Το πολιτικό τοπίο στην Τουρκία αναμένεται ότι θα ξεκαθαρίσει την επομένη της κάλπης
Ο καθηγητής Αϊντίν εκτιμά πως το ΑΚΡ θα νικήσει, αλλά το πολιτικό τοπίο θα ξεκαθαρίσει την επομένη της κάλπης και θα εξαρτηθεί από το εάν θα παραμείνουν τρία τα κόμματα στη Βουλή ή αν το φιλοκουρδικό HDP θα «ανατρέψει» τις ισορροπίες

Την οικονομία θεωρεί ως το μεγαλύτερο διακύβευμα των εκλογών της 7ης Ιουνίου στην Τουρκία ο πρύτανης του πανεπιστημίου Kadir Has της Κωνσταντινούπολης και πρόεδρος του Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων της Τουρκίας, Μουσταφά Αϊντίν, ο οποίος εκτιμά πως το ΑΚΡ θα νικήσει, αλλά το πολιτικό τοπίο θα ξεκαθαρίσει την επομένη της κάλπης και θα εξαρτηθεί από το εάν θα παραμείνουν τρία τα κόμματα στη Βουλή ή το φιλοκουρδικό HDP θα "ανατρέψει" τις ισορροπίες, σπάζοντας το εκλογικό "φράγμα" του 10%. "Οι πολίτες θα ψηφίσουν κυρίως με βάση την οικονομική κατάσταση", λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Τούρκος καθηγητής.

Ο Μουσταφά Αϊντίν χαρακτηρίζει ισχυρή προσωπικότητα, που "μαγνητίζει" τους ψηφοφόρους τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αλλά θεωρεί πως την ψήφο των Τούρκων θα καθορίσουν τα οικονομικά ζητήματα.

Τονίζει πως το Κυπριακό, αν και δεν υπάρχει στην "ατζέντα" της προεκλογικής εκστρατείας των κομμάτων, είναι βέβαιο πως θα τεθεί εκ νέου στο τραπέζι μετά και την ανάδειξη του Μουσταφά Ακιντζί στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων, ενώ για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν "βλέπει" κάποια μεγάλη κρίση, αλλά ούτε και κάποια μεγάλη πρόοδο. "Πιστώνει" δε στα θετικά της κυβέρνησης του AKP τις μεταρρυθμίσεις στον τομέα της Υγείας, αλλά και την υλοποίηση έργων υποδομής, ζητήματα που, όπως εξηγεί, αφορούν την καθημερινότητα των πολιτών.

Τεράστια διαφορά
Δύο εβδομάδες πριν από τις βουλευτικές εκλογές, μπορείτε να μας περιγράψετε το πολιτικό σκηνικό στην Τουρκία;
Είναι σε πλήρη εξέλιξη η προεκλογική εκστρατεία, καθώς βρισκόμαστε πολύ κοντά στις εκλογές. Όλα τα κόμματα διεξάγουν τη δική τους προπαγάνδα. Οι προβλέψεις λένε ότι θα νικήσει το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) και είναι όντως πολύ πιθανό το κυβερνών κόμμα να λάβει πλειοψηφία. Τα πάντα θα εξαρτηθούν από τα πόσα κόμματα θα μπουν στη Βουλή, καθώς το όριο για να πάρει ένα κόμμα το "εισιτήριο" είναι 10%.

Επομένως, το εάν θα μπουν τρία ή τέσσερα κόμματα στη Βουλή κάνει μεγάλη διαφορά. Η διαφορά είναι πως εάν μπει ακόμη ένα κόμμα στη Βουλή, το τέταρτο, το AKP θα έχει 15 βουλευτές λιγότερους κι αυτό είναι τεράστια διαφορά. Το πραγματικό, δηλαδή, ερώτημα που τίθεται είναι εάν το AKP θα μπορέσει να εξασφαλίσει άνετη πλειοψηφία ή όχι. Το τέταρτο κόμμα που αναμένεται να μπει στη Βουλή είναι το φιλοκουρδικό Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα (HDP), το οποίο είναι πολύ κοντά στο 10%, αλλά καμιά δημοσκόπηση δεν δίνει σαφή εικόνα, εξαιτίας ακριβώς του γεγονότος ότι είναι πολύ κοντά - μπορεί να είναι στο 9,5%, μπορεί και στο 10,5%.

Ποιο είναι το διακύβευμα αυτών των εκλογών;
Βασικά, η διαχείριση όλης της επόμενης πενταετίας. Ο νυν Πρόεδρος θα ήθελε τη μετάβαση σε μια Προεδρική Δημοκρατία, αλλά για κάτι τέτοιο απαιτούνται διαφορετικοί συσχετισμοί πλειοψηφίας. Εάν καταφέρουν να συγκεντρώσουν 330 ψήφους, τότε θα μπορέσουν να προχωρήσουν σε συνταγματική αλλαγή, αλλά κάτι τέτοιο φαίνεται, σε αυτή τη φάση, απίθανο. Αυτό θέλει το AKP, αυτό θέλει ο Πρόεδρος της χώρας, αλλά κανένα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν επιθυμεί μια τέτοια εξέλιξη.

