ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ FED

Το ΔΝΤ εισηγείται όπως δοθεί έμφαση στην αύξηση της παραγωγικότητας, κίνητρα για καινοτομία και επενδύσεις, όπως και μεγαλύτερη συμμετοχή του ανθρώπινου δυναμικού στην αγορά εργασίας

Η FED θα συνεχίσει να ακολουθεί μια επιφυλακτική πολιτική και θα υιοθετήσει βραδεία αύξηση επιτοκίων, αλλά αν υπάρχει μεγάλη αναμονή, θα υποχρεωθεί αργότερα να αυξήσει με πιο υψηλό ρυθμό τα επιτόκια

Στην πρόσφατη έκθεση του ΔΝΤ αναφέρεται ότι μια σταθερή εργασιακή αγορά, υποστηρικτικές χρηματοδοτικές συνθήκες και πιο χαμηλές τιμές πετρελαίου αναμένεται να δώσουν περισσότερη ώθηση για μια δυναμική πορεία της αμερικανικής οικονομίας για το υπόλοιπο του 2015. Τονίζεται όμως ότι μια περαιτέρω αύξηση στη συναλλαγματική αξία του δολαρίου θα επηρέαζε δυσμενώς την εξέλιξη όσο αφορά τον ρυθμό ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας.

Παράλληλα, μια αύξηση των επιτοκίων στην Αμερική θα οδηγούσε σε αύξηση σε εκροών κεφαλαίων από τις αναδυόμενες οικονομίες και για να περιοριστεί η εξέλιξη αυτή αυξάνονται τα επιτόκια, πράγμα που επηρεάζει δυσμενώς την ανάπτυξη και των οικονομιών αυτών, με αποσταθεροποιητικές επιπτώσεις παγκοσμίως. Αναφέρεται ότι κατά μέσον όρο οι συναλλαγματικές ισοτιμίες των νομισμάτων των αναδυόμενων οικονομιών μειώθηκαν στο πιο χαμηλό σημείο από 15 χρόνια.

Κατά συνέπεια, το ΔΝΤ συμβουλεύει την Κεντρική Τράπεζα της Αμερικής, την Federal Reserve, να καθυστερήσει την αύξηση επιτοκίων μέχρι το 2016. Στη μελέτη του ΔΝΤ για την αμερικανική οικονομία σημειώνεται ότι το δολάριο σήμερα είναι υπερτιμημένο, αφού κατά τους τελευταίους 12 μήνες αυξήθηκε κατά 20% σε σχέση με μια δέσμη νομισμάτων. Κατά συνέπεια, ως αποτέλεσμα μιας αύξησης των επιτοκίων, η περαιτέρω αύξηση της συναλλαγματικής αξίας του δολαρίου είναι δυνατόν να διευρύνει το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών μέχρι και 5% του ΑΕΠ.

Το ΔΝΤ αναφέρει ότι εκτός κι αν η Αμερική προωθήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για να αυξήσει την πολύ χαμηλή παραγωγικότητα της οικονομίας, προσφέρει κίνητρα για καινοτομία και επενδύσεις και αυξήσει τη συμμετοχή του ανθρώπινου δυναμικού στην εργασιακή αγορά, ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης, που επιμετρά τον ρυθμό με τον οποίο μπορεί να αυξηθεί η οικονομία με σταθερό πληθωρισμό, θα είναι σημαντικά πιο κάτω από ό,τι πριν από την οικονομική κρίση, που ήταν 2%.

Αλλά η κα Υellen δεν φαίνεται να συμβαδίζει με την εισήγηση αυτή του ΔΝΤ, η οποία σε κατάθεσή της στην αρμόδια Επιτροπή του Κογκρέσου επέδειξε ενισχυμένη εμπιστοσύνη στην ισχύ της αμερικανικής οικονομίας, μετά από μια βραδεία ανάκαμψη από την οικονομική κρίση. Η κα Υellen δήλωσε ότι η πτώση στην παραγωγή κατά το πρώτο τρίμηνο του 2015 πέρασε στο παρελθόν και αναμένει ότι οι περιοριστικοί παράγοντες στον ρυθμό ανάπτυξης και του πληθωρισμού από την αύξηση του δολαρίου και την πτώση της τιμής του πετρελαίου θα εξανεμιστούν κατά το 2015.

Εκτός των άλλων παραγόντων που υποστηρίζουν την αισιοδοξία της κας Υellen είναι και η προοπτική της εργασιακής αγοράς, όπου το ποσοστό ανεργίας του 5,3% πλησιάζει την εκτίμηση της FED για το μακροπρόθεσμο επίπεδο ανεργίας. Επίσης, η κα Υellen δήλωσε ότι είναι αισιόδοξη για την ιδιωτική κατανάλωση, αφού τα νοικοκυριά έχουν και τα μέσα και την εμπιστοσύνη να αγοράσουν περισσότερα αγαθά και υπέδειξε την ισχυρή αύξηση στις πωλήσεις διαρκών καταναλωτικών αγαθών κατά τον Μάιο και Ιούνιο.

