Εντοπίζεται κυρίως στην Ευρώπη και στις χώρες που είναι στην ίδια κατάσταση εδώ και δεκαετίες
Ο αριθμός των εκτοπισμένων και των προσφύγων μετά τις πολλαπλές συγκρούσεις στον κόσμο έφθασε το επίπεδο ρεκόρ των 60 εκατομμυρίων ανθρώπων το 2014, επισημαίνει η ετήσια έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες

Εκ πρώτης όψεως, η εικόνα του πλανήτη είναι ειρηνική. Όμως, όπως αποδεικνύει ο παγκόσμιος δείκτης ειρήνης (Global Peace Index), τον οποίο μετρά κάθε χρόνο το Ινστιτούτο IEP της Αυστραλίας, η εικόνα αυτή είναι απατηλή. Η έρευνα μετρά τις εξελίξεις σε 162 χώρες, χρησιμοποιώντας 23 δείκτες, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται οι βίαιες συγκρούσεις, ο αριθμός των προσφύγων, η συμμετοχή σε συρράξεις εκτός των συνόρων, αλλά και ο αριθμός δολοφονιών, η κοινωνική ασφάλεια και οι στρατιωτικές δαπάνες. Το αποτέλεσμα που αποτυπώνεται στον χάρτη είναι ότι σε σχέση με το 2013, 81 χώρες μοιάζουν πιο ειρηνικές σε αντίθεση με 78, όπου η κατάσταση έχει επιδεινωθεί, ενώ σε 3 κράτη τα επίπεδα ειρήνης έχουν παραμείνει αμετάβλητα.

Οι αριθμοί αυτοί θα μπορούσαν να σκορπίσουν αισιοδοξία, όμως λένε μόνο τη μισή αλήθεια, όπως τονίζουν οι ίδιοι οι ερευνητές. Η ειρήνη εντοπίζεται στις χώρες που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση εδώ και δεκαετίες, όπως η Ελβετία και η Δανία, αλλά και γενικότερα η Ευρώπη, που αποτελεί τη σταθερότερη ήπειρο του κόσμου. Αντιθέτως, στις χώρες όπου μαίνονται -ή βρίσκονται σε λανθάνουσα μορφή- συγκρούσεις, η κατάσταση τείνει να βγει εκτός ελέγχου. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα των ερευνητών, τα οποία χαρακτηρίζουν άκρως ανησυχητικά, το κλίμα έχει επιδεινωθεί δραματικά στη Μέση Ανατολή και τη βόρεια Αφρική. «Είναι πάρα πολύ ανησυχητικό», τονίζει ο Στιβ Κιλελέα, πρόεδρος του Ινστιτούτου. «Οι συγκρούσεις αυτές έχουν βγει εκτός ελέγχου και ο κίνδυνος μετάδοσης της τρομοκρατίας σε άλλες χώρες είναι πλέον πολύ ορατός».

Μαζικό μεταναστατευτικό κύμα
Ίσως η πιο επικίνδυνη κλιμάκωση παρατηρείται όντως στην εξάπλωση της τρομοκρατίας. Μόνο το 2014 έχασαν τη ζωή τους σε τρομοκρατικές επιθέσεις 20.000 άνθρωποι, δηλαδή 9% περισσότεροι απ' ό,τι την προηγούμενη χρονιά. Το 82% των θανάτων εντοπίζεται σε πέντε συγκεκριμένες χώρες: το Ιράκ, το Αφγανιστάν, το Πακιστάν, τη Νιγηρία και τη Συρία, ενώ ο αριθμός των χωρών όπου χάθηκαν ανθρώπινες ζωές εξαιτίας της τρομοκρατίας αυξήθηκε από 60 σε 69. Και όπως υπογραμμίζουν με έμφαση οι ερευνητές, περιστατικά σαν την επίθεση στην εφημερίδα «Charlie Hebdo», στις αρχές του 2015, αποτελούν προειδοποιητικό καμπανάκι για τον αυξανόμενο κίνδυνο τρομοκρατίας στην Ευρώπη.

Οι ένοπλες συγκρούσεις στην Υεμένη, στον εμφύλιο της Συρίας, αλλά και οι συγκρούσεις στο Ιράκ στοίχισαν τη ζωή σε 180.000 ανθρώπους μέσα στο 2014, δηλαδή σε τριπλάσιους από ό,τι το 2010. Μόνο στη Συρία έχασαν τη ζωή τους 71.000 άνθρωποι. Η εκρηκτική αυτή κατάσταση έχει ως αναπόφευκτη συνέπεια τη δημιουργία ενός μαζικού μεταναστευτικού κύματος. Αυτήν τη στιγμή, 50 εκατομμύρια άνθρωποι προσπαθούν να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους, εξαιτίας της εμπόλεμης κατάστασης. Αυτό σημαίνει ότι 0,75% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει πάρει τον δρόμο της προσφυγιάς, δηλαδή ένας στους 133. Μόνο από τη Συρία οι πρόσφυγες ή εσωτερικοί μετανάστες ανέρχονται σε 9,5 εκατομμύρια.

14 τρισεκατομμύρια κόστος
Το κόστος επίσης δεν είναι αμελητέο. Σαφώς δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί με ακρίβεια το σύνολο του κόστους των πολέμων, των συγκρούσεων και της εσωτερικής ασφάλειας, ωστόσο, χρησιμοποιώντας σταθερές παραμέτρους εδώ και χρόνια το Ινστιτούτο καταλήγει σε ένα αρκετά ασφαλές συμπέρασμα για τη διακύμανσή του ανά έτος. Για το 2014 η εκτίμηση στην οποία προχωρούν οι ερευνητές είναι τα 14,3 τρισ. δολάρια, που αντιστοιχεί στο 13,4% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Η αύξηση από το 2008 ξεπερνά το 15%. Τη «μερίδα του λέοντος» στις δαπάνες με ποσοστό 60% έχει η συντήρηση των στρατιωτικών δυνάμεων και των δυνάμεων ασφαλείας. Το τελευταίο διάστημα έχει πολλαπλασιαστεί και το κόστος διαμονής και παροχών προς τους πρόσφυγες.

Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουν οι ερευνητές είναι ότι οι εξελίξεις της τελευταίας χρονιάς προκαλούν βαθιά ανησυχία για την κατεύθυνση την οποία έχει πάρει ο πλανήτης και το τι μέλλει γενέσθαι στις μέχρι τώρα ασφαλείς περιοχές του κόσμου. Η μόνη σταθερή «αξία» κατά τη διάρκεια των εννέα χρόνων, που δημοσιεύεται η συγκεκριμένη έκθεση, είναι η Ισλανδία, η οποία πάντοτε φιγουράρει στην κορυφή των πιο ειρηνικών κρατών του κόσμου.

Αριθμός ρεκόρ εκτοπισμένων
Ο αριθμός των εκτοπισμένων και των προσφύγων μετά τις πολλαπλές συγκρούσεις στον κόσμο έφθασε το επίπεδο ρεκόρ των 60 εκατομμυρίων ανθρώπων το 2014, επισημαίνει η ετήσια έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR). Η Ύπατη Αρμοστεία διαπιστώνει "εντυπωσιακά ταχύτατη αύξηση" του αριθμού των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να διαφύγουν" από εμπόλεμες περιοχές, "με 59,5 εκατομμύρια ξεριζωμένους στα τέλη του 2014, σε σχέση με 51,2 εκατομμύρια το 2013". Πριν από μια δεκαετία, ο αριθμός τους ήταν 37,5 εκατομμύρια, υπενθύμισε η UNHCR. Η αύξηση από το 2013 είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ μέσα σε μια μόνο χρονιά. Το 2014, κάθε μέρα, 42.500 άνθρωποι γίνονταν πρόσφυγες, εκτοπισμένοι μέσα στη χώρα τους, αιτούντες άσυλο, σύμφωνα με την υπηρεσία του ΟΗΕ.

Δηλώνουν αδυναμία
"ΔΕΝ είμαστε πλέον σε θέση να μαζεύουμε τα κομμάτια", είπε στους δημοσιογράφους ο Ύπατος Αρμοστής για τους Πρόσφυγες Αντόνιο Γκουτέρες, τονίζοντας την αδυναμία των ανθρωπιστικών οργανώσεων. "Δεν έχουμε τις δυνατότητες, τους πόρους για όλα τα θύματα των συγκρούσεων. Αναμένουμε κορύφωση του αριθμού των εκτοπισμένων και των προσφύγων μέχρι το τέλος του έτους", προειδοποίησε ο Γκουτέρες.
Η μεγάλη αυτή αύξηση παρατηρείται από το 2011 με τη συριακή σύγκρουση, η οποία προκαλεί πλέον τη μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμού που έχει καταγραφεί ποτέ στον κόσμο.

Η Ύπατη Αρμοστεία καταμετρά αυτά τα τελευταία πέντε χρόνια τουλάχιστον 14 συγκρούσεις που ξέσπασαν ή ξανάρχισαν: οκτώ στην Αφρική (Ακτή Ελεφαντοστού, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, Λιβύη, Μαλί, βόρεια Νιγηρία, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Νότιο Σουδάν και φέτος το Μπουρούντι), τρεις στη Μέση Ανατολή (Συρία, Ιράκ, Υεμένη), μια στην Ευρώπη (Ουκρανία), τρεις στην Ασία (Κιργιστάν, αρκετές περιοχές της Μιανμάρ και του Πακιστάν). Το 2014, μόλις 126.800 πρόσφυγες κατάφεραν να επιστρέψουν στον τόπο τους - ο μικρότερος αριθμός που έχει καταγραφεί σε 31 χρόνια. Περισσότερο από το ήμισυ του πληθυσμού των προσφύγων είναι παιδιά.
Πηγές: ΑΠΕ, Το Έθνος