγωγικών δασμών. Αλλά ο ΠΟΕ επιμένει ότι θα πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για τη συμπλήρωση του Γύρου της Ντόχα, ειδικά τώρα που 169 χώρες ετοιμάζονται να συναντηθούν στη Ναϊρόμπι τον ερχόμενο Δεκέμβριο για τη διετή υπουργική διάσκεψη.

Διαπραγματεύσεις για το ελεύθερο εμπόριο

Στο μεταξύ, καταβάλλονται προσπάθειες για συμπλήρωση των διαπραγματεύσεων για ελεύθερο εμπόριο μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αμερικής. Επίσης, διεξάγονται διαπραγματεύσεις μεταξύ 12 χωρών της Ασίας - Ειρηνικού (Trans Pacific Partnership - TPP), που στόχο έχουν τη δημιουργία ελεύθερου εμπορίου, περιλαμβάνοντας και την Αμερική, την Ιαπωνία, τη Νέα Ζηλανδία, τον Καναδά, τη Χιλή, το Μεξικό, το Περού και το Βιετνάμ.

Οι διαπραγματεύσεις για το ελεύθερο εμπόριο μεταξύ των 12 αυτών χωρών της Ασίας - Ειρηνικού άρχισαν το 2010 και συμπληρώθηκαν στην Ατλάντα της Αμερικής την περασμένη βδομάδα. Οι τελικές συνομιλίες στην Ατλάντα μεταξύ των Υπουργών Εμπορίου των 12 χωρών διήρκησαν έξι μέρες, για να υπερπηδηθούν τα εμπόδια και οι διαφωνίες μεταξύ τους. Η συμφωνία αυτή αναμένεται να φέρει μαζί τα 2/5 της παγκόσμιας οικονομίας και το 1/3 του παγκόσμιου εμπορίου.

Η εν λόγω συμφωνία όμως θα πρέπει να υπογραφεί επίσημα από τους ηγέτες κάθε χώρας και να επικυρωθεί από τα Κοινοβούλιά τους, όπου η στήριξη για τη συμφωνία αυτή δεν είναι δεδομένη. Στην Αμερική, ο πρόεδρος Ομπάμα θα αντιμετωπίσει δυσχέρειες για να επικυρωθεί η συμφωνία από το Κογκρέσο, ειδικά ενόψει του ότι η Αμερική βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο. Ήδη ο υποψήφιος για την προεδρία Donald Trump έχει δηλώσει ότι η συμφωνία αυτή αποτελεί επίθεση στην επιχειρηματικότητα. Υπάρχει επίσης πιθανότητα η έγκρισή της να μην τύχει στήριξης και από την Αυστραλία και τον Καναδά, που βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο, ενώ στην Ιαπωνία, όπου η δημοτικότητα του πρωθυπουργού κ. Shinzo Abe’s μειώνεται, θα πρέπει να υπερπηδηθούν τα εμπόδια για την έγκρισή της από το Κοινοβούλιο.

Στο μεταξύ ο πρόεδρος Ομπάμα -στον οποίο το Κογκρέσο έχει δώσει την εξουσία να διαπραγματευθεί τις συμφωνίες αυτές, τη λεγομένη ‘‘fast-tract’,’ έτσι που το Κογκρέσο να μην μπορεί να τροποποιήσει τη συμφωνία, αλλά μόνο να την εγκρίνει ή να την απορρίψει- καταβάλλει προσπάθειες όπως οι δύο αυτές συμφωνίες συμπληρωθούν το συντομότερο δυνατόν.

ΠΑΡΗΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG,
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του
συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες
της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.