ΥΨΗΛΟ ΡΥΘΜΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ Η ΙΣΠΑΝΙΑ, ΚΥΡΙΩΣ ΛΟΓΩ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ

Αντίθετα με τα πρώτα στάδια της οικονομικής ανάκαμψης, η ισπανική οικονομία τώρα δεν βασίζεται αποκλειστικά στην αύξηση των εξαγωγών. Συμβάλλουν η οικιστική αγορά, ο κατασκευαστικός τομέας, η ιδιωτική κατανάλωση και οι επενδύσεις στον μεταποιητικό τομέα

Η Ισπανία έχει κάθε λόγο να αναμένει τις επόμενες γενικές εκλογές με θετικό πνεύμα, αφού εξήλθε από τη βαθιά ύφεση και σε γενικές γραμμές αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση από άλλες χώρες της περιφέρειας της Ε.Ε.

Η ισπανική οικονομία είναι η πέμπτη στην Ε.Ε. και η τέταρτη μεγαλύτερη στην Ευρωζώνη, ενώ είναι η δωδέκατη μεγαλύτερη εξαγωγέας στον κόσμο και η δέκατη έκτη εισαγωγέας προϊόντων. Κατά τη διάρκεια της περιόδου της υψηλής οικονομικής επίδοσης η Ισπανία αύξησε το εμπορικό της έλλειμμα, που τελικά το 2007 έφθασε στο 10% του ΑΕΠ. Κατά τη διάρκεια της περιόδου οικονομικής ύφεσης, όμως, η Ισπανία μείωσε σημαντικά τις εισαγωγές και αύξησε τις εξαγωγές, ενώ προσέλκυσε μεγαλύτερο αριθμό τουριστών. Ως αποτέλεσμα, το 2013 η Ισπανία παρουσίασε εμπορικό πλεόνασμα για πρώτη φορά σε τρεις δεκαετίες, ενώ το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών μειώθηκε στο 0,5% του ΑΕΠ.

Υψηλή πρόβλεψη

Σε πρόσφατη έκθεση το ΔΝΤ αύξησε την πρόβλεψή του για τον ρυθμό ανάπτυξης της Ισπανίας για δεύτερη φορά σε τρεις μήνες. Η πρόβλεψη για τον ρυθμό ανάπτυξης της ισπανικής οικονομίας για το 2015 είναι 3,1%, ρυθμός που είναι κατά πολύ πιο πάνω του μέσου όρου ανάπτυξης των χώρων της Ε.Ε., και σε σχέση με πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης 2,5% τον περασμένο Απρίλιο. Να υπενθυμίσουμε ότι το 2008, δηλαδή τρία χρόνια προτού αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας ο Μαριάνο Ραχόι και κυρίως λόγω σκασίματος της φούσκας ακινήτων, η Ισπανία εισήλθε σε μια παρατεταμένη ύφεση.

Έτσι ο κ. Ραχόι βρέθηκε αντιμέτωπος με τις πιο επώδυνες στιγμές της κρίσης του 2012, όταν υποχρεώθηκε να ζητήσει οικονομική βοήθεια ύψους €100 δις από την Ε.Ε. για να στηρίξει το τραπεζικό σύστημα της χώρας που αντιμετώπιζε προβλήματα από τα δάνεια που παραχώρησε στον κατασκευαστικό τομέα. Ως αποτέλεσμα των μέτρων που λήφθηκαν η οικονομική ύφεση της Ισπανίας τερματίστηκε στο πρώτο τρίμηνο του 2013 και ο ρυθμός ανάπτυξης αυξάνεται σταθερά από τότε.

