Τόνισε ότι θα πρέπει ν' αντικατασταθεί σταδιακά η τεχνολογία των ορυκτών καυσίμων
Ο Φραγκίσκος επαναπροσδιορίζει ένα κοσμικό ζήτημα -που συνήθως συζητείται σε επιστημονικό επίπεδο- με όρους θρησκείας και πίστης. Αυτό που πιστεύει ακράδαντα είναι ότι η κλιματική αλλαγή οφείλεται στον καταναλωτικό εθισμό

Το εμπόριο ανταλλαγής ρύπων είναι μία πρόχειρη λύση, που θα μπορούσε να προκαλέσει κερδοσκοπία και να υπονομεύσει τις παγκόσμιες προσπάθειες να μειωθούν οι εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ανέφερε ο Πάπας Φραγκίσκος στην εγκύκλιο που εξέδωσε χθες για το περιβάλλον. Ο Πάπας απηύθυνε επείγουσα έκκληση να αναληφθεί δράση, προκειμένου να καταπολεμηθεί η κλιματική αλλαγή στο έγγραφο αυτό, το οποίο έχει στόχο να αποτελέσει μέρος της δημόσιας συζήτησης σε μία σημαντική σύνοδο κορυφής του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή που θα διεξαχθεί τον Δεκέμβριο στο Παρίσι.

"Η στρατηγική της αγοράς και της πώλησης πιστωτικών μονάδων μπορεί να οδηγήσει σε μία νέα μορφή κερδοσκοπίας, η οποία δεν θα βοηθούσε να μειωθεί η παγκόσμια εκπομπή αερίων που ρυπαίνουν", ανέφερε ο Πάπας. "Αυτό το σύστημα φαίνεται να δίνει μία γρήγορη και εύκολη λύση υπό το ένδυμα μιας προκαθορισμένης δέσμευσης στο περιβάλλον, αλλά δεν επιτρέπει με κανέναν τρόπο τη ριζική αλλαγή που οι παρούσες συνθήκες απαιτούν", πρόσθεσε. Το πρόγραμμα ανταλλαγής εκπομπών αερίων επιτρέπει στους μολύνοντες να αγοράζουν και να εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα, στο οποίο επιρρίπτεται η ευθύνη για την παγκόσμια υπερθέρμανση. Βάσει αυτού του προγράμματος, οι εταιρείες και οι χώρες είναι αντιμέτωπες με ένα όριο άνθρακα. Αν το υπερβούν, μπορούν να αγοράζουν άδειες εκπομπής από άλλους στο πρόγραμμα.

Αλλάξτε συνήθειες
Ο Πάπας ανέφερε επίσης πως η τεχνολογία ορυκτών καυσίμων -ιδίως του άνθρακα, αλλά και του πετρελαίου και, σε μικρότερο βαθμό, του αερίου- θα πρέπει σταδιακά να αντικατασταθεί χωρίς καθυστέρηση. Είπε πως η εξόρυξη πρώτων υλών προκειμένου να ικανοποιηθούν οι αγορές στις βιομηχανοποιημένες οικονομίες έχει βλάψει τις τοπικές κοινωνίες, για παράδειγμα μέσω της μόλυνσης με υδράργυρο κατά την εξόρυξη χρυσού ή της μόλυνσης με διοξείδιο του θείου κατά την εξόρυξη χαλκού.

Ο Πάπας είπε ακόμη ότι αν και οι άνθρωποι ευαισθητοποιούνται όλο και περισσότερο για το περιβάλλον, δεν αλλάζουν ακόμη τις καταναλωτικές συνήθειές τους. "Ένα απλό παράδειγμα είναι η αυξανόμενη χρήση και ισχύς των κλιματιστικών. Οι αγορές, που ωφελούνται αμέσως από τις πωλήσεις, δημιουργούν όλο και περισσότερη ζήτηση. Ένας εξωτερικός παρατηρητής θα εκπλησσόταν με αυτήν τη συμπεριφορά, η οποία μερικές φορές φαίνεται να είναι αυτοκαταστροφική", είπε.

