Οι πανάρχαιες αυτές απορίες, παρά τη διέλευση των αιώνων, παραμένουν αναπάντητες
Υπάρχουν αυτοί που λένε «ναι», υπάρχει ζωή εκεί έξω στον διαστρικό χώρο και οι άλλοι που απαντούν κατηγορηματικά ότι η ζωή αναπτύχθηκε μονάχα στη γη και σε κανένα άλλο μέρος του σύμπαντος

Ο άνθρωπος από τα αρχαία χρόνια ατένιζε τον έναστρο ουρανό και αναρωτιόταν αν υπάρχουν κι άλλοι κόσμοι στο απέραντο διάστημα. Οι πανάρχαιες αυτές απορίες, παρά τη διέλευση των αιώνων και την αλματώδη πρόοδο του πολιτισμού και της τεχνολογίας, παραμένουν αναπάντητες. Το πρωτοποριακό πρόγραμμα SETI της NASA, η κατάκτηση της Σελήνης, η προσεδάφιση διαστημικών οχημάτων σε μακρινούς πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος και πολλά άλλα, δεν κατάφεραν ακόμα να ανιχνεύσουν οποιαδήποτε μορφή ζωής στο σύμπαν. Βέβαια, οι προσπάθειες συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό, παρά τη διαμάχη των επιστημόνων για την ύπαρξη εξωγήινης νοημοσύνης. Υπάρχουν αυτοί που λένε «ναι», υπάρχει ζωή εκεί έξω στον διαστρικό χώρο και οι άλλοι που απαντούν κατηγορηματικά ότι η ζωή αναπτύχθηκε μονάχα στη γη και σε κανένα άλλο μέρος του σύμπαντος. Μολονότι ανακαλύφθηκαν εκατοντάδες εξωπλανήτες στον Γαλαξία μας από το 1994, εντούτοις, μέχρι στιγμής η δεύτερη ομάδα δικαιώνεται.

Υπαρξιακή κρίση
«Η πιθανότητα να εντοπίσουμε ευφυείς μορφές ζωής», ομολογεί ο καθηγητής Θεωρητικής Φυσικής Μίτσιο Κάκου, στο βιβλίο του «Η φυσική του ανέφικτου», «είναι πολύ διαφορετικές από αυτές που είχε υπολογίσει για πρώτη φορά ο Ντρέικ στη δεκαετία του ’60. Οι πιθανότητες νοήμονος ζωής στο σύμπαν είναι σήμερα και μεγαλύτερες και μικρότερες σε σχέση με τις αρχικές μας εκτιμήσεις». Στη συνέχεια, ο Μίτσιο Κάκου επισημαίνει τις ψυχολογικές προεκτάσεις στον άνθρωπο, όταν μάθει επιτέλους ότι δεν είναι μόνος στο σύμπαν. «Ίσως στο μέλλον οι άνθρωποι να υποστούν υπαρξιακή κρίση, καθώς όταν θα ατενίζουν τον νυχτερινό ουρανό θα γνωρίζουν ότι κάπου εκεί μακριά υπάρχουν πλανήτες που θα μπορούσαν ενδεχομένως να φιλοξενούν νοήμονες μορφές ζωής...». Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος ετοιμάζει το 2018 ένα δορυφόρο, ο οποίος θα ανιχνεύει πλανήτες παρόμοιους με τη γη.

Ποια θα είναι η όψη τους;
Σε αυτό το υποθετικό ερώτημα, μερικοί επιστήμονες με βάση τη φυσική, τη βιολογία και τη χημεία, έδωσαν κάποια στοιχεία για τις πιθανές μορφές εξωγήινης ζωής. Πέρα από τα βασικά χαρακτηριστικά, την όραση, τα χέρια και την ομιλία, η ευφυΐα έχει πρωταγωνιστικό ρόλο σε ανώτερες μορφές.

Λέει λοιπόν ο Μίτσιο Κάκου: «Η νοήμων ζωή στο απώτερο διάστημα μπορεί κάλλιστα να έχει εξελιχθεί από θηρευτές που διαθέτουν μάτια ή κάποιου άλλου είδους αισθητηριακό όργανο στο μπροστινό μέρος του κεφαλιού. Μπορεί επίσης οι εξωγήινοι να εμφανίζουν τη σαρκοβόρα, επιθετική και εδαφική συμπεριφορά που συναντάμε στους λύκους, στα λιοντάρια και στους ανθρώπους στη γη (επειδή όμως οι εξωγήινες μορφές πιθανότατα βασίζονται σε τελείως διαφορετικό DNA, και εντελώς διαφορετικά μόρια πρωτεϊνών, δεν θα τους έκανε καμιά αίσθηση να μας καταβροχθίσουν (…).