Όπως αναφέρει έκθεση του ΔΝΤ, αλλά και η πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ για την Ισπανία, η οικονομική ανάκαμψη της χώρας είναι αποτέλεσμα των οικονομικών μεταρρυθμίσεων ειδικά όσον αφορά την εργασιακή αγορά, και ενός υποστηρικτικού εξωγενούς περιβάλλοντος, όπως είναι οι μειωμένες πετρελαϊκές τιμές, η μείωση της συναλλαγματικής αξίας του ευρώ που αυξάνει την ανταγωνιστικότητα της χώρας και η πολιτική ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ με την αγορά ομολόγων €60 δις τον μήνα.

Τονίζεται, επίσης, η ενδυνάμωση του ρυθμού ανάπτυξης των εμπορικών εταίρων της Ισπανίας. Έτσι η πρόβλεψη του ΔΝΤ για ρυθμό ανάπτυξης 3,1% κατά το 2015 σε σχέση με μέσο όρο 1,5% για την Ευρωζώνη κατά πάσα πιθανότητα αναμένεται να αυξήσει τη δημοτικότητα του Πρωθυπουργού κ. Ραχόι στις γενικές εκλογές του φθινοπώρου, κατά τις οποίες διεκδικεί δεύτερη θητεία διακυβέρνησης της χώρας. Ο κ. Ραχόι, αφού είναι ο ηγέτης που επανέφερε την Ισπανία στην οικονομική ανάπτυξη από την οικονομική ύφεση όπου βρισκόταν, ελπίζει να προσελκύσει περισσότερους ψηφοφόρους, οι οποίοι είχαν υποστηρίξει άλλα κόμματα.

Αλλάζει ο χάρτης

Κατά τις προηγούμενες δεκαετίες η εξουσία εναλλασσόταν μεταξύ των δύο μεγάλων πολιτικών κομμάτων, των σοσιαλιστών και του Λαϊκού Κόμματος. Τώρα ο πολιτικός χάρτης της Ισπανίας φαίνεται ότι αλλάζει και ίσως στις προσεχείς εκλογές του φθινοπώρου να υπάρξει κυβέρνηση συνασπισμού. Τόσο το Λαϊκό Κόμμα, του οποίου ηγείται ο Πρωθυπουργός κ. Ραχόι, όσο και το αντιπολιτευόμενο σοσιαλιστικό κόμμα, κατά τις περιφερειακές εκλογές του περασμένου Μαΐου υπέστησαν βαριές απώλειες. Αντίθετα, το ακροαριστερό κόμμα που αντιτίθεται στην πολιτική λιτότητας, το Podemos, και το κεντροδεξιό μεταρρυθμιστικό κόμμα Ciudadanos σημείωσαν εντυπωσιακή είσοδο στις τοπικές συνελεύσεις.

Για τον κ. Ραχόι τα αποτελέσματα της εκλογικής αυτής αναμέτρησης ήταν απογοητευτικά. Ενώ τα τελευταία τέσσερα χρόνια κατόρθωσε να οδηγήσει την Ισπανία εκτός οικονομικής ύφεσης με ένα πρόγραμμα αυστηρών μεταρρυθμίσεων, ειδικά όσον αφορά την εργασιακή αγορά, έτσι που η οικονομία της Ισπανίας να αναμένεται να αναπτυχθεί με ρυθμό 3,1%, ρυθμός που είναι ο πιο ψηλός από οποιανδήποτε άλλη μεγάλη χώρα της Ευρωζώνης, η ανεργία συνεχίζει να βρίσκεται στο υψηλό επίπεδο του 23%, αν και το μεγαλύτερο ποσοστό της ανεργίας αυτής οφείλεται στο σκάσιμο της φούσκας των ακινήτων, προτού ο κ. Ραχόι έρθει στην εξουσία.

Το κόμμα του κ. Ραχόι, το Λαϊκό Κόμμα, συνεχίζει να είναι το πιο μεγάλο κόμμα. Κατά συνέπειαν, η Ισπανία έχει κάθε λόγο να αναμένει τις επόμενες γενικές εκλογές με θετικό πνεύμα, αφού εξήλθε από τη βαθιά ύφεση και σε γενικές γραμμές αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση από άλλες χώρες της περιφερείας της Ε.Ε. Ειδικά, η κυβέρνηση του κ. Ραχόι έχει να επιδείξει ένα σημαντικό μεταρρυθμιστικό έργο.

