Οι μετανάστες αναφέρουν πως δεν γνώριζαν πως θα υφίσταντο τέτοια ταλαιπωρία για να περάσουν στην ΕΕ
Ο Πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ και η Καγκελάριος της Γερμανίας Άγκελα Μέρκελ ζήτησαν χθες μια «ενιαία» απάντηση της Ευρώπης στη μεταναστευτική κρίση

«Οι Σύροι είμαστε σκληρά εργαζόμενοι άνθρωποι. Πάμε στην Ευρώπη γιατί θέλουμε να σώσουμε τη ζωή μας από τον πόλεμο και να ξεκινήσουμε εκεί μια νέα ζωή», λέει ο νεαρός πρόσφυγας που στέκεται υπομονετικά στην ουδέτερη ζώνη, στα σύνορα Ελλάδας με την ΠΓΔΜ, προκειμένου να περάσει στο έδαφος τής γειτονικής χώρας. Στο ερώτημα αν έχει αποφασίσει πού θα προσπαθήσει να «χτίσει» τη νέα του ζωή, απαντά: «Οπουδήποτε μπορώ να έχω μια αξιοπρεπή διαβίωση, μακριά από τον φόβο του θανάτου. Ίσως στη Γερμανία ή την Ολλανδία, όπου οι συνθήκες είναι καλές».

Τον Μααμούν τον συναντήσαμε στην ουδέτερη ζώνη, στο πιο «καυτό σημείο» για τις προσφυγικές ροές που κινούνται προς την ΠΓΔΜ και μέσω αυτής ελπίζει πως θα φτάσει στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη. Ο νεαρός Σύρος μεγάλωσε και σπούδασε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και πριν από περίπου τέσσερα χρόνια αποφάσισε να επιστρέψει στην πατρίδα του, τη Συρία, για να ξεκινήσει εκεί μια νέα ζωή. «Αυτό ήταν τραγικό λάθος. Εγκλωβίστηκα εκεί, όταν άρχισαν οι συγκρούσεις», λέει. Τώρα, πήρε τον δρόμο της προσφυγιάς μαζί με χιλιάδες συμπατριώτες του.

Δεν μετακινούνται μόνες τους
Σε μικρή απόσταση, μια γυναίκα ψάχνει, με τη βοήθεια εθελοντών, μπλούζες για τα δυο μικρά παιδιά της. «Για τον δρόμο», λέει, «μην τυχόν χαλάσει ο καιρός και βραχούν πάλι». Η νεαρή γυναίκα θέλει να φτάσει στη Γερμανία για να συναντήσει τον άνδρα της, ο οποίος προηγήθηκε και τους περιμένει να ξεκινήσουν μια νέα ζωή. Τη συνοδεύει σε αυτό το μακρύ και δύσκολο ταξίδι -για λόγους ασφαλείας πρωτίστως- ο αδερφός της. Κάπως έτσι ταξιδεύουν και χιλιάδες άλλες γυναίκες, με συνοδούς άντρες. Ποτέ καμία δεν μετακινείται μόνη της.

Λίγο πιο πέρα, μία Ελληνίδα εθελόντρια που έσπευσε στη μεθόριο, στην ουδέτερη ζώνη, για να προσφέρει ρούχα και τρόφιμα στους πρόσφυγες, συγκλονισμένη από τις εικόνες που αντικρίζει δίνει λίγα χρήματα που της έχουν απομείνει σε μια γυναίκα με εμφανή τα σημάδια της ταλαιπωρίας πάνω της. «Αρνήθηκε να πάρει χρήματα και δάκρυσε. Μού είπε πως το φαγητό που τους πρόσφεραν οι εθελοντές ήταν αρκετό», λέει η νεαρή γυναίκα, που θέλει να διατηρήσει την ανωνυμία της. «Καθώς απομακρυνόμουν, την είδα να κλαίει και ξέσπασα κι εγώ σε κλάματα», προσθέτει.

