ΕΠΙΒΡΑΔΥΝΕΤΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Σε περιπτώσεις που υπάρχει δημοσιονομικό περιθώριο οι πολιτικές, οι οποίες σκόπιμα σκοπεύουν την αποπληρωμή των χρεών το συντομότερο δυνατό, είναι ανεπιθύμητες

Η Βραζιλία με δημοσιονομικά ελλείμματα, υψηλό ρυθμό πληθωρισμού και με ένα υπερτιμημένο νόμισμα, υποχρεώθηκε να εισαγάγει σφικτή νομισματική πολιτική, πράγμα που οδήγησε σε οικονομική ύφεση

Σύμφωνα με την εξαμηνιαία έκθεση της Διεθνούς Τράπεζας, επτά χρόνια μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση οι πλούσιες χώρες έχουν αναλάβει και πάλι τον ρόλο τους ως η ατμομηχανή της διεθνούς ανάπτυξης.

Αντίθετα, με εξαίρεση την Ινδία και μερικές άλλες αναπτυσσόμενες οικονομίες, η Τράπεζα προειδοποιεί τις οικονομίες αυτές ότι αναμένεται να αντιμετωπίσουν μια παρατεταμένη περίοδο χαμηλού ρυθμού ανάπτυξης.

Να υπενθυμίσουμε ότι πριν από μερικά χρόνια οι αναδυόμενες οικονομίες θεωρούνταν ως η ατμομηχανή της παγκόσμιας ανάπτυξης.

Στην έκθεσή της η Τράπεζα αναφέρει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας κατά το 2015 θα μειωθεί στο 2,8% εν μέρει και λόγω του γεγονότος ότι τα οφέλη από τη μείωση των πετρελαϊκών τιμών ήταν περιορισμένα.

Η Διεθνής Τράπεζα έχει μειώσει την πρόβλεψη για ρυθμό ανάπτυξης στις υψηλές εισοδηματικές χώρες, όπως είναι η Αμερική και η Βρετανία, όπου αναμένεται αύξηση κατά 2,7% και 2,6%, αντίστοιχα, αλλά αύξησε την πρόβλεψη για τον ρυθμό ανάπτυξης της Ινδίας στο 7,5%, ρυθμός που είναι ο πιο υψηλός για μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες. Όσον αφορά τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, η πρόβλεψη της Τράπεζας είναι ότι θα υπάρξει κατά μέσον όρο ρυθμός ανάπτυξης 0,4% σε σχέση με 4,4% για όλες τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Αναφέρεται όμως ότι ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ ήταν πιο ισχυρός στις αναδυόμενες χώρες της Ασίας, αν και, όπως εκτιμάται, με σημαντικά μειωμένο ρυθμό.

Η πτώση στον ρυθμό ανάπτυξης ήταν πιο ισχυρή στις χώρες της Λατινικής Αμερικής και ακόμη με ύφεση στη Βραζιλία. Εκτιμήσεις από τους οικονομολόγους είναι ότι κατά το 2015 θα υπάρξει πτώση στην παραγωγή ύψους 1,3% σε σχέση με πρόβλεψη ανάπτυξης 1% τον Ιανουάριο και οριακή ανάπτυξη της τάξης του 0,8% κατά το 2016. Η Βραζιλία με δημοσιονομικά ελλείμματα, υψηλό ρυθμό πληθωρισμού και με ένα υπερτιμημένο νόμισμα υποχρεώθηκε να εισαγάγει σφικτή νομισματική πολιτική, πράγμα που οδήγησε σε οικονομική ύφεση.

Ο ΟΟΣΑ όμως στην τελευταία εξαμηνιαία έκθεσή του προβλέπει ότι η παγκόσμια οικονομία θα επεκταθεί κατά 3,1% σε σχέση με πρόβλεψη 3,7% κατά τον περασμένο Νοέμβριο. Οι κυριότεροι λόγοι γι' αυτό είναι ο χαμηλός ρυθμός αύξησης των επενδύσεων και η απογοητευτική αύξηση της παραγωγικότητας. Ο ΟΟΣΑ όμως είναι αισιόδοξος ότι η επιβράδυνση θα είναι προσωρινή και προβλέπει ότι ο παγκόσμιος ρυθμός ανάπτυξης για το 2016 θα είναι της τάξης του 3,8%.

Η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη αναμένεται να διαμορφωθεί στο 1,5% κατά το 2015 και στο 2,1% το 2016 σε σχέση με προηγούμενες προβλέψεις του 1,1% και 1,7% αντίστοιχα με το 2015-2016. Όσον αφορά τον ρυθμό ανάπτυξης της Αμερικής, μετά που η οικονομία ανέλπιστα μειώθηκε κατά 0,7% κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2015, λόγω κυρίως δυσμενών καιρικών συνθηκών, και αύξησης της τιμής του δολαρίου ο ρυθμός ανάπτυξης κατά το 2015 θα είναι της τάξης του 2% σε σχέση με 3,1% πριν από επτά μήνες.

Αλλά παρά την επιβράδυνση της αναπτυξιακής πορείας της χώρας κατά το 2015, εντούτοις η ανεργία εξακολουθεί να μειώνεται, αναφέρει ο ΟΟΣΑ. Οι κυριότεροι λόγοι γι΄ αυτό είναι η χαλαρή νομισματική πολιτική και οι χαμηλές τιμές πετρελαίου που αναμένεται να συνεχίσουν να ενισχύουν την καταναλωτική ζήτηση. Η οικονομία της Αμερικής κατά το 2016 αναμένεται να σημειώσει ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 2,8%.

