Ο ΡΥΘΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΕΠΙΒΡΑΔΥΝΕΤΑΙ

Η ανάγκη για νέα έργα υποδομής σε διάφορες αναπτυσσόμενες χώρες, ειδικά στην Ινδία, την Κίνα, στις περισσότερες χώρες της Σαχάρας, στην Αφρική και τις περισσότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής, είναι επείγουσα.

Ο δυναμισμός των αναπτυσσόμενων και αναδυόμενων χωρών που βοήθησαν να επαναφέρουν την ανάπτυξη στην παγκόσμια οικονομία μετά την οικονομική κρίση του 2008 - 2009 τώρα εξαφανίζεται γρήγορα.

Το ΔΝΤ συνεχίζει να εισηγείται στις Κεντρικές Τράπεζες στις αναπτυγμένες οικονομίες να διατηρήσουν τη νομισματική πολιτική χαλαρή.

Δεν έχει παρέλθει πολύς χρόνος από τότε που οι αναδυόμενες αγορές εθεωρούντο η ατμομηχανή της παγκόσμιας οικονομίας και οι οποίες οδηγούσαν σε αυξητικό ρυθμό την παγκόσμια παραγωγή και το παγκόσμιο εμπόριο. Και όταν οι πλούσιες χώρες αντιμετώπισαν την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008, πολλές αναπτυσσόμενες και αναδυόμενες οικονομίες με καλά τραπεζικά συστήματα και μεγάλα ξένα συναλλαγματικά αποθέματα αντιμετώπισαν την κρίση αποτελεσματικά, γρήγορα, κι επανήλθαν σε ρυθμούς ανάπτυξης.

Τώρα το ΔΝΤ είναι περισσότερο απαισιόδοξο για τις μελλοντικές εξελίξεις στις αναδυόμενες οικονομίες, όπου ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2015 αναμένεται να μειωθεί από το 4,6% της προηγούμενης πρόβλεψης στο 4,2%. Οι προοπτικές για την Κίνα και την Ινδία έχουν παραμείνει αμετάβλητες, ενώ το ΔΝΤ μείωσε τις προβλέψεις για το Μεξικό και τη Βραζιλία κατά 0,6% και 0,5% ποσοστιαίες μονάδες στο 2,4% και -1,5% αντίστοιχα.

Στην πρόσφατη εξαμηνιαία έκθεσή του για την παγκόσμια οικονομία, το ΔΝΤ έχει μειώσει την πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης κατά το 2015 στο 3,3%, σε σχέση με 3,5% για την προηγούμενη πρόβλεψη. Αναφέρεται όμως ότι το ΔΝΤ άφησε αμετάβλητη την πρόβλεψή του για το 2016 στο 3,8%, ενώ έχει αναβαθμίσει τον ρυθμό ανάπτυξης της Ευρωζώνης από το 1,6% στο 1,7%. Ειδικά αναφέρεται ότι η Ισπανία και η Ιταλία αναμένεται να επεκταθούν με πιο υψηλό ρυθμό από την προηγουμένη πρόβλεψη, τόσο για το 2015 όσο και για το 2016.

Όσον αφορά την Κύπρο προβλέπεται ρυθμός ανάπτυξης 0,5%. Το ΔΝΤ συνεχίζει να εισηγείται στις Κεντρικές Τράπεζες στις αναπτυγμένες οικονομίες να διατηρήσουν τη νομισματική πολιτική χαλαρή, ενώ για τις αναδυόμενες οικονομίες εισηγείται, όπου είναι δυνατόν, όπως εισαγάγουν μια επεκτατική δημοσιονομική πολιτική με παράλληλη προώθηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Όσον αφορά την αμερικανική οικονομία, το ΔΝΤ μείωσε την πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας από το 3,1% στο 2,3%, όμως νέα στοιχεία ανεβάζουν τον ρυθμό ανάπτυξης στο 3,7%. Παράλληλα, το ΔΝΤ υποβάθμισε την προοπτική της Ιαπωνίας και της Βρετανίας κατά 0,2% και 0,3% ποσοστιαίες μονάδες στο 0,8% και 2,4% αντίστοιχα. Το ΔΝΤ παραμένει θετικό σχετικά με την προοπτική της Ευρωζώνης λόγω της υψηλής ανάκαμψης στην εγχώρια ζήτηση, της ποσοτικής χαλάρωσης και της μείωσης του ευρώ, ενώ παράλληλα ο ρυθμός πληθωρισμού αυξάνεται.

Κατά την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα σημειώθηκε επέκταση των οικονομιών των αναπτυσσόμενων χώρων, που ήταν σε κάποιο βαθμό και λόγω του υψηλού ρυθμού ανάπτυξης της Κίνας, της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας διεθνώς. Η Κίνα είχε επιδοθεί σε υψηλό επίπεδο επενδύσεων, χώρα που αποτελεί το 50% της παγκόσμιας ζήτησης για βιομηχανικά μέταλλα. Αλλά στη συνέχεια άρχισε η πτώση στις τιμές των βασικών προϊόντων, ενόσω η ζήτηση από την Κίνα μειώθηκε λόγω στροφής της κινεζικής οικονομίας από τις επενδύσεις και τις εξαγωγές στην καταναλωτική ζήτηση.

Όσον αφορά την ανεργία παρουσιάζεται αυξητική τάση στις αναδυόμενες οικονομίες αντιστρέφοντας την πτωτική τάση που παρουσιαζόταν κατά τα τελευταία έξι χρόνια. Αυτό είναι αποτέλεσμα της μείωσης στις τιμές των βασικών προϊόντων και πρώτων υλών και της επιβράδυνσης στον ρυθμό ανάπτυξης του παγκόσμιου εμπορίου, κάτι που οδηγεί σε περαιτέρω μείωση στην καταναλωτική ζήτηση. Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι στις αναδυόμενες οικονομίες η ανεργία αυξήθηκε στο 5,7% από το 5,2% τον περασμένο Ιανουάριο, που αποτελεί τη μεγαλύτερη αύξηση από τότε που άρχισε η οικονομική κρίση.

