Οι τζιχαντιστές εφαρμόζουν δρακόντεια εκδοχή της σαρίας στο χαλιφάτο του τρόμου
Σε βάθος χρόνου η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από την ικανότητά του να παρέχει βασικές υπηρεσίες, να επαναφέρει κάποια κανονικότητα στην καθημερινή ζωή και να καλύψει το κενό διακυβέρνησης που έχει δημιουργηθεί

Ένας από τους πρώην αξιωματικούς των υπηρεσιών ασφαλείας του Σαντάμ Χουσεΐν φέρεται να οργάνωσε την κατάληψη της βόρειας Συρίας από το Ισλαμικό Κράτος και το Der Spiegel απέκτησε πρόσβαση στα αρχεία του. Όπως αναφέρεται στο εκτενές ρεπορτάζ του γερμανικού περιοδικού, τα έγγραφα αποκαλύπτουν μία οργάνωση, η οποία αν και φαινομενικά οδηγείται από θρησκευτικό φανατισμό, στην πραγματικότητα είναι άκρως υπολογιστική. Τριάντα-μία σελίδες χειρόγραφων σημειώσεων, γραφικών παραστάσεων και προγραμμάτων σκιαγραφούν την εικόνα του ισλαμικού χαλιφάτου στη Συρία.

Πρόκειται για τη δουλειά του Σαμίρ Αμπντ Μουχάμαντ αλ Χλιφάουι, πρώην αξιωματικού της αεροπορίας στο καθεστώς του Σαντάμ, ο οποίος χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο Χάτζι Μπακρ. Όπως αποκαλύπτουν τα έγγραφα, η κατάληψη της βόρειας Συρίας από το Ισλαμικό Κράτος ήταν προσεκτικά σχεδιασμένη από τον Χάτζι Μπακρ, που χρησιμοποίησε τεχνικές παρακολούθησης, κατασκοπίας, απαγωγών και δολοφονιών των υπηρεσιών ασφαλείας του Σαντάμ. Ακόμη και με το ψευδώνυμό του, o Μπακρ, αναφέρει το Spiegel, δεν ήταν ευρέως γνωστός. Αλλά αυτό ήταν μέρος του σχεδίου. Ο Χάτζι Μπακρ κινούσε για χρόνια τα νήματα στο Ισλαμικό Κράτος και πρώην μέλη της οργάνωσης τον αποκαλούν ηγετική μορφή της. «Κατά μία έννοια, τα έγγραφα αυτά συνιστούν τις οδηγίες για τον πιο επιτυχημένο τρομοκρατικό στρατό στην πρόσφατη Ιστορία», γράφει το ρεπορτάζ.

Τεχνικά άρτιο σχέδιο
Αλλά όταν ο Μπακρ πέθανε -εκτιμάται ότι σκοτώθηκε σε ανταλλαγή πυρών με Σύρους αντάρτες τον Ιανουάριο του 2014- άφησε πίσω του τα πολύ σημαντικά αρχεία του, στα οποία περιγράφεται πώς ένα κράτος σταδιακά κατακτάται. «Αυτό που ο Μπακρ αποτύπωσε στα χαρτιά, σε κάθε σελίδα, με προσεκτικά σχεδιασμένα κουτάκια για τις επιμέρους ευθύνες, δεν ήταν τίποτε άλλο παρά τα σχέδια κατάκτησης της Συρίας», γράφει το ρεπορτάζ. Δεν επρόκειτο για κάποιο μανιφέστο πίστης, αλλά για ένα τεχνικά άρτιο σχέδιο για τη δημιουργία του ισλαμικού χαλιφάτου. Μεταξύ του 2006 και του 2008, ο Μπακρ φέρεται να ήταν σε αμερικανικά κέντρα κράτησης όπως στο Αμπού Γκράιμπ.

Το 2010, ο ίδιος και μερικοί ακόμη αξιωματικοί των ιρακινών υπηρεσιών ασφαλείας έχρισαν τον Αμπού Μπακρ αλ Μπαγκντάντι αρχηγό του Ισλαμικού Κράτους, με σκοπό να προσδώσουν στην οργάνωση «θρησκευτικό πρόσωπο». Τα έγγραφα του Μπακρ βρίσκονταν κρυμμένα σε ένα σπίτι στη βόρεια Συρία. Δύο χρόνια αργότερα, ο Μπακρ ταξίδεψε στη βόρεια Συρία για να επιβλέψει την κατάκτηση της χώρας από τους μαχητές του Ισλαμικού Κράτους. Τα έγγραφα αποκαλύπτουν το πώς σχεδιάστηκε αυτή η επιχείρηση, αρχικά στη βόρεια Συρία και έπειτα στο Ιράκ. Το Spiegel κατάφερε να τα αποσπάσει έπειτα από μακρές διαπραγματεύσεις με Σύρους αντάρτες στο Αλέπο, οι οποίοι τα πήραν από το Ισλαμικό Κράτος όταν το ανάγκασαν να εγκαταλείψει την περιοχή στις αρχές του 2014.

Λεπτομερής στρατολόγηση
Η οργάνωση στρατολογούσε υποστηρικτές του, αφού πρώτα τους κατασκόπευε για να διαