Τα αρχέτυπα σύμβολα παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανθρώπινη συμπεριφορά
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Καρλ Γιουνγκ υπήρξε η προσήλωσή του στη φυσική νομοτέλεια. Η φύση πρέπει να προστατεύεται, αν όχι, ο άνθρωπος θα τιμωρηθεί ανεπανόρθωτα

Το ομαδικό ασυνείδητο είναι από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις του 20ού αιώνα και έβαλε τα θεμέλια για έναν τρόπο αντιμετώπισης των νευρώσεων. Ένας από τους κορυφαίους στοχαστές της ψυχολογίας του βάθους υπήρξε ο Ελβετός Καρλ Γιουνγκ, μαθητής του Σίγκμουντ Φρόιντ. Παρά το γεγονός ότι διαφώνησε με τον δάσκαλό του, εντούτοις χάραξε μια νέα πορεία για τη διαμόρφωση του βαθύτερου εαυτού.

Η γνώση της αλήθειας
Σκοπός του Καρλ Γιουνγκ υπήρξε η γνώση της αλήθειας. Ως γιατρός της ψυχής, με αρκετές εμπειρίες, προσπαθούσε πάντα να ανακαλύψει τις βαθύτερες σχέσεις που διέπουν το ασυνείδητο. Τα αρχέτυπα σύμβολα, οι πανάρχαιες κληρονομιές του ανθρώπου, κατά τον Γιουνγκ, έπαιξαν και παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Στο έργο του «Η ανακάλυψη του Εγώ», κάνει μια αυτοψία της ιστορικής προοπτικής και υπογραμμίζει την αξία των ψυχικών αποθεμάτων λέγοντας ότι «η ψυχή μας, που είναι κατ’ εξοχήν υπεύθυνη για όλες τις ιστορικές αλλαγές που σφυρηλατήθηκαν από το χέρι του ανθρώπου στην επιφάνεια αυτού του πλανήτη, παραμένει ένα άλυτο αίνιγμα και ένα ακατανόητο θαύμα, ένα αντικείμενο μιας μόνιμης ανεξιχνίαστης καταστροφής, χαρακτηριστικό κοινό με όλα τα μυστικά της φύσης».

Οι συγκρούσεις της ψυχής
Μέσα από τα όνειρα, ο Καρλ Γιουνγκ προσπαθούσε να διαβλέψει τις ασυνείδητες συγκρούσεις της ψυχής. Οι επιθυμίες και οι σκέψεις από την παιδική ηλικία είχαν τη σφραγίδα της προσωπικής ανέλιξης. Στο έργο του «Η ψυχολογία του ασυνείδητου» κάνει μια βαθιά ψυχαναλυτική έρευνα, σχετικά με τις νευρώσεις τις οποίες συνδέει με την εκάστοτε εποχή. Σχολιάζει λοιπόν: «Ο νευρωτικός συμμετέχει ασυνείδητα στις κυρίαρχες τάσεις της εποχής του και τις χρησιμοποιεί για θέμα των εσωτερικών του συγκρούσεων». Στη συνέχεια αποκαλύπτει τις συνέπειες από ένα διχασμό του ίδιου του εαυτού μας: «Η νεύρωση, λοιπόν, είναι στενά δεμένη με το πρόβλημα της εποχής και εκφράζει την αποτυχημένη προσπάθεια του ατόμου να λύσει στον εαυτό του το γενικό πρόβλημα. Η νεύρωση είναι ο διχασμός με τον ίδιό μας τον εαυτό».

Ενάντια στη φυσική νομοτέλεια
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Καρλ Γιουνγκ υπήρξε η προσήλωσή του στη φυσική νομοτέλεια. Η φύση πρέπει να προστατεύεται, αν όχι, ο άνθρωπος θα τιμωρηθεί ανεπανόρθωτα. Κι είχε απόλυτο δίκαιο. Η οικολογική καταστροφή που συντελείται στις μέρες μας έχει ως καθρέφτη τα ακόλουθα λόγια του μεγάλου Ελβετού ψυχιάτρου, ο οποίος προ πολλού είχε προειδοποιήσει για τις επερχόμενες συνέπειες: «Ο άνθρωπος της Δύσης», έγραφε με απόλυτη επίγνωση στο κορυφαίο έργο του «Άνθρωπος και ψυχή», «δεν χρειάζεται έξω και μέσα του την ανωτερότητα απέναντι στη φύση. Την έχει και στις δύο περιπτώσεις σε σχεδόν διαβολική τελειότητα. Αυτό που δεν έχει είναι η συνειδητή αναγνώριση της κατωτερότητάς του απέναντι στη φύση γύρω του και μέσα του».

Στη συνέχεια συμβουλεύει με διάχυτη αυστηρότητα: «Εκείνο που θα έπρεπε να μάθει είναι πως δεν μπορεί να κάνει όπως θέλει. Αν δεν το μάθει, θα τον καταστρέψει η ίδιά του η φύση. Δεν γνωρίζει την ψυχή του, που εξεγείρεται φονικά εναντίον του». Το ομαδικό ασυνείδητο παρέμεινε ένα κυρίαρχο θέμα στην πολύχρονη έρευνα του Καρλ Γιουνγκ. Η αντιμετώπιση των νευρώσεων δεν υπήρξε καθόλου εύκολη υπόθεση. Η ασυνείδητη ψυχή αποτελεί μέχρι σήμερα ένα πεδίο διερεύνησης της ψυχολογίας του βάθους, γιατί αντανακλά το πεπρωμένο της ανθρωπότητας σε μια αέναη σύγκρουση ιδεών και πολιτισμών.

ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