Δεν είχαν ιδέα
Παρόμοιες σκηνές εκτυλίσσονται και στη Γευγελή, πόλη των περίπου 15.000 κατοίκων, όπου μετά τη μαζική εισβολή μερικών χιλιάδων απελπισμένων, το μεσημέρι του Σαββάτου, οι δρόμοι «πλημμύρισαν» με ανθρώπους που αναζητούσαν φαγητό, ρούχα και παπούτσια για να συνεχίσουν το ταξίδι τους. Μια οικογένεια Σύρων εξηγεί πως δεν είχε ιδέα για τις κακουχίες που θα αντιμετώπιζε σε αυτό το μακρύ ταξίδι: «Δεν είχαμε ιδέα πως θα περνούσαμε όλη αυτή την ταλαιπωρία και πως θα στεκόμασταν ώρες κάτω από τον καυτό ήλιο ή τη βροχή προκειμένου να διασχίσουμε τα σύνορα. Το ταξίδι έχει μετατραπεί σε εφιάλτη. Παρ' όλ' αυτά, ακόμη και αυτός ο εφιάλτης είναι καλύτερος από τη ζωή στη Συρία».

H UNHCR στο πλευρό των προσφύγων
Προχθές, στην ουδέτερη ζώνη, τη διανομή βοήθειας από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) συντόνιζε ο ίδιος ο επικεφαλής του Γραφείου Ελλάδας Γιώργος Τσαρμπόπουλος. Το κλιμάκιο της UNHCR -μεταξύ άλλων- μοιράζει βοήθεια στους πρόσφυγες και τους μετανάστες, που συρρέουν κατά εκατοντάδες στην περιοχή, και τους ενημερώνει για το πώς μπορούν να συνεχίσουν νόμιμα το ταξίδι τους ή ακόμη και για τις δυνατότητες προσωρινής φιλοξενίας που υπάρχουν, εφόσον αισθάνονται εξαντλημένοι ή αντιμετωπίζουν κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας και δεν μπορούν να συνεχίσουν το ταξίδι τους. «Φροντίζουμε και για τους τραυματίες. Εγώ, προσωπικά, είδα ένα παιδί που ήταν εξαντλημένο από το ταξίδι και την έντονη βροχόπτωση και χρειαζόταν να μεταφερθεί στο νοσοκομείο για να του παρασχεθούν οι πρώτες βοήθειες. Φροντίσαμε να βρεθεί μεταφορικό μέσο και να πάει στο νοσοκομείο, στο Κιλκίς», εξηγεί ο κ. Τσαρμπόπουλος.

Στο ερώτημα, αν «βλέπει» σύντομα αποκλιμάκωση της κρίσης, ο επικεφαλής του Γραφείου Ελλάδας της UNHCR απαντά: «Αν συνεχιστεί αυτού του είδους η ελεγχόμενη διέλευση, τα πράγματα θα παραμείνουν ήρεμα. Οποιαδήποτε εμπλοκή, όπως αυτή της προηγούμενης εβδομάδας, θα δημιουργήσει το ίδιο φαινόμενο διότι η μετακίνηση προς τα νησιά, την Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Κιλκίς και εδώ συνεχίζεται [...] Ήδη έχουμε ξεπεράσει τις 160.000, από την αρχή του χρόνου, ανθρώπων που έχουν φτάσει στα ελληνικά νησιά και από αυτούς το 66% είναι Σύροι - για να καταδείξουμε κυρίως το προσφυγικό προφίλ αυτού του πληθυσμού».

Τραυματισμοί και αρρώστιες
Από την πλευρά της η Σοφία Γκαρανέ, επικεφαλής του γραφείου των Γιατρών του Κόσμου στη Θεσσαλονίκη, εξηγεί ότι το δικό τους κλιμάκιο κάνει άμεσες παρεμβάσεις κατόπιν ανάγκης, καθώς δεν «τρέχει» κάποιο πρόγραμμα χρηματοδοτούμενο με καθημερινή παρουσία. «Ερχόμαστε κατόπιν ενημέρωσης κι εφόσον υπάρχει έκκληση για παροχή άμεσης ιατρικής βοήθειας. Παρέχουμε πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας σε όσους το χρειάζονται», εξηγεί. Προχθές, από το πρωί έως το μεσημέρι, το κλιμάκιο των Γιατρών του Κόσμου στην Ειδομένη είχε δει περισσότερα από 150 άτομα. «Τα περισσότερα είχαν τραυματισμούς από τις κακουχίες, από το πολύωρο περπάτημα, κάποιες λίγες ψώρες, ορισμένα παιδιά με ανεμοβλογιά, ακροαστικά, βήχα και πολλοί νέοι με πονοκέφαλο», εξηγεί η Σοφία Γκαρανέ.