Ο αποπληθωρισμός

Αντίθετα, από τα πρώτα στάδια της οικονομικής ανάκαμψης η ισπανική οικονομία τώρα δεν βασίζεται αποκλειστικά στην αύξηση των εξαγωγών. Η οικιστική αγορά, ο κατασκευαστικός τομέας, η ιδιωτική κατανάλωση και οι επενδύσεις στον μεταποιητικό τομέα, όλα βοηθούν στην ανάκαμψη της ισπανικής οικονομίας. Ο αριθμός των ανέργων μειώνεται και πάνω από 500.000 περισσότεροι εργοδοτούμενοι βρίσκονται σε εργασία σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα. Παράλληλα, ως αποτέλεσμα της οικονομικής ανάκαμψης και της αύξησης της ρευστότητας του τραπεζικού συστήματος, οι τιμές των σπιτιών έχουν αυξηθεί με τον πιο υψηλό ρυθμό από τότε που άρχισε η οικονομική κρίση.

Παρόλο που η Ισπανία στην πραγματικότητα αντιμετωπίζει αποπληθωρισμό, αφού οι τιμές για το 2015 αναμένεται να μειωθούν κατά 0,4%, εντούτοις οι καταναλωτές παραγνωρίζουν το γεγονός αυτό και συνεχίζουν την αύξηση της κατανάλωσης. Κατά το 2014 η ιδιωτική κατανάλωση αυξήθηκε πάνω από 2% και προβλέπεται να αυξηθεί με τον ίδιο ρυθμό και για το 2015. Οι αναλυτές υπογραμμίζουν το γεγονός ότι η οικονομική ανάκαμψη της Ισπανίας, που κάποτε βασιζόταν στην αύξηση των εξαγωγών, τώρα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της εσωτερικής ζήτησης.

Οι καταναλωτικές δαπάνες σημειώνουν αύξηση, παρά την πτώση των τιμών. Είναι γεγονός ότι, όταν υπάρχει αποπληθωρισμός, οι καταναλωτές μειώνουν τη ζήτηση, αφού αναμένουν περαιτέρω πτώση στις τιμές για να προβούν σε αγορές. Το φαινόμενο αυτό παρουσιάζεται στην Ιταλία και στη Γαλλία, όπου η πτώση στις τιμές οδήγησε σε μειωμένη καταναλωτική ζήτηση. Αναφέρεται, όμως, ότι η αύξηση στην καταναλωτική ζήτηση, που σημειώθηκε στην Ισπανία, παρουσιάστηκε επίσης και στην Ιρλανδία και την Πορτογαλία.

Οικονομικοί αναλυτές όμως αναφέρουν ότι παρόλο τον υψηλό ρυθμό ανάπτυξης, που επιτυγχάνει η Ισπανία, είναι μια χώρα που παραμένει σε αβεβαιότητα και υποδεικνύουν ότι κατά το 2015 το δημόσιο χρέος αναμένεται να υπερβεί το 100% του ΑΕΠ, ενώ υπάρχει ένα δημοσιονομικό έλλειμμα ύψους 4,4% και ποσοστό ανεργίας 23%.

Αλλά ενόψει των αναμενόμενων γενικών εκλογών του φθινοπώρου δεν υπάρχει περίπτωση η Κυβέρνηση να μειώσει περαιτέρω τις δαπάνες ή να αυξήσει τις φορολογίες. Κατά συνέπειαν, η μείωση του δημόσιου χρέους και του δημοσιονομικού ελλείμματος θα πρέπει να προέλθει από αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης, που θα οδηγήσει σε αύξηση των φορολογικών εισπράξεων.

Υ.Γ. Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG Limited,
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες