Διαπραγματεύσεις για δυο μεγάλες περιφερειακές συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου
Μετά από πέντε χρόνια συνομιλιών, η συμφωνία του Ειρηνικού φαίνεται ότι πλησιάζει στη συμπλήρωσή της, θέμα που συζητήθηκε και κατά την πρόσφατη επίσκεψη στην Αμερική του Πρωθυπουργού της Ιαπωνίας κ. Shinzo Abe

Διεξάγονται τώρα διαπραγματεύσεις για τη συμπλήρωση δύο μεγάλων περιφερειακών συμφωνιών ελευθέρου εμπορίου. Η πρώτη αναφέρεται στις διαπραγματεύσεις μεταξύ δώδεκα χωρών του Ειρηνικού, που περιλαμβάνουν την Αμερική και την Ιαπωνία (Trans-Pacific Partnership - TPP) και η δεύτερη είναι η συμφωνία ελευθέρου εμπορίου και επενδύσεων μεταξύ της Ε.Ε. και της Αμερικής (Τransatlantic Trade and Investment Partnership-ΤTΙΡ). Είναι σκόπιμο να αναφερθεί ότι η συμπλήρωση των δυο μεγάλων περιφερειακών συμφωνιών ελευθέρου εμπορίου θα οδηγήσει σε σημαντικά οφέλη για τους κατοίκους των χωρών των περιφερειών αυτών, αν και προς το παρόν υπάρχουν ορισμένα εμπόδια που πρέπει να υπερπηδηθούν.

Κατάργηση δασμών
Όσον αφορά τη συμφωνία του Ειρηνικού (ΤΡΡ) αναφέρεται ότι οι οικονομίες των δώδεκα αυτών χωρών αποτελούν το 40% της παγκόσμιας παραγωγής, το 1/3 του παγκοσμίου εμπορίου και το 11% του παγκοσμίου πληθυσμού. Κύριος στόχος της συμφωνίας αυτής είναι η κατάργηση των εισαγωγικών δασμών. Ένας άλλος στόχος είναι η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και τα περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα. Προβλέπεται από τους Αμερικανούς εμπορικούς διαπραγματευτές ότι μέχρι το 2025 η συμπλήρωση της συμφωνίας του Ειρηνικού (TPP) θα οδηγήσει στην αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής κατά $220 δις τον χρόνο. Με τη συμπλήρωση και την έγκριση από το Κογκρέσο της συμφωνίας αυτής η Αμερική θα έχει και ειδικά οφέλη, αφού τα κοινά εμπορικά πρότυπα που θα υιοθετηθούν αναγκαστικά θα τα υιοθετήσει και η Κίνα, η οποία δεν αποτελεί μέρος της TPP.

Αλλά σε γενικές γραμμές οι πολιτικοί του Δημοκρατικού Κόμματος της Αμερικής διαφωνούν με τη συμφωνία αυτή. Και τούτο γιατί οι συντεχνίες που υποστηρίζουν το Δημοκρατικό Κόμμα ενίστανται στη συμφωνία αυτή. Είναι για τον σκοπό αυτό που η υποψήφια των Δημοκρατικών για την προεδρία της χώρας, κ. Χίλαρι Κλίντον, δεν έχει ακόμη εκφράσει άποψη για τη συμφωνία αυτή.

Άλλα οι ψηφοφόροι, άλλα οι πολιτικοί
Στο μεταξύ, έχουν επέμβει 17 πρώην Υπουργοί Άμυνας και αφυπηρετήσαντες στρατιωτικοί ηγέτες της Αμερικής, που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τους Colin Powell, Leon Panetta, Donald Rumsfeld και David Petraeus, οι οποίοι έστειλαν επιστολή στους ηγέτες του Κογκρέσου και από τα δυο κόμματα, στην οποία αναφέρουν ότι υπάρχουν σημαντικά στρατηγικά οφέλη από την έγκριση των συμφωνιών του Ειρηνικού και της Ε.Ε. - Αμερικής. Αντίθετα, θα προκύψουν επιβλαβείς στρατηγικές συνέπειες αν η Αμερική αποτύχει να εξασφαλίσει τη συμπλήρωση των δυο αυτών περιφερειακών συμφωνιών ελευθέρου εμπορίου. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Αμερικανοί υποστηρίζουν τις συμφωνίες αυτές κατά 58%, ένα ποσοστό αυξημένο κατά 17 ποσοστιαίες μονάδες από το 2008, και σε σχέση με 33% που τις θεωρούν ως απειλή. Είναι σκόπιμο να αναφερθεί, όμως, ότι παρόλο που οι Δημοκρατικοί πολιτικοί, σε γενικές γραμμές, δεν υποστηρίζουν τη συμφωνία αυτή, οι Δημοκρατικοί ψηφοφόροι την υποστηρίζουν κατά 61% σε σχέση με 36% το 2008. Και τούτο γιατί από τότε αρκετοί από τους ψηφοφόρους του Δημοκρατικού Κόμματος μετακινήθηκαν σε εργασίες που ευεργετούνται από την ελευθεροποίηση του εμπορίου ή γιατί τώρα ο πρόεδρος της χώρας προέρχεται από το Δημοκρατικό Κόμμα.