Στο μυαλό της έχουν μείνει έντονα χαραγμένα τα λόγια ενός άνδρα, που της είπε πως έχασε τη γυναίκα του στη διαδρομή, αλλά παρ' όλ' αυτά ήταν ευτυχής που μπόρεσε να σώσει τα δυο παιδιά που κρατούσε σφιχτά από το χέρι. «Ένα άλλο πολύ έντονο συναίσθημα που βιώσαμε ήταν η μεγάλη επιθυμία των ανθρώπων αυτών για μια καλύτερη ζωή. Πρώτη μέριμνά τους ήταν να επιβιώσουν κι αφού το κατάφεραν αυτό, κάνουν το επόμενο βήμα», λέει η κ. Γκαρανέ.

Άθλιες συνθήκες
Την ίδια στιγμή, κακό συντονισμό και σοβαρές ελλείψεις σε εγκαταστάσεις και προσωπικό, για τη διαχείριση των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών, διαπιστώνουν τα μέλη της «Διεθνούς Αμνηστίας» στη Λέσβο, όπου διεξήγαν ερευνητική αποστολή. Υπολογίζεται ότι μόνο τον Αύγουστο έφτασαν στο νησί περισσότεροι από 33.000 μετανάστες και πρόσφυγες. Όπως αναφέρεται σε σχετικό δελτίο Τύπου, η «Διεθνής Αμνηστία» παρατήρησε ακατάλληλες, ανθυγιεινές συνθήκες και συνωστισμό στο κέντρο κράτησης στη Μόρια της Λέσβου, συμπεριλαμβανομένων πλημμυρισμένων τουαλετών, έλλειψη σεντονιών και κουβερτών, βρόμικων και παλιών στρωμάτων και σπασμένων κρεβατιών, ενώ «η τοπική αστυνομία δήλωσε πως δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να βελτιώσει τις συνθήκες». «Οι Αρχές, υπερφορτωμένες και χωρίς να διαθέτουν επαρκείς πόρους, αδυνατούν να διαχειριστούν τη δραματική αύξηση του αριθμού των ατόμων που φθάνουν στο νησί», σημειώνεται, ενώ γίνεται ιδιαίτερος λόγος για τους τοπικούς εθελοντές και εθελόντριες, ακτιβιστές των ΜΚΟ, την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ και τους τουρίστες, που συμβάλλουν ώστε να καλυφθούν τα τεράστια κενά.

Η Κως, η Χίος και άλλα ελληνικά νησιά στο Αιγαίο δέχονται μεγάλο αριθμό μεταναστών και προσφύγων. Η Λέσβος, όμως, έχει δεχτεί τον μεγαλύτερο αριθμό αφίξεων: περισσότερους από 93.000 μετανάστες και πρόσφυγες μέχρι σήμερα το 2015, αριθμός επτά φορές μεγαλύτερος από τις 12.187 αφίξεις σε όλο το 2014. Χθες, μία βάρκα με 15 πρόσφυγες ανετράπη κοντά στη Σκάλα Συκαμιάς στο νησί.

Να μη χρονοτριβούν
Κι ενώ στην Ελλάδα, την Ιταλία και άλλες χώρες που χρησιμοποιούνται ως «σταθμοί» στο ταξίδι προς την Ευρώπη, η κατάσταση μέρα με τη μέρα χειροτερεύει, η ΕΕ δεν είναι ακόμη σε θέση να αντιδράσει με μια ενιαία και αποτελεσματική πολιτική αντιμετώπισης του ζητήματος. Χθες ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ απέρριψε τις εκκλήσεις να διεξαχθεί μία νέα σύνοδος κορυφής της ΕΕ για τη μετανάστευση, λέγοντας πως τα κράτη μέλη θα πρέπει να σταματήσουν να χρονοτριβούν και να εφαρμόσουν τις υπάρχουσες συμφωνίες για το θέμα αυτό.

Σε ένα άρθρο γνώμης, που δημοσιεύτηκε στη γαλλική εφημερίδα «Le Figaro» και τη γερμανική «Die Welt», επανέλαβε την κριτική που ασκεί στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι δεν δέχονται μετανάστες από την Ιταλία και την Ελλάδα. «Δεν χρειαζόμαστε μια νέα σύνοδο κορυφής. Τα κράτη μέλη πρέπει να υιοθετήσουν τα ευρωπαϊκά μέτρα και να τα εφαρμόσουν στην επικράτειά τους», τόνισε. Ο Γιούνκερ πρόσθεσε πως η ΕΕ πρέπει να καταρτίσει έναν ενιαίο κατάλογο «ασφαλών χωρών» προς τις οποίες θα μπορούν να επιστρέφονται οι μετανάστες.

