Συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις στη Βιένη για τα πυρηνικά της Τεχεράνης
Η Ομάδα 5+1 θέλει να διασφαλίσει ότι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα δεν έχει στρατιωτικούς σκοπούς και η Τεχεράνη επιθυμεί σε αντάλλαγμα την άρση των εις βάρος της διεθνών κυρώσεων

Οι διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα εισήλθαν από χθες σε μια «κρίσιμη» φάση, λιγότερες από τρεις ημέρες πριν από την καταληκτική διορία για την επίτευξη μιας ιστορικής συμφωνίας σε αυτό το ζήτημα που βαραίνει τις διεθνείς σχέσεις εδώ και 12 χρόνια. Σε αυτόν τον τελευταίο γύρο των διαπραγματεύσεων, που διεξάγονται στη Βιένη, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι και ο Ιρανός ομόλογός του Μοχαμάντ Τζαβάντ Ζαρίφ συμφώνησαν σε ένα πράγμα το Σάββατο: μένει να γίνει πολλή δουλειά. Η Ομάδα 5+1 (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία) θέλουν να διασφαλίσουν ότι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα δεν έχει στρατιωτικούς σκοπούς και η Τεχεράνη επιθυμεί σε αντάλλαγμα την άρση των εις βάρος της διεθνών κυρώσεων, που προκαλούν ασφυξία στην οικονομία της.

Χωρίς πολλές συγκλίσεις
Όμως, παρά την πολυετή ένταση, τους 20 μήνες διαπραγματεύσεων, αλλά και τη συμφωνία πλαίσιο που συνήφθη τον Απρίλιο στη Λωζάννη, οι θέσεις των δύο πλευρών δεν φαίνεται να συγκλίνουν σε πολλά σημεία. «Βρισκόμαστε πλέον σε μια κρίσιμη φάση», δήλωσε ένας υψηλόβαθμος Δυτικός αξιωματούχος, ενώ πρόσθεσε: «Τις τελευταίες ημέρες η κατάσταση έχει ενταθεί, όμως ήταν αναμενόμενο».
Ακόμη κι αν όλες οι πλευρές συμφωνήσουν να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις πέραν της καταληκτικής ημερομηνίας της 30ής Ιουνίου, μένουν πολύ λίγες ημέρες για να υπάρξει σύγκλιση μεταξύ των «όρων» των μεγάλων δυνάμεων και «των κόκκινων γραμμών» του Ιράν.

Τρεις προϋποθέσεις
Ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών Λοράν Φαμπιούς, από τη Βιένη, επεσήμανε ότι υπάρχουν «τουλάχιστον τρεις προϋποθέσεις» για την επίτευξη συμφωνίας: ο σημαντικός περιορισμός της ικανότητας του Ιράν να παράγει και να διεξάγει έρευνες με πυρηνικά, η αυτόματη επιστροφή στις κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασης των όρων και οι «αυστηροί» έλεγχοι των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, «περιλαμβανομένων των στρατιωτικών, αν είναι απαραίτητο».

Όμως ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ είχε επαναλάβει στις αρχές της εβδομάδας ότι ο έλεγχος των στρατιωτικών πυρηνικών εγκαταστάσεων της χώρας αποτελεί «κόκκινη γραμμή» για την Τεχεράνη και δεν τίθεται προς διαπραγμάτευση. Επίσης ο Χαμενεΐ δήλωσε ότι δεν δέχεται «τους μακροπρόθεσμους περιορισμούς» του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, την ώρα που η Ομάδα 5+1 επιθυμεί οι περιορισμοί αυτοί να ισχύουν για τουλάχιστον 10 χρόνια. Από την πλευρά του ο Ζαρίφ υπενθύμισε το βασικό αίτημα του Ιράν: «την άρση όλων των κυρώσεων».

Θέλουν άρση κυρώσεων
Η Τεχεράνη επιθυμεί την άρση όλων των διεθνών κυρώσεων μόλις τεθεί σε εφαρμογή η συμφωνία, ενώ οι μεγάλες δυνάμεις προτείνουν μια σταδιακή άρση και επιθυμούν να διατηρήσουν το δικαίωμα να επιβάλλουν και πάλι κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του Ιράν με τους όρους της συμφωνίας.

Χθες έφτασε στη Βιένη και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Φεντερίκα Μογκερίνι, ενώ οι υπόλοιποι Υπουργοί Εξωτερικών της Ομάδας 5+1 αναμένονται τις επόμενες ημέρες. Μια συμφωνία θα ήταν το πρώτο βήμα συμφιλίωσης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν έπειτα από 35 χρόνια. Θα άνοιγε τον δρόμο για συνεργασία ώστε να αντιμετωπιστεί το χάος στη Συρία, το Ιράκ και αλλού, προοπτικές που τρομάζουν πολλές σουνιτικές χώρες της περιοχής αλλά και το Ισραήλ. Επίσης μια ενδεχόμενη συμφωνία θα είχε επιπτώσεις και στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, απελευθερώνοντας τα τεράστια αποθέματα υδρογονανθράκων του Ιράν. Οι συζητήσεις προβλέπεται να συνεχιστούν για πολλές ημέρες, ακόμη κι αν οι Υπουργοί Εξωτερικών δεν παραμένουν συνεχώς στη Βιένη.