Ένας χρόνος από την ημέρα που η Πορτογαλία ολοκλήρωσε το πρόγραμμα διάσωσης
Με την πραγματική ανεργία να κυμαίνεται γύρω στο 25%, το δημόσιο και το ιδιωτικό χρέος σε πολύ υψηλά επίπεδα, οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προοπτικές της πορτογαλικής οικονομίας δεν είναι τόσο αισιόδοξες

Ένας χρόνος ακριβώς έχει περάσει από τότε που η Πορτογαλία έγινε η δεύτερη χώρα, μετά την Ιρλανδία, που βγήκε επίσημα από το δικό της πρόγραμμα διάσωσης, ύψους 78 δισ. ευρώ, στο οποίο προσέφυγε το 2011. Ο κεντροδεξιός κυβερνητικός συνασπισμός υπό τον πρωθυπουργό Πέδρο Πάσος Κοέλιο υπογραμμίζει ότι η χώρα έχει βγει πια στις αγορές με ευνοϊκά επιτόκια δανεισμού και ότι η οικονομία έχει επανέλθει σε ρυθμούς ανάπτυξης, υπερασπιζόμενος τα σκληρά μέτρα λιτότητας που ο ίδιος ακολούθησε. Ωστόσο, με την πραγματική ανεργία να κυμαίνεται γύρω στο 25%, το δημόσιο και το ιδιωτικό χρέος σε πολύ υψηλά επίπεδα και τον εξαγωγικό τομέα και τις επενδύσεις να λιμνάζουν, οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προοπτικές της πορτογαλικής οικονομίας δεν είναι τόσο αισιόδοξες. Την ίδια στιγμή γίνεται λόγος για μια επιδεινούμενη ανθρωπιστική κρίση, με τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα να πλήττονται περισσότερο από τις επιπτώσεις των περικοπών στο κοινωνικό κράτος.

Οι δύο προκλήσεις
Η πορτογαλική οικονομία αντιμετώπιζε δύο μεγάλες προκλήσεις πριν από την κρίση. Πρώτον, έπρεπε να αυξήσει σε μεγάλο βαθμό το βάρος των εμπορεύσιμων αγαθών της και, δεύτερον, έπρεπε βελτιώσει άμεσα την εξειδίκευση και την παραγωγικότητα του εργατικού δυναμικού της. Η κρίση δημιούργησε μια εγκάρσια συναίνεση στην πορτογαλική κοινωνία για την ανάγκη επίτευξης αυτών των δύο στόχων και έχουν υπάρξει βελτιώσεις έκτοτε. Μια τρίτη πρόκληση που σχετίζεται με τη δυναμική του δημόσιου χρέους εμφανίστηκε στη διάρκεια της κρίσης και σήμερα είναι χειρότερα. Η μείωση του δημόσιου χρέους μπορεί να διευθετηθεί μόνο με μεγαλύτερη ανάπτυξη, που θα προέλθει από έναν πιο παραγωγικό εξαγώγιμο τομέα. Αν αυτό πραγματοποιηθεί, οι κερδοσκοπικές επιθέσεις στο πορτογαλικό χρέος δεν θα είναι πλέον εφικτές. Και τέλος, προκειμένου οι νέες επενδύσεις να πάρουν μπροστά και να εκμεταλλευτούν την αναπτυξιακή τοποθέτηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, θα πρέπει να διευθετηθούν τα «κόκκινα» δάνεια του ιδιωτικού τομέα.

«Ευνοϊκές συνθήκες»
«Η νέα πανευρωπαϊκή επίβλεψη του τραπεζικού τομέα δημιούργησε πιο ευνοϊκές συνθήκες για να επιλυθεί αυτό το θέμα», είπε στο «Βήμα» ο Φρανσέσκο Φράνκο, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Nova School of Business and Economics στη Λισαβόνα. Πρόσφατα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο χαρακτήρισε «μέτρια» την οικονομική ανάπτυξη στην Πορτογαλία, παρότι, όπως είπε, έχει σημειωθεί «σημαντική πρόοδος». Aν και η χώρα επέστρεψε στην ανάπτυξη το 2014 (+0,9%) και, σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΔΝΤ, το ΑΕΠ της αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,6% το 2015, το Ταμείο τόνισε ότι η Λισαβόνα πρέπει να καταβάλει προσπάθεια προκειμένου να μειώσει το χρέος του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, να ενισχύσει τις επενδύσεις και να βελτιώσει την εικόνα της αγοράς εργασίας. Και όλα αυτά με τις γενικές εκλογές το ερχόμενο φθινόπωρο να είναι προ των πυλών.

«Έγιναν λάθη»
«Αν και έγιναν πολλά λάθη από τη σημερινή κυβέρνηση, συνολικά το αποτέλεσμα του προγράμματος διάσωσης της Πορτογαλίας είναι θετικό: διαπραγματευόμενη σε χαμηλούς τόνους τα επιτόκια και τους όρους αποπληρωμής του χρέους με την Τρόικα, η Πορτογαλία κέρδισε το αντίστοιχο ενός 20%-25% "κουρέματος" του χρέους, χωρίς τις συνέπειες που θα είχε μια διάσωση βασισμένη σε χρεοκοπία», είπε ο Λουίς Καμπράλ, καθηγητής Οικονομικών στο NYU Stern στη Νέα Υόρκη. Και συμπλήρωσε: «Φυσικά δεν υποστηρίζω ότι όλα αυτά έγιναν χωρίς κόστος. Η δημοσιονομική προσαρμογή έγινε τη χειρότερη δυνατή στιγμή και οδήγησε σε μειώσεις μισθών, υψηλή ανεργία και πολύ αργή ανάκαμψη από την ύφεση».

ΠΗΓΗ: Το Βήμα