Μπορούμε επίσης, με βάση τη φυσική, να υποθέσουμε και το μέγεθός τους. Αν θεωρήσουμε ότι ζουν σε πλανήτες με το μέγεθος της Γης και ότι το σώμα τους έχει την ίδια περίπου περιεκτικότητα σε νερό με τις γήινες μορφές ζωής, τότε πιθανότατα είναι ανέφικτη η ύπαρξη κολοσσιαίων πλασμάτων, λόγω του νόμου της κλίμακας». Ο διάσημος Αμερικανός Steven J. Dick, στον επίλογο του περίφημου έργου του «Ζωή σε άλλους κόσμους», καταλήγει: «Όλα αποκτούν ένα νόημα, αν η ζωή είναι διαδεδομένη στο σύμπαν, αλλά και αν δεν είναι. Ακόμα και αν δεν ανακαλυφθούν εξωγήινοι, μια επανεξέταση της γνώσης και των πεποιθήσεων τις οποίες θεωρούμε αυτονόητες, η οποία παρακινείται από την πιθανότητα ύπαρξης των εξωγήινων, είναι μια σημαντική κληρονομιά για το μέλλον μας από τις περισσότερο επίμονες διαμάχες του 20ού αιώνα».

Οι αρχαίοι Έλληνες και το Σύμπαν
Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι είχαν σχηματίσει με τη δική τους λογική την ιδέα ενός σύμπαντος που έσφυζε από ζωή. Ο Καρλ Σαγκάν και ο Ρώσος ακαδημαϊκός Ι. Σκλόβσκι, στο βιβλίο τους «Το Σύμπαν», γράφουν σχετικά: «Ο Θαλής ο Μιλήσιος, ιδρυτής της Ιωνικής Φιλοσοφικής Σχολής, δίδασκε πως τ’ άστρα και η Γη αποτελούνταν από το ίδιο υλικό. Ο Αναξίμανδρος βεβαίωνε πως οι κόσμοι μπορούσαν να δημιουργηθούν και να καταστραφούν. Ο Αναξαγόρας, ένα από τους πρώτους οπαδούς της ηλιοκεντρικής θεωρίας, πίστευε πως η Σελήνη κατοικούνταν. Υποστήριζε ακόμα πως αόρατοι σπόροι ζωής, από τους οποίους προέρχονταν όλα τα ζωντανά όντα, ήταν σκορπισμένοι σ’ ολόκληρο το σύμπαν (…). Η Επικαιρική Σχολή Υλιστικής Φιλοσοφίας δίδασκε πως πολλοί κατοικήσιμοι κόσμοι, παρόμοιοι με τη Γη, υπήρχαν στο Διάστημα…».

Ο διάσημος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνας Κρις Ίμπι γράφει, μεταξύ άλλων, στο βιβλίο του «Το ζωντανό Σύμπαν»: «Η σκέψη των Ελλήνων ξεπερνούσε κατά πολύ την ελληνική τεχνολογία. Απλώς δεν υπήρχαν τα εργαλεία για να ελεγχθούν οι υποθέσεις. Το πρώιμο όμως ένστικτό τους ότι το σύμπαν διέθετε μια θεμελιώδη ενότητα, που περιγραφόταν με τα μαθηματικά, αποδείχθηκε μυστηριωδώς σωστό. Ο λαμπρός μαθηματικός Αρχιμήδης χρησιμοποίησε μάλιστα το ηλιοκεντρικό μοντέλο του Αρίσταρχου για να υπολογίσει το ποσό ύλης στο σύμπαν (…) Η μελέτη της Αστρολογίας μας φέρνει στα σύνορα της γνώσης (…)

Η εξερεύνηση του Ηλιακού Συστήματος για ζωή, μας φέρνει στα όρια της διαστημικής τεχνολογίας. Η αναζήτηση ζωής σε πλανήτες γύρω από άλλα άστρα, μας οδηγεί στα όρια των τηλεσκοπίων…». Ο άνθρωπος, στο διάβα της ιστορίας του, πάντα αναζητούσε το μεγάλο κοσμικό νόημα της ζωής. Παρά την πρόοδο της επιστήμης, οι απορίες και τα αναπάντητα ερωτήματα παραμένουν. Ωστόσο, η μεγάλη γαλαξιακή κοινωνία μένει στην ανθρώπινη συνείδηση ένας μακρινός στόχος, που θα οριοθετήσει μια μέρα την ιδέα της υπαρξιακής του ταυτότητας ανάμεσα στον χώρο και τον χρόνο.