Η ΚΙΝΑ ΣΥΣΤΗΝΕΙ ΤΗΝ ΑΣΙΑΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΙΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ
Ο πρώην Υπουργός Οικονομικών της Αμερικής, Lawrence Summers, έχει δηλώσει ότι η αντίδραση στη σύσταση της ΑΙΙΒ θα θυμίζει τον χαμένο ρόλο της Αμερικής ως εγγυήτριας του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος
Από το γεγονός ότι οι πιο στενοί σύμμαχοι της Αμερικής ήταν τόσο πρόθυμοι να ενταχθούν ως ιδρυτικά μέλη της ΑΙΙΒ και να αψηφήσουν τις αμερικανικές εισηγήσεις μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η Αμερική επέλεξε τη λανθασμένη μάχη
Η πρώτη αναφορά για τη σύσταση της Ασιατικής Τράπεζας Επενδύσεων στις υποδομές (Asian Infrastructure Investment Bank - AIIB) έγινε τον Οκτώβριο του 2013. Στην ανακοίνωση αναφερόταν ότι η κινεζική κυβέρνηση είναι απογοητευμένη με τη βραδεία ταχύτητα των μεταρρυθμίσεων και ότι επιθυμεί μεγαλύτερη συνεισφορά στα παγκόσμια οικονομικά ιδρύματα που έχουν συσταθεί, όπως είναι το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα και η Ασιατική Τράπεζα Αναπτύξεως (ΑDΒ), ιδρύματα στα οποία, όπως υποστηρίζει η Κίνα, επικρατούν τα αμερικανικά, τα ευρωπαϊκά και τα ιαπωνικά συμφέροντα. Η ΑDΒ έχει τα κεντρικά της γραφεία στη Μανίλα Φιλιππινών, αλλά προεδρεύεται από την Ιαπωνία. Παράλληλα, η Κίνα έχει μόνο 5,47% δικαιώματα ψήφου, ενώ η Αμερική και η Ιαπωνία κατέχουν 13% η καθεμιά.
Έτσι, στις 24 Οκτωβρίου 2014 συστάθηκε επίσημα η τράπεζα ΑΙΙΒ και 21 χώρες υπέγραψαν το σχετικό Μνημόνιο, μεταξύ των οποίων η Κίνα, η Ινδία, οι Φιλιππίνες και η Μαλαισία. Οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες. Στις 12 Μαρτίου 2015 ο Υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας, κ. Τζορτζ Όσμπορν, ανακοίνωσε ότι η Βρετανία θα ενταχθεί ως ιδρυτικό μέλος στην ΑΙΙΒ, μια απόφαση που ήταν αντίθετη με τις εισηγήσεις της Αμερικής και που εξέπληξε ακόμη και την Κίνα.
Αρχικά, η Βρετανία προτίθετο να ενταχθεί στις 17 Μαρτίου, αλλά η απόφαση του Λουξεμβούργου να υπογράψει το Μνημόνιο για την ίδρυση της Τράπεζας στις 11 Μαρτίου επίσπευσε την απόφαση της Βρετανίας να ενταχθεί στις 12 Μαρτίου. Στη συνέχεια η Ελβετία εντάχθηκε στις 13 Μαρτίου και η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία υπέγραψαν το Μνημόνιο μαζί στις 16 Μαρτίου, ενώ η Αυστρία εντάχθηκε μια εβδομάδα αργότερα. Ακολούθησαν η Αυστραλία και η Νότιος Κορέα.
Ο κ. Όσμπορν ισχυρίζεται ότι η Βρετανία εντάχθηκε στην ΑΙΙΒ για να δεσμεύσει την Κίνα με το σύστημα των παγκόσμιων κανόνων και προτύπων, παρά η Κίνα να προχωρήσει χωρίς τις δυτικές χώρες. Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν όμως ότι η απόφαση της Βρετανίας για να καταστεί ιδρυτικό μέλος της ΑΙΙΒ είναι για να έχει την ευκαιρία να επωφελείται από τις προσφορές και την εκτέλεση έργων από την τράπεζα αυτή. Αναφέρεται ότι μελέτη από την ΑDΒ το 2009 έδειξε ότι για την περίοδο 2010-2020 στην Ασία θα χρειαστούν $8 τρις για υποδομές. Επίσης, αναφέρεται ότι πρόσθετα από την ΑΙΙΒ η Κίνα βρισκόταν πίσω από τη δημιουργία το 2014 της νέας τράπεζας από τις χώρες των BRICS, δηλαδή των πέντε μεγάλων αναδυόμενων οικονομιών, Βραζιλίας, Ρωσίας, Ινδίας, Κίνας και Νότιας Αφρικής, γνωστές με το ακρωνύμιο BRICS.
Ο Υπουργός Οικονομικών της Αμερικής, κ. Jack Lew, δήλωσε ότι με τη σύσταση της ΑΙΙΒ από την Κίνα η διεθνής αξιοπιστία και επιρροή της Αμερικής διακυβεύονται, όπως και η δυνατότητά της να διαμορφώνει τους διεθνείς οικονομικούς κανόνες και πρακτικές. Εντούτοις, ο κ. Lew σε ομιλία του ενώπιον του Κογκρέσου δήλωσε ότι η Αμερική δεν είναι αντίθετη στη σύσταση της ΑΙΙΒ και αναγνώρισε την ανάγκη για μεγαλύτερες επενδύσεις για έργα υποδομής.