Ριζοσπαστικός δρόμος
Η εγκύκλιος του Πάπα για την κλιματική αλλαγή και τη φύση σηματοδοτεί μιαν από τις σημαντικότερες στιγμές της θητείας του. Στα δύο χρόνια από τότε που ανέβηκε στο θρόνο, έχει χαράξει έναν ριζοσπαστικό δρόμο, έχει πάρει σαφείς αποστάσεις από τους προκατόχους του σε θέματα όπως η σεξουαλικότητα και ο γάμος, ενώ την ίδια στιγμή συνεχίζει τις μεταρρυθμίσεις της Εκκλησίας. Τώρα, παρεμβαίνει σε μιαν από τις πιο φορτισμένες συζητήσεις της εποχής μας, προς μεγάλη ικανοποίηση των οικολόγων και δυσαρέσκεια των συντηρητικών.

Ο Πάπας αναγνωρίζει το βάρος των επιστημονικών ανακαλύψεων, με βάση τις οποίες επιρρίπτεται η ευθύνη στον άνθρωπο για την κλιματική αλλαγή. Αυτό μπορεί να μην είναι από μόνο του συνταρακτικό. Το Βατικανό έχει ξεπεράσει εδώ και καιρό τις ιστορικές του επιφυλάξεις για τον ρόλο της επιστήμης. Το εντυπωσιακό, όμως, και ταυτόχρονα το πιο ενθαρρυντικό, είναι ο πολιτικός χαρακτήρας αυτής της εγκυκλίου. Όπως και η στιγμή κατά την οποία δημοσιοποιείται: ο πλανήτης ετοιμάζεται για την κλιματική σύνοδο του ερχόμενου Δεκεμβρίου, που θεωρείται από πολλούς η τελευταία ευκαιρία για να επιτευχθεί μια συμφωνία για τις εκπομπές.

Υπάρχουν αντιδράσεις
Το παπικό ντοκουμέντο αποτελεί κάτι πολύ πιο φιλόδοξο από μια ξερή κριτική, παρατηρούν οι Φαϊνάνσιαλ Τάιμς. Ο Φραγκίσκος επαναπροσδιορίζει ένα κοσμικό ζήτημα -που συνήθως συζητείται σε επιστημονικό επίπεδο- με όρους θρησκείας και πίστης. Αυτό που πιστεύει ακράδαντα είναι ότι η κλιματική αλλαγή οφείλεται στον καταναλωτικό εθισμό του ανεπτυγμένου κόσμου. Και αυτό δεν θα αλλάξει, εκτός αν αλλάξει η ανθρώπινη συμπεριφορά.

Οι αντιδράσεις ξεκίνησαν πριν ακόμη δημοσιοποιηθεί η εγκύκλιος. Κάποιοι είπαν ότι υπάρχει μια αντίφαση στη θέση του Πάπα. Στο κάτω-κάτω είναι η φωνή των φτωχών, οι περισσότεροι από τους οποίους ζουν στη Λατινική Αμερική και την Αφρική. Για να νικήσουν οι άνθρωποι αυτοί τη φτώχια, και να ανεβεί το βιοτικό τους επίπεδο, πρέπει να επωφεληθούν από τη βιομηχανική ανάπτυξη. Αυτό που επισημαίνει όμως ο Πάπας είναι ότι περισσότερο απ' όλους, οι φτωχοί είναι εκείνοι που θα πληγούν από την κλιματική αλλαγή. Είτε πρόκειται για τον Αφρικανό αγρότη που η σοδειά του θα καταστραφεί από την ερημοποίηση είτε για τον κάτοικο της Ασίας, που απειλείται το σπίτι του από την άνοδο της στάθμης των θαλασσών.

Να μην υποτιμηθεί
Εκεί που θα διχάσει ο Πάπας το ακροατήριό του είναι στις λύσεις που προτείνει. Ζητά μεγαλύτερες επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Την ίδια στιγμή, όμως, απορρίπτει λύσεις που στηρίζονται στην αγορά, όπως η ανταλλαγή εκπομπών, θεωρώντας ότι αυτό θα οδηγήσει σε μια νέα μορφή κερδοσκοπίας. Με τον τρόπο αυτό, όμως, κλείνει τα μάτια σε μηχανισμούς που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις ανεπτυγμένες κοινωνίες να μειώσουν τη ρύπανση που προκαλούν οι δραστηριότητές τους. Η παρέμβαση του Φραγκίσκου δείχνει ότι είναι προετοιμασμένος να αντιμετωπίσει με ευρύτερο και γενναιότερο τρόπο τα πιεστικά κοινωνικά ζητήματα από τους προκατόχους του. Και μόνο για τον λόγο αυτό, η συμβολή του στη συζήτηση για την κλιματική αλλαγή δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί.
Πηγές: ΑΠΕ, Financial Times