Η κα Υellen, όμως, δεν έδωσε ένδειξη πότε αναμένεται η πρώτη αύξηση των επιτοκίων και επέμενε ότι μπορεί να είναι σε οποιαδήποτε επόμενη συνάντηση του Συμβουλίου της FED. Μερικοί νομοθέτες από την αρμόδια επιτροπή του Κογκρέσου εισηγηθήκαν όπως η επόμενη αύξηση στα επιτόκια αναβληθεί για την άνοιξη. Η κα Υellen, ωστόσο, απάντησε ότι «υπάρχουν κίνδυνοι που προέρχονται από την καθυστέρηση, γιατί αν αναμένουμε περισσότερο να αυξήσουμε τα επιτόκια, θα υποχρεωθούμε να τα αυξήσουμε με πιο υψηλό ρυθμό».

Μια πιο ισχυρή οικονομία…

Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2015 σημειώθηκε πτώση στην παραγωγή της τάξης του 0,7% ως αποτέλεσμα της υψηλής αξίας του δολαρίου, των δυσμενών καιρικών συνθηκών και της απεργίας στα λιμάνια του Los Angeles και του Long Beach, από τα οποία εκατομμύρια τόνοι πετρελαϊκών προϊόντων και χημικών εξάγονται κάθε χρόνο. Από τότε όμως ορισμένοι δείκτες σκιαγραφούν μια πιο ισχυρή οικονομία, όπως είναι η αύξηση στην απασχόληση, η αύξηση στους μισθούς, η αύξηση στις κατασκευαστικές δαπάνες, η αύξηση στις πωλήσεις διαρκών καταναλωτικών αγαθών, όπως και η εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Εντούτοις, ορισμένοι οικονομικοί αναλυτές, περιλαμβανομένου και του ΔΝΤ, δηλώνουν ότι οποιαδήποτε αύξηση στα επιτόκια θα ήτο δυνατό να περιορίσει την αυξητική αυτή πορεία.

Αλλά η ενδυνάμωση της οικονομίας και η ώθηση που δίνεται στην αγορά ακίνητης ιδιοκτησίας, όπως και στην αγορά εργασίας, αυξάνουν τα επιχειρήματα για πιο υψηλά επιτόκια κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2015.
Ως αποτέλεσμα της ισχυρής ανάπτυξης στο τέλος του 2014 το ΔΝΤ προέβλεπε ότι η αμερικανική οικονομία κατά το 2015 θα αυξανόταν με ρυθμό 3,1%, ενώ το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου ανέμενε αύξηση της τάξης του 3,4%.

Αλλά στη συνέχεια τα στατιστικά στοιχεία έδειξαν ότι η πτώση στις επενδύσεις και τις εξαγωγές είχε οδηγήσει κατά το πρώτο τρίμηνο του 2015 σε πτώση της παραγωγής της τάξης του 0,7%. Στις αρχές του Ιουνίου, όμως, τα στοιχεία έδειχναν ότι η αύξηση ημερομισθίων σε ετήσια βάση ήταν της τάξης του 3,3%, και η αύξηση στην απασχόληση τον περασμένο Μάιο ήταν της τάξης των 280.000 προσώπων. Παράλληλα, κατά το 2014 δημιουργήθηκαν 3 εκ. νέες θέσεις εργασίας.

Τώρα, και νοουμένου ότι δεν αυξηθούν τα επιτόκια, ο ρυθμός ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας προβλέπεται να είναι της τάξης του 2,3% σε σχέση με 1,5% στην Ευρωζώνη. Για τους επομένους έξι μήνες η ανησυχία είναι ότι η πιθανή έμφαση για χρηματοοικονομικές φούσκες θα ενθαρρύνει την FED να αυξήσει τα επιτόκια, πράγμα που θα επηρεάσει τον ρυθμό ανάπτυξης.

Πλησιάζει την πλήρη απασχόληση

Η κα Loretta Mester, πρόεδρος της Federal Reserve Bank του Cleveland, δήλωσε ότι η αμερικανική οικονομία πλησιάζει την πλήρη απασχόληση και είναι αρκετά ισχυρή για να αντιμετωπίσει αύξηση των βραχυπροθέσμων επιτοκίων. Και τούτο παρά τις αναταραχές που παρουσιάζονται στο εξωτερικό, όπως είναι η κρίση χρέους της Ελλάδας, η ύφεση στην Ρωσία και τη Βραζιλία και η επιβράδυνση της οικονομίας της Κίνας.

Η οικονομία της Αμερικής είναι βασικά ισχυρή, δήλωσε η κα Mester, και πρόσθεσε ότι προσωπικά είναι πρόθυμη να υποστηρίξει δύο αυξήσεις επιτοκίων κατά το 2015. Η FED, όμως, έχει καθορίσει τα κριτήρια για αύξηση των επιτοκίων, που είναι η περαιτέρω βελτίωση της εργασιακής αγοράς, όπως και ενδείξεις ότι ο πληθωρισμός θα επιστρέψει στο 2%. Προς το παρόν, όμως, ο πληθωρισμός είναι κάτω από το 1%. Η κα Mester δήλωσε ότι η FED θα συνεχίσει να ακολουθεί επιφυλακτική πολιτική και θα υιοθετήσει βραδεία αύξηση επιτοκίων. Αλλά αν υπάρχει μεγάλη αναμονή, η FED θα υποχρεωθεί αργότερα να αυξήσει με πιο υψηλό ρυθμό τα επιτόκια.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΛΙΟΣ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος KPMG,
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).