Ανάφερε όμως ότι η Αμερική ανησυχεί για το γεγονός ότι η Τράπεζα αυτή είναι δυνατόν να μην ικανοποιεί τα πιο υψηλά παγκόσμια πρότυπα για διακυβέρνηση ή δανεισμό και παρότρυνε τις δυτικές χώρες που αποφάσισαν να καταστούν ιδρυτικά μέλη, να μελετήσουν το θέμα αυτό. Όπως δήλωσε ο κ. Eswar Prasad, πρώην επικεφαλής του ΔΝΤ για την Κίνα, η αποτυχία της διακυβέρνησης του προέδρου Ομπάμα να πείσει το Κογκρέσο να υποστηρίξει τις μεταρρυθμίσεις του ΔΝΤ το 2010 έχει σταδιακά διαβρώσει την αξιοπιστία της με τους συμμάχους της.
Όπως δήλωσε επίσης ο πρώην πρόεδρος της αμερικανικής Κεντρικής Τράπεζας (FED), κ. Ben Bernanke, η Κίνα θα ιδρύσει την ΑΙΙΒ ενόψει της άρνησης του αμερικανικού Κογκρέσου να δώσει στην Κίνα περισσότερα δικαιώματα ψήφου στο ΔΝΤ και τη Διεθνή Τράπεζα. Αναφέρεται ότι το Κογκρέσο απέρριψε απόφαση του ΔΝΤ το 2010 για τη μεταφορά 6% ποσοστώσεις και κατά συνέπεια ψηφίστηκαν δικαιώματα στις αναδυόμενες οικονομίες, πράγμα που θα αντιπροσώπευε καλύτερα τον αυξανόμενο ρόλο της Κίνας και άλλων χωρών. Επίσης, ο κ. Lawrence Summers, πρώην Υπουργός Οικονομικών της Αμερικής, έχει δηλώσει ότι η αντίδραση στη σύσταση της ΑΙΙΒ θα θυμίζει τον χαμένο ρόλο της Αμερικής ως εγγυήτριας του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος.
Το Κογκρέσο δεν θα έδινε τη συγκατάθεση…
Εντούτοις, οι ευρωπαϊκές χώρες που θα καταστούν ιδρυτικά μέλη κατά πάσα πιθανότητα θα επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο θα διοικείται η Τράπεζα σε τομείς όπως είναι οι κανονισμοί για προσφορές, τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά πρότυπα που θα σχετίζονται με τα νέα δάνεια, όπως και την ικανότητα των δανειοληπτών για την αποπληρωμή των δανείων. Όλα αυτά το καθιστούν δύσκολο για την Κίνα να χρησιμοποιήσει την ΑΙΙΒ ως όργανο οικονομικής διπλωματίας.
Όπως δήλωσε ο κ. Ted Truman, πρώην αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών για τις διεθνείς σχέσεις της Αμερικής, η διακυβέρνηση του κ. Ομπάμα έχει διαπράξει ένα λάθος τακτικής με το να αρνηθεί να ενταχθεί στην ΑΙΙΒ. Και τούτο γιατί αν καθίστατο ιδρυτικό μέλος της τράπεζας αυτής, η Αμερική θα μπορούσε να επηρεάσει τους κανόνες με τους οποίους θα εργάζεται η τράπεζα. Δυστυχώς όμως, όπως παραδέχεται και ο κ. Truman, το Κογκρέσο δεν θα έδινε τη συγκατάθεσή του.
Σε δίλημμα η Ιαπωνία
Η ευαισθησία της Αμερικής στη δημιουργία τραπεζών, όπως είναι η τράπεζα των BRICS και της ΑΙΙΒ, είναι κατανοητή. Και τούτο γιατί ο ανταγωνισμός μεταξύ της Αμερικής και της Κίνας για την παγκόσμια οικονομική επιρροή άρχισε να εντείνεται. Από το τέλος του παγκόσμιου πολέμου η Αμερική είχε τη δεσπόζουσα θέση, ειδικά και ως αποτέλεσμα της δημιουργίας της Διεθνούς Τράπεζας και του ΔΝΤ, που βρίσκονται κάτω από την επιρροή της. Η Κίνα όμως τώρα δημιουργεί τραπεζικά ιδρύματα για να ανταγωνιστούν τη Διεθνή Τράπεζα και το ΔΝΤ, με στόχο να κερδίσει περισσότερη πολιτική επιρροή στις περιοχές της Ασίας και του Ειρηνικού.
Τώρα που και η Αυστραλία και η Νότιος Κορέα έχουν ενταχθεί στην τράπεζα αυτή, η Ιαπωνία είναι η τελευταία μεγάλη χώρα στην περιοχή που δεν έχει ενταχθεί στην ΑΙΙΒ. Η Ιαπωνία τώρα βρίσκεται σε δίλημμα και η απόφαση πρέπει να ληφθεί τώρα. Οικονομικοί αναλυτές πιστεύουν ότι η Ιαπωνία ως ιδρυτικό μέλος της ΑΙΙΒ θα βοηθούσε στον σχεδιασμό της οικονομικής ανάπτυξης των χωρών στην περιοχή, όπως είχε πράξει μέσω της ADB που ιδρύθηκε το 1966, με την Ιαπωνία και την Αμερική ως τους μεγαλύτερους μετόχους. Οι υποστηρικτές της ένταξης της Ιαπωνίας υποστηρίζουν ότι η ένταξη της Ιαπωνίας θα αποτελέσει αντίβαρο της επιρροής της Κίνας εντός της ΑΙΙΒ.
ΠΑΝΙΚΟΣ ΛΟΪΖΟΥ
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του
συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις και γνώμες
της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).