Ενιαία απάντηση;
Στο μεταξύ, ο Πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ και η Καγκελάριος της Γερμανίας Άγκελα Μέρκελ ζήτησαν χθες από το Βερολίνο μια «ενιαία» απάντηση της Ευρώπης στη μεταναστευτική κρίση, με κοινή ανακοίνωση που εξέδωσαν. «Θα πρέπει να θέσουμε σε εφαρμογή ένα ενιαίο σύστημα χορήγησης ασύλου», δήλωσε ο Γάλλος, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μια «ασυνήθιστη κατάσταση που θα έχει διάρκεια». Η Μέρκελ από την πλευρά της σημείωσε ότι αν η ΕΕ είχε συνολικά το ίδιο καθεστώς, όσον αφορά την παροχή ασύλου, τότε όλες οι χώρες θα έπρεπε να το εφαρμόσουν «όσο το δυνατόν συντομότερα».

Η Καγκελάριος εξέφρασε επίσης την επιθυμία να ιδρυθούν από φέτος τα κέντρα καταγραφής των μεταναστών «στις χώρες πρώτης εισόδου, όπως είναι η Ελλάδα και η Ιταλία». Κανένα από αυτά τα κέντρα, όπου θα διαχωρίζονταν οι μετανάστες που έχουν δικαίωμα στο άσυλο από τους υπόλοιπους, δεν έχει συγκροτηθεί μέχρι σήμερα, μολονότι η ίδρυσή τους αποφασίστηκε στα τέλη Ιουνίου. «Δεν μπορούμε να δεχτούμε μια τέτοια καθυστέρηση», τόνισε. Ο Ολάντ, υπογραμμίζοντας ότι η Γαλλία και η Γερμανία είναι «αλληλέγγυες» στο θέμα αυτό, ζήτησε και πάλι «μια ίση κατανομή των προσφύγων που δικαιούνται άσυλο» στις ευρωπαϊκές χώρες και «τον αξιοπρεπή επαναπατρισμό εκείνων που περνούν παράνομα» στην Ευρώπη.

«Θα πρέπει επίσης να εφαρμόσουμε ένα ενιαίο σύστημα ασύλου» καθώς και μια «κοινή μεταναστευτική πολιτική με κοινούς κανόνες», συνέχισε, κάνοντας λόγο για «προϋποθέσεις υποδοχής» και για «τον ορισμό των ασφαλών χωρών». «Υπάρχουν στιγμές στην ευρωπαϊκή ιστορία που αντιμετωπίζουμε έκτακτες καταστάσεις. Σήμερα πρόκειται για μια έκτακτη κατάσταση που όμως θα έχει διάρκεια», κατέληξε ο Γάλλος Πρόεδρος.
 

Η βαλκανική προσφυγική οδός
Οι χιλιάδες πρόσφυγες -κυρίως από τη ρημαγμένη Συρία- και μετανάστες που καταφέρνουν να φτάσουν στο Αιγαίο έχουν κάνει μεν το καθοριστικό βήμα της εισόδου στην ευρωπαϊκή επικράτεια, όμως αυτό κάθε άλλο παρά σημαίνει τέλος της περιπέτειάς τους: Μετά κόπων και βασάνων πρέπει να περάσουν την ΠΓΔΜ και τη Σερβία για να φτάσουν στην Ουγγαρία και στον τοίχο με συρματόπλεγμα που χτίζει ο Βίκτορ Ορμπάν. Η πορεία δείχνει τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα του προβλήματος και συνοψίζει την ανάγκη συντονισμένης δράσης. Πρόκειται για τον λεγόμενο «βαλκανικό διάδρομο», έναν από τους βασικότερους για τους μετανάστες που ελπίζουν στο όνειρο της Ευρώπης. Ο άλλος βασικότερος είναι η θάλασσα της κεντρικής Μεσογείου με «σανίδα» την Ιταλία - ούτε εκεί τα πράγματα είναι καλύτερα: Μόνο το Σαββατοκύριακο, ενδεικτικά, διασώθηκαν 3.000 μετανάστες από βάρκες.

Ασφαλέστερη από τη θάλασσα
Η βαλκανική οδός είναι σχετικά ασφαλέστερη -ο κίνδυνος από τη θάλασσα περιορίζεται στη μικρή απόσταση από τα τουρκικά παράλια μέχρι τα ελληνικά νησιά- αλλά σχετικά πιο περίπλοκη: Ουσιαστικά, οι πρόσφυγες και μετανάστες πρέπει να μπουν και να ξαναβγούν από τη ζώνη Σένγκεν, μένοντας στο ενδιάμεσο (πέραν όλων των άλλων) έκθετοι σε διάφορους «καλοθελητές». Φτάνοντας στον Πειραιά ή στη Θεσσαλονίκη από τα νησιά του Αιγαίου, οι πρόσφυγες και μετανάστες ξεκινούν την πορεία για τα σύνορα με την ΠΓΔΜ. Με την κατακόρυφη αύξηση στους αριθμούς των τελευταίων μηνών στο Αιγαίο, την Παρασκευή η ΠΓΔΜ είχε «σφίξει» τα σύνορα, πριν τελικά οι πρόσφυγες και μετανάστες, ο αριθμός των οποίων στην ουδέτερη ζώνη είχε εν τω μεταξύ ξεπεράσει τους 4.000 λόγω του «μπλόκου», καταφέρουν να περάσουν μέσα σε συνθήκες που καθιστούν κάθε χαρακτηρισμό περιττό. Οι πρόσφυγες και μετανάστες συνεχίζουν στη Γευγελή, κοντά στα σύνορα, όπου ο εκεί σιδηροδρομικός σταθμός γίνεται ο νέος προσωρινός σταθμός. Σύμφωνα με υπολογισμούς που επικαλείται το Associated Press, τον Ιούλιο από εκεί πέρασαν 39.000 άτομα.

Τρένα και λεωφορεία
Γνώριμες ήταν επίσης τους τελευταίους μήνες και οι εικόνες στην ΠΓΔΜ με εκατοντάδες άτομα να προσπαθούν να επιβιβαστούν σε τρένα, ασφυκτικά γεμάτα, με προορισμό τη Σερβία. Η κατάσταση που επικρατεί τις τελευταίες ημέρες δεν είναι σημαντικά διαφορετική, έστω κι αν τα Σκόπια έχουν προσθέσει δρομολόγια και λεωφορεία για τη μετάβαση στα σύνορα με τη Σερβία. Επόμενος σταθμός είναι το σερβικό χωριό Μιράτοβατς, μερικές εκατοντάδες μέτρα από τη μεθόριο με την ΠΓΔΜ. Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες αναφέρει πως, μόνο την Κυριακή, στη νότια Σερβία έφτασαν περίπου 7.000 άτομα. Στο Μιράτοβατς, η Αρμοστεία έχει στήσει οκτώ μεγάλες σκηνές για ιατρική περίθαλψη και προστασία από τον καιρό - που, φυσικά, δεν επαρκούν ενώπιον τέτοιων αριθμών. Από εκεί, στο κοντινό Πρέσοβο τα στοιχεία τους καταγράφονται σε ένα κέντρο όπου επικρατεί τις τελευταίες ημέρες το αδιαχώρητο - σύμφωνα με τα σερβικά ΜΜΕ, μία έγκυος γέννησε περιμένοντας να πάρει το χαρτί που θα της έδινε τρεις ημέρες στη σερβική επικράτεια.

Ο τοίχος…
Από τη σερβική επικράτεια, οι πρόσφυγες και μετανάστες πρέπει να συνεχίσουν προς Βορρά για να φτάσουν στα ουγγρικά σύνορα - και ξανά, κι οριστικά όπως ελπίζουν, εντός Σένγκεν. Η Ουγγαρία, που επίσης είναι ενδιάμεσος σταθμός για τις χιλιάδες που θέλουν να φτάσουν στις χώρες της δυτικής Ευρώπης, έχει αρχίσει να στήνει τοίχο με συρματόπλεγμα κατά μήκος των συνόρων της (που φτάνουν τα 175 χιλιόμετρα) με τη Σερβία.

Η Βουδαπέστη, υπό τον Πρωθυπουργό Βίκτορ Ορμπάν, έχει σκληρύνει αρκετά τη στάση της απέναντι σε πρόσφυγες και μετανάστες και έχει προκαλέσει αντιδράσεις στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η στάση της είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της αδιέξοδης καταφυγής σε καθαρά εθνικές κινήσεις: Και ο πιο αδιαπέραστος τοίχος που θα μπορούσε να στήσει η Ουγγαρία, θα άφηνε απλώς μετέωρους τους χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες διασκορπισμένους στην «γκρίζα ζώνη» μεταξύ Αιγαίου και Σερβίας.
Πηγή: in.gr