Η ρητορική όλων των κομμάτων της αντιπολίτευσης, τουλάχιστον κατά την προεκλογική περίοδο, επικεντρώνεται σε οικονομικά ζητήματα. Η οικονομία θα είναι σίγουρα ένα από τα ζητήματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει η νέα κυβέρνηση. Το εξωτερικό χρέος του ιδιωτικού τομέα είναι αρκετά υψηλό, το ίδιο και το ποσοστό ανεργίας -δεν έχουμε καταφέρει να λύσουμε αυτό το πρόβλημα μέχρι στιγμής-, υπάρχει κι ένα ζήτημα με την υποτίμηση της λίρας έναντι του δολαρίου, γεγονός που σημαίνει πως ενδεχομένως θα προκύψουν οικονομικά προβλήματα.

«Εμείς είμαστε πιο ισχυροί»
Εκτός της οικονομίας, ποια άλλα ζητήματα θα κληθεί να αντιμετωπίσει άμεσα η νέα κυβέρνηση;
Ένα άλλο ζήτημα που αναμένεται να απασχολήσει τη νέα κυβέρνηση είναι αυτό της εξωτερικής πολιτικής. Τα τελευταία τρία-τέσσερα χρόνια, η Τουρκία έχει υποφέρει σε ό,τι αφορά τις διεθνείς της σχέσεις. Στον Νότο, υπάρχει μια φλεγόμενη κατάσταση (Συρία, Ιράκ), τώρα προέκυψε και το Ισλαμικό Κράτος που γίνεται ολοένα και μεγαλύτερο πρόβλημα. Το Κυπριακό, αν και δεν αποτελεί καν θέμα συζήτησης κατά την προεκλογική περίοδο, θα έρθει σιγά-σιγά και πάλι στην επιφάνεια, μετά και τις εκλογές στην τουρκοκυπριακή πλευρά, που άλλαξαν τα πράγματα. Το θέμα αυτό θα ξαναμπεί στη συζήτηση και η Κυβέρνηση θα πρέπει να το αντιμετωπίσει. Ο τομέας της Υγείας ενδέχεται να αποτελέσει πρόβλημα, καθώς ένα από τα επιτεύγματα του AKP ήταν το γεγονός ότι κατόρθωσε να "ανοίξει" τον συγκεκριμένο τομέα σε όλους, αλλά αυτό αύξησε πολύ τα έξοδα και γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη πλέον η διατήρησή του. Επομένως, η νέα κυβέρνηση θα πρέπει να δει και αυτόν τον τομέα.

Μια που αναφερθήκατε στο Κυπριακό, οι πρώτες σκληρές δηλώσεις του Τούρκου προέδρου Τ. Ερντογάν ήταν ενδεικτικές της θέσης του απέναντι στον νέο ηγέτη των Τουρκοκυπρίων; Και πώς σχολιάζετε τις εκτιμήσεις αναλυτών ότι πίσω από το μεγάλο ποσοστό που έλαβε ο Μουσταφά Ακιντζί κρύβεται η "δίψα" πολλών Τουρκοκυπρίων να κόψουν τον "ομφάλιο λώρο" με τη μητέρα-Τουρκία;
Δεν νομίζω πως αυτός ήταν ο καθοριστικός παράγοντας. Σίγουρα έπαιξε κάποιον ρόλο, αλλά προηγουμένως και ο Ταλάτ είχε ανάλογες θέσεις. Θα πρέπει, επίσης, να επισημάνουμε ότι ο Ακιντζί άρχισε να μιλάει πιο ανοικτά, μετά την εκλογή του. Δεν νομίζω ότι αυτό είναι μεγάλο πρόβλημα. Ο Ερντογάν είναι διαφορετικός πολιτικός. Μιλάει πολύ ανοικτά και μπορεί να αλλάζει γνώμη και αρκετά συχνά... Ύστερα από αυτές τις πρώτες δηλώσεις, την επόμενη ημέρα ο Ακιντζί ήταν στην Τουρκία και όλα ήταν καλά. Επομένως, δεν ξέρουμε ακριβώς πόσες διαφορές έχουν. Από όσα είμαι σε θέση να γνωρίζω, η παραδοσιακή τουρκική πολιτική δεν είναι στις "γραμμές" του και επομένως ενδέχεται να υπάρξει κάποιο πρόβλημα ως προς αυτό. Κάποιου είδους "διαξιφισμοί" σε ό,τι αφορά τον καθορισμό της "ατζέντας". Νομίζω πως αυτό ήταν που ο Πρόεδρος της Τουρκίας προσπάθησε να επισημάνει. Ότι δηλαδή: "μην ξεχνάτε πως εμείς είμαστε πιο ισχυροί. Αυτοί που πληρώνουμε. Και θα πρέπει να μας φροντίζετε κι εμάς".