Για την επιτυχημένη συμπλήρωση μιας συμφωνίας ελευθέρου εμπορίου και της έγκρισής της από το Κογκρέσο χρειάζεται όπως δοθεί στον Πρόεδρο Ομπάμα η εξουσία για την προώθηση ελευθέρου εμπορίου, γνωστή ως Trade Promotion Authority - (TPA). Έτσι που μια συμφωνία που θα έχει συμφωνηθεί, το Κογκρέσο να μην μπορεί να τη διαφοροποιήσει αλλά μόνο να την εγκρίνει ή να την απορρίψει. Χωρίς την εξουσία αυτή είναι δύσκολο για τον Πρόεδρο Ομπάμα να προβεί σε υποσχέσεις, γιατί το Κογκρέσο μπορεί να τις απορρίψει. Αναφέρεται ότι οι προηγούμενες συμφωνίες έγιναν και έτυχαν διαπραγμάτευσης με τη χρήση της εξουσίας αυτής, η οποία όμως εξέπνευσε το 2007.

Πρόβλημα με την Ε.Ε.
Μετά από πέντε χρόνια διαπραγματεύσεων, η συμφωνία του Ειρηνικού φαίνεται ότι πλησιάζει στη συμπλήρωσή της, θέμα που συζητήθηκε και κατά την πρόσφατη επίσκεψη στην Αμερική τού Πρωθυπουργού της Ιαπωνίας κ. Shinzo Abe. Αναφέρεται ότι η Ιαπωνία, που στο παρελθόν δεν συμφωνούσε με τη συμφωνία αυτή, τώρα, μετά από την επανεκλογή του κ. Abe τον περασμένο Δεκέμβριο, την υποστηρίζει. Αντίθετα, η συμφωνία ελευθέρου εμπορίου και επενδύσεων μεταξύ της Ε.Ε. και της Αμερικής φαίνεται ότι θα καθυστερήσει και ότι θα πρέπει να τη διαχειριστεί ο επόμενος Πρόεδρος. Η κυριότερη δυσκολία όσον αφορά τη συμφωνία αυτή είναι ότι χρειάζεται και η εναρμόνιση των κανονισμών.

Οι οικονομικοί αναλυτές πιστεύουν ότι με την υποστήριξη των ρεπουμπλικανών πολιτικών και ορισμένων Δημοκρατικών βουλευτών και επιχειρηματικών οργανώσεων ο Πρόεδρος είναι δυνατόν να επιτύχει τους πρώτους γύρους προσεχών διαπραγματεύσεων. Η πρώτη επιτυχία του Προέδρου Ομπάμα είναι να του δοθεί η εξουσία διαπραγμάτευσης ελευθέρου εμπορίου (ΤΡΑ) και στη συνέχεια και πριν αρχίσουν οι προεκλογικές εκστρατείες για το 2016, ο Πρόεδρος Ομπάμα ελπίζει να καταθέσει στο Κογκρέσο μια συμφωνία του ελευθέρου εμπορίου του Ειρηνικού (ΤΡΡ) για να τύχει έγκρισης από το Κογκρέσο.

Επικριτές και στην Ευρώπη
Στην Ε.Ε. η συμφωνία μεταξύ Ε.Ε. και Αμερικής (ΤΤΙΡ) τυγχάνει επίκρισης ανάμεσα σε ορισμένες ομάδες και ορισμένες χώρες. Οι επικριτές, μεταξύ άλλων, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία ελευθέρου εμπορίου και επενδύσεων με την Αμερική θα επιτρέψει στις αμερικανικές πολυεθνικές εταιρείες να χρησιμοποιήσουν τα Διεθνή Δικαστήρια για να υποχρεώσουν τις κυβερνήσεις να αποσύρουν περιβαλλοντικούς κανονισμούς ή για να υποχρεώσουν την ιδιωτικοποίηση των σχεδίων δημόσιας υγείας. Οι επικριτές υποστηρίζουν, επίσης, ότι με τη συμφωνία αυτή θα αποδυναμωθούν τα πρότυπα ασφάλειας τροφίμων και θα διευκολυνθεί η εισαγωγή επεξεργασμένων και γενετικά τροποποιημένων τροφίμων. Αναφέρεται ότι πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει να δοθεί εξουσία σε ένα κράτος - μέλος να αποφασίζει κατά πόσον θα επιτρέπει την ελεύθερη εισαγωγή των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων ή όχι.

Η Αμερική έχει κατηγορήσει την Ε.Ε. ότι υποσκάπτει τις προσπάθειες για τη βελτίωση της παγκόσμιας ασφαλείας τροφίμων. O Υπουργός Γεωργίας της Αμερικής, κ. Tom Vilsack, δήλωσε ότι οι εμπειρογνώμονες προβλέπουν πως η παραγωγή τροφίμων θα πρέπει να αυξηθεί κατά 60%-70% μέχρι το 2050 για να θρέψουν τα 9 δις πρόσωπα που αναμένεται να διαβιούν στον πλανήτη τότε. Για να γίνει κάτι τέτοιο, όμως, χρειάζεται η εισαγωγή γεωργικών καινοτομιών για την παραγωγή τροφίμων για τα επόμενα 35 χρόνια. Αλλά, όπως δήλωσε ο κ. Vilsack, η Ε.Ε. έχει πάρει μια σκεπτικιστική άποψη των γενετικά μεταλλαγμένων τροφίμων και έχει σημαντικά επηρεάσει την εμπορία τους. Αξιωματούχοι της Αμερικής, όμως, πιστεύουν ότι το θέμα μπορεί να υποβληθεί στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου για να αποφασίσει σχετικά με τη νομιμότητα της πρόνοιας αυτής.

ΜΑΡΙΑ ΖΑΒΡΟΥ
Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG Limited
Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.