Η οικονομία της Ιαπωνίας αυξήθηκε με ετήσιο ρυθμό 3,9%, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2015, μετά που τα αναθεωρημένα στοιχεία έδειξαν ότι κατά την περίοδο αυτή σημειώθηκε η μεγαλύτερη επίδοση από τότε που αυξήθηκε ο καταναλωτικός φόρος το 2014. Επίσης, όσον αφορά τη ρωσική οικονομία, όπως αναφέρει το ΔΝΤ, αναμένεται να σημειώσει πτώση στην παραγωγή της τάξης του 3,4% και ανάπτυξη το 2016 κατά 0,2%. Τα μέτρα που πήραν οι Αρχές έχουν βοηθήσει στη σταθεροποίηση της οικονομίας και μαζί με αυτό σημειώθηκε σταθεροποίηση και στο νόμισμα.

Ως αποτέλεσμα της μείωσης των πετρελαϊκών τιμών και μετά από αύξηση στις καταναλωτικές δαπάνες στο τέλος του 2014, στη συνέχεια οι λιανικές πωλήσεις στις πλούσιες οικονομίες μειώθηκαν κατά τους πρώτους τρεις μήνες του χρόνου. Η εικόνα είναι εξίσου απογοητευτική για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, περιλαμβανομένων πολλών εισαγωγικών χωρών πετρελαίου που αναμένετο να επωφεληθούν από τις πιο χαμηλές τιμές ενέργειας.

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι γι΄ αυτό. Σε ορισμένες αναπτυγμένες οικονομίες οι περισσότερες Κεντρικές Τράπεζες προτίμησαν να μην χαλαρώσουν την νομισματική τους πολιτική, παρόλο που υπήρξε πτώση του ρυθμού πληθωρισμού, που προήλθε από τη μείωση της τιμής του πετρελαίου. Επίσης, σε ορισμένες αναπτυσσόμενες οικονομίες οι καταναλωτές δεν επωφελήθηκαν από τη μείωση των πετρελαϊκών τιμών, αφού οι κυβερνήσεις είτε κατάργησαν, είτε μείωσαν τις επιδοτήσεις ενέργειας.

Στην Κίνα, με την ύπαρξη των ελέγχων τιμών οι καταναλωτές ευεργετήθηκαν κατά το ήμισυ των δυνητικών οφελών από τη μείωση των πετρελαϊκών τιμών. Αντίθετα, σε περιοχές όπου οι νομισματικές Αρχές αντέδρασαν ευνοϊκά, όπως για παράδειγμα στην Ευρωζώνη, όπου η ΕΚΤ εισήγαγε πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, με στόχο την αγορά ομολόγων ύψους €1,1 τρις, οι καταναλωτές είχαν διπλό όφελος και ως αποτέλεσμα η εσωτερική κατανάλωση αυξήθηκε σημαντικά. Ως αποτέλεσμα, η οικονομία της Ευρωζώνης επεκτάθηκε κατά 0,4% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2015 ή κατά 1,5% σε ετήσια βάση. Σε άλλες αναπτυγμένες οικονομίες όμως η κατανάλωση δεν αυξήθηκε λόγω της ύπαρξης υψηλών ιδιωτικών χρεών, όπου οι καταναλωτές προτίμησαν να χρησιμοποιήσουν τα κέρδη από τη μείωση της τιμής του πετρελαίου για να αποπληρώσουν τα χρέη τους.

Προειδοποιήσεις ΔΝΤ

Το Τμήμα Ερευνών του ΔΝΤ έχει προειδοποιήσει ότι οι κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν λιγότερο κίνδυνο από την κρίση των κυβερνητικών χρεών αχρείαστα παραβλάπτουν τις οικονομίες τους αν επιβάλουν προγράμματα αυστηρής λιτότητας, απλώς και μόνο για να αποπληρώσουν τους δανειστές πιο γρήγορα. Αναφέρεται ότι ενώ τα δημόσια χρέη επηρεάζουν αρνητικά τον ρυθμό ανάπτυξης, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να πληρωθούν το συντομότερο δυνατόν.

Η μελέτη αυτή έγινε αφότου οι χώρες με υψηλά εισοδήματα εξετάζουν τρόπους να μειώσουν τα υψηλά επίπεδα των κυβερνητικών χρεών που συσσωρεύτηκαν ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης. Αναφέρεται ότι τα δημόσια χρέη στις αναπτυγμένες οικονομίες αυξήθηκαν κατά μέσο όρο από 53% του ΑΕΠ στο τέλος του 2007 στο 80% στο τέλος του 2012. Σε περιπτώσεις όμως που υπάρχει δημοσιονομικό περιθώριο, οι πολιτικές που σκόπιμα σκοπεύουν την αποπληρωμή των χρεών το συντομότερο δυνατό είναι ανεπιθύμητες.

Το ΔΝΤ τονίζει, όμως, ότι για χώρες με επικίνδυνα υψηλά επίπεδα χρέους, όπως είναι οι περιπτώσεις της Ελλάδας, της Ιταλίας και της Ιαπωνίας, οι πολιτικές που στόχο έχουν τη μείωση του δημόσιου χρέους πρέπει να έχουν προτεραιότητα.

ΠΑΝΙΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG, Λογιστικές, Ελεγκτικές,
Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).