«Μαγνητίζει» τους ψηφοφόρους
Ποιοι είναι οι παράγοντες που αναμένεται να διαμορφώσουν το εκλογικό αποτέλεσμα; Είναι η προσωπικότητα του Προέδρου Ερντογάν ή οι πολιτικές του AKP το κριτήριο βάσει του οποίου ψηφίζουν οι πολίτες;
Και τα δύο. Κάνουμε κι εμείς έρευνες, κάθε Σεπτέμβριο, που δείχνουν ότι όταν ο Τ. Ερντογάν ήταν πρωθυπουργός, το ποσοστό αποδοχής του από το εκλογικό σώμα ήταν πάντα 3-4% υψηλότερο από ό,τι της κυβέρνησης συνολικά. Κι αυτό είναι αρκετά ασυνήθιστο στην πολιτική - και στην Τουρκία και αλλού. Ο Ερντογάν είναι ένας πολιτικός με ισχυρή προσωπικότητα, "μαγνητίζει" τους ψηφοφόρους. Το AKP, από την πλευρά του, έχει να επιδείξει επιτυχίες σε μια σειρά τομέων, όπως αυτός της Υγείας, όπου η αποδοχή των πολιτών σε όσα έγιναν "αγγίζει" το 90%, αλλά και ο τομέας των έργων υποδομής, οι πολιτικές κοινωνικής ασφάλειας και η οικονομία. Αυτοί οι τομείς "αγγίζουν" την καθημερινότητα των πολιτών και εκεί το AKP έδρασε επιτυχημένα. Και σε αυτές τις εκλογές ο Ερντογάν θα προσελκύσει αναμφίβολα έναν αριθμό ψήφων, αλλά οι πολίτες θα ψηφίσουν κυρίως με βάση την οικονομική κατάσταση.

Η θρησκεία θα παίξει κάποιον ρόλο;
Κατά τη διάρκεια των εκλογών, δεν νομίζω. Το ζήτημα αυτό είχε συζητηθεί εκτενώς στις προηγούμενες εκλογές ως ζήτημα ταυτότητας, πολιτισμού. Κι αυτό πάντα ήταν ένα θέμα πάνω στο οποίο βασιζόταν η προεκλογική εκστρατεία των κομμάτων της αντιπολίτευσης, τα οποία και στο τέλος έχαναν. Όπως και σε όλο τον κόσμο, έτσι και στην Τουρκία, οι άνθρωποι εξετάζουν (στον δρόμο προς τις κάλπες) το τι έχει υποσχεθεί κάποιος να κάνει, το πρόγραμμά του... Γι' αυτό και η ρητορική της προεκλογικής εκστρατείας αυτή τη φορά έχει αλλάξει. Δεν μιλάνε τα κόμματα για το Ισλάμ, π.χ., αλλά για την οικονομία και το πρόγραμμά τους σ' αυτόν τον τομέα κι αυτό νομίζω πως είχε ανταπόκριση από την πλευρά των πολιτών. Υπάρχουν τμήματα της τουρκικής κοινωνίας που τα απασχολεί η θέση του AKP απέναντι στον συντηρητισμό και διάφορα ζητήματα θρησκευτικής υφής, αλλά τη μεγάλη βάση της κοινωνίας δεν την απασχολούν αυτά.

Αμετάβλητα τα ελληνοτουρκικά
Πώς βλέπετε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις σήμερα;
Δεν βλέπω να υπάρχει κάποια βελτίωση, κυρίως επειδή τόσο η Τουρκία όσο και η Ελλάδα είναι επικεντρωμένες σε διαφορετικού είδους ζητήματα. Νομίζω πως έως ότου η Ελλάδα βάλει σε τάξη τα εσωτερικά ζητήματα, δεν θα μπορέσει να επικεντρωθεί στα εξωτερικά ζητήματα και στις σχέσεις με την Τουρκία. Γιατί είθισται, σε χώρες όπου υπάρχουν τέτοιου είδους οικονομικά προβλήματα, η κυβέρνηση να μην μπορεί να ασχοληθεί με δύσκολα εξωτερικής πολιτικής.

Θεωρείτε, δηλαδή, πως θα υπάρξει στασιμότητα;
Θα έλεγα συνέχιση αυτού που υπάρχει σήμερα. Δεν αναμένω κάποια μεγάλη κρίση, καθώς καμία από τις δύο πλευρές δεν θέλει κάτι τέτοιο. Βλέπω πως κάποιοι πολιτικοί στην Ελλάδα ενδέχεται να θέλουν να ανεβάσουν τους τόνους, αλλά όχι ο πρωθυπουργός ούτε ο υπουργός Εξωτερικών... Εφόσον μπορέσουν να το κρατήσουν αυτό υπό έλεγχο, δεν νομίζω πως θα υπάρξει μεγάλη κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά δεν αναμένω και κάποια μεγάλη πρόοδο. Οι συνομιλίες μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών των δύο χωρών συνεχίζονται. Είμαι σίγουρος πως ξέρουν τι πρέπει να κάνουν. Όλα εξαρτώνται από τις πολιτικές συνθήκες, την κατάλληλη στιγμή, αν ο κόσμος είναι έτοιμος. Δεν περιμένω, ωστόσο, κάτι να συμβεί σύντομα.