Κάντε χώρο στο τραπέζι: Και οι χιμπαντζήδες ξέρουν από μαγειρεμένο φαγητό
Έχουν, επίσης, την ικανότητα να καταλαβαίνουν τον μετασχηματισμό του άψητου φαγητού σε ψημένο και ακόμη μπορούν να αποθηκεύσουν και να μεταφέρουν φαγητό με στόχο να το μαγειρέψουν, βάζοντάς το πάνω από τη φωτιά

Οι στενότεροι γενετικά συγγενείς μας, οι χιμπαντζήδες, έχουν τη νοητική ικανότητα για μαγείρεμα. Σε αυτό το απρόσμενο συμπέρασμα κατέληξαν Αμερικανοί επιστήμονες, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι οι εξελικτικές ρίζες του μαγειρέματος φθάνουν έως τους χιμπαντζήδες. Οι Φίλιξ Γουόρνεκεν και Αλεξάντρα Ροζάτι του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό βιολογίας "Proceedings of Royal Society B" της Βασιλικής Εταιρείας Επιστημών της Βρετανίας, έκαναν πειράματα με χιμπαντζήδες στο Κονγκό και συμπέραναν ότι οι τελευταίοι έχουν σαφή προτίμηση για το μαγειρεμένο φαγητό. Έχουν, επίσης, την ικανότητα να καταλαβαίνουν τον μετασχηματισμό του άψητου φαγητού σε μαγειρεμένο και ακόμη μπορούν να αποθηκεύσουν και να μεταφέρουν φαγητό με στόχο να το μαγειρέψουν, βάζοντάς το πάνω από τη φωτιά.

Ορόσημο επινοητικότητας
Αν και σήμερα πια η διαδικασία του μαγειρέματος θεωρείται αυτονόητη, η σύλληψη από τους προγόνους μας της ιδέας ότι, χάρη στη φωτιά και στη θερμότητα, μια ακατέργαστη τροφή μετατρέπεται σε κάτι πιο εύγεστο και ευκολοχώνευτο, υπήρξε ορόσημο για την ανθρώπινη επινοητικότητα και για την ανάπτυξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Καθοριστική, εν προκειμένω, υπήρξε η συμβολή του καθηγητή βιολογικής ανθρωπολογίας Ρίτσαρντ Ράνγκαμ του Χάρβαρντ, σύμφωνα με τον οποίο το μαγείρεμα έπαιξε ρόλο-κλειδί στην ανθρώπινη εξέλιξη (το βιβλίο του «Παίρνοντας φωτιά: Πώς η μαγειρική μάς έκανε ανθρώπους», έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά).
Φαίνεται, όμως, πως μια τέτοια νοητική ικανότητα δεν είναι άγνωστη ούτε στους χιμπαντζήδες. Σύμφωνα με τους ερευνητές, πέρα από τον έλεγχο της φωτιάς (άναμμα-διατήρηση-σβήσιμο), που είναι μια καθαρά ανθρώπινη ικανότητα, οι χιμπαντζήδες διαθέτουν όλες τις υπόλοιπες δεξιότητες και «ενοράσεις» για να κατανοήσουν το μαγείρεμα - και τελικά ίσως για να μαγειρέψουν.

Έψησαν πατάτες
Σε ένα εντυπωσιακό πείραμα, οι επιστήμονες έδωσαν στους χιμπαντζήδες μια συσκευή μαγειρέματος και πατάτες, για να δουν αν θα έσπευδαν να τις φάνε αμέσως (όπως συνήθως κάνουν τα ζώα) ή αν θα προτιμούσαν να περιμένουν, έως ότου αυτές ψηθούν. Προς μεγάλη έκπληξη των ερευνητών, οι χιμπαντζήδες, όταν πήραν τις άψητες πατάτες, προτίμησαν να τις βάλουν για μαγείρεμα, περιμένοντας να ψηθούν. Περίπου οι μισοί χιμπαντζήδες έδειξαν προτίμηση στο μαγείρεμα, ενώ οι άλλοι μισοί βιάστηκαν να φάνε τις ωμές πατάτες.

Ακόμη πιο αξιοσημείωτο ήταν ότι, όταν οι επιστήμονες έδωσαν ωμές πατάτες και ξύλα στους χιμπαντζήδες, οι τελευταίοι έβαλαν στη συσκευή μαγειρέματος μόνο τις πατάτες, καταλαβαίνοντας ότι τα ξύλα δεν μπορούν να μαγειρευθούν. Εξίσου εντυπωσιακό ήταν ότι, όταν οι ερευνητές έδωσαν ωμές πατάτες στους χιμπαντζήδες, αλλά σε κάποιαν απόσταση από τη συσκευή του μαγειρέματος, οι τελευταίοι πήραν τις πατάτες και τις πήγαν εκεί που βρισκόταν η συσκευή, προφανώς με πρόθεση να τις μαγειρέψουν. Η επιβεβαίωση ήλθε με το τελικό πείραμα, όταν οι επιστήμονες έδωσαν πάλι ωμές πατάτες στους χιμπαντζήδες, αλλά εξαφάνισαν τελείως τη συσκευή μαγειρέματος. Παρ' όλα αυτά, αρκετοί χιμπαντζήδες φύλαξαν σε μιαν άκρη τις πατάτες και περίμεναν για να τις μαγειρέψουν αργότερα, όταν η συσκευή θα εμφανιζόταν και πάλι.

Ίσως ανακαλύφθηκε τυχαία
Σύμφωνα με τους ερευνητές, όλα αυτά δείχνουν ότι οι άνθρωποι κατείχαν ήδη το κατάλληλο νοητικό «οπλοστάσιο» για το μαγείρεμα ήδη από την αρχή της εξέλιξής τους, αφού και οι χιμπαντζήδες είχαν τέτοιες ικανότητες. Το μόνο -και κρίσιμο- που χρειάσθηκε να κάνουν οι άνθρωποι, ήταν να ελέγξουν τη φωτιά και να τη χρησιμοποιήσουν για μαγείρεμα.

Οι επιστήμονες έχουν δει άγριους χιμπατζήδες να παρατηρούν τις φωτιές που ανάβουν μόνες τους στη φύση, π.χ. λόγω πτώσης κεραυνού, και έχουν προσέξει ότι μερικές φορές τρώνε ψημένο φαγητό που, από τύχη, έχει «μαγειρευθεί» στη φωτιά. Κάπως έτσι, πιθανότατα, οι πιθηκόμορφοι πρόγονοί μας κατάλαβαν τα οφέλη της φωτιάς, συσχετίζοντάς τη νοητικά με το μαγειρεμένο, πιο νόστιμο και πιο εύπεπτο φαγητό. Μετά, έπρεπε απλώς να βρουν τρόπο για να ανάψουν μόνοι τους τη φωτιά και να κάνουν το πρώτο μπάρμπεκιου!