Η αύξηση στην ανεργία είναι αποτέλεσμα της μείωσης του ρυθμού ανάπτυξης στις αναδυόμενες οικονομίες στον πιο χαμηλό ρυθμό από το 2009, κυρίως λόγω των επιπτώσεων του πιο ισχυρού δολαρίου, που οδηγεί στην έξοδο κεφαλαίων και υποτίμηση των νομισμάτων. Ένας δεύτερος λόγος είναι η πτώση στις τιμές των βασικών προϊόντων και πρώτων υλών. Αντίθετα, η ανεργία συνεχίζει να μειώνεται στις αναπτυγμένες οικονομίες - στην Αμερική και την Ευρωζώνη μειώθηκε η ανεργία κατά 0,4% ποσοστιαίες μονάδες στο 5,3% και 10,9% αντίστοιχα. Όσον αφορά την Κύπρο το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε από το 16,2% στο 16%.

Ο δυναμισμός των αναπτυσσόμενων και αναδυόμενων χωρών που βοήθησαν να επαναφέρουν την ανάπτυξη στην παγκόσμια οικονομία, μετά την οικονομική κρίση του 2008 - 2009, τώρα εξαφανίζεται γρήγορα. Οικονομικοί αναλυτές αναφέρουν ότι παρουσιάζονται προβλήματα στις εξαγωγές, στις δημόσιες δαπάνες, όπως και στις ιδιωτικές δαπάνες. Οι εξαγωγές μειώνονται λόγω κατάρρευσης του ρυθμού ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας, οι δημόσιες δαπάνες περιορίζονται γιατί πολλές χώρες δεν αισθάνονται άνετα να εισαγάγουν χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής, φοβούμενες την υποβάθμιση από τους οίκους πιστοληπτικής ικανότητας σε περίοδο κατά την οποία οι εισροές κεφαλαίων μειώνονται.

Παράλληλα, ούτε οι καταναλωτές, ούτε οι δανειολήπτες δεν θα ήθελαν να αναλάβουν ρίσκο και να προβούν σε νέο δανεισμό και αύξηση στην κατανάλωση. Έτσι το τελικό αποτέλεσμα είναι η επιβράδυνση στον ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας. Μια λύση που φαίνεται ότι θα βοηθούσε είναι η εισαγωγή επειγόντως διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Παράλληλα, θα ήταν σκόπιμο να εισαχθεί χαλάρωση στη δημοσιονομική πολιτική σε ορισμένες αναπτυσσόμενες οικονομίες, αλλά και αναπτυγμένες όπως είναι η Γερμανία. Η ανάγκη για νέα έργα υποδομής σε διάφορες αναπτυσσόμενες χώρες, ειδικά στην Ινδία, την Κίνα, στις περισσότερες χώρες της Σαχάρας, στην Αφρική και τις περισσότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής, είναι επείγουσα.

Η χειρότερη πτώση από το 2007

Τον περασμένο μήνα, όμως, η Κεντρική Τράπεζα της Κίνας αποφάσισε να μειώσει τη συναλλαγματική αξία του γιουαν κατά 1,9% σε σχέση προς το δολάριο, που αποτελούσε τη μεγαλύτερη υποτίμηση για πάνω από δυο δεκαετίες και κατά περαιτέρω μείωση 1,6% στις 12 Αυγούστου 2015. Στη συνέχεια, στις 24 Αυγούστου 2015, το χρηματιστήριο της Σαγκάης σημείωσε πτώση της τάξης του 8,5%, που ήταν η χειρότερη πτώση από τον Φεβρουάριο του 2007.

Η μείωση αυτή ήλθε μετά από εβδομάδες πτωτικής τάσης στις τιμές των μετοχών. Η μείωση στο χρηματιστήριο της Σαγκάης οδήγησε σε πτώσεις τα ευρωπαϊκά και αμερικανικά χρηματιστήρια, ενώ οι παγκόσμιες χρηματαγορές απώλεσαν χρηματιστηριακή αξία $5 τρις. Για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση, η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας μείωσε τα επιτόκια και δήλωσε ότι θα χρησιμοποιήσει πολιτική ποσοτικής χαλάρωσης και θα δώσει ρευστότητα στο τραπεζικό σύστημα, σε μια προσπάθεια να δώσει ώθηση στην επιβράδυνση της οικονομίας της και να περιορίσει την πτώση στις τιμές των μετοχών. Η πτώση στη χρηματιστηριακή αγορά της Κίνας οφείλεται κυρίως στην υπερβολική αύξηση των τιμών των μετοχών, όπως είχε συμβεί και στο δικό μας χρηματιστήριο.

Αναφέρεται επίσης ότι αφού αρχικά επέτρεψε στο γιουαν να υποτιμηθεί, στη συνέχεια η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας αποφάσισε να συνδέσει και πάλι τη συναλλαγματική του γιουαν με εκείνην του δολαρίου, με στόχο να αποφύγει την περαιτέρω πτώση του. Τα πρόσφατα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η βιομηχανική παραγωγή στη Κίνα μειώθηκε με τον πιο υψηλό ρυθμό από τρία χρόνια, πράγμα που οδήγησε σε φόβους για επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας. Αυτή η εξέλιξη οδήγησε σε περαιτέρω πτώση στα χρηματιστήρια τόσον στη Ε.Ε. όσο και στην Αμερική.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΗΣ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος KPMG
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του
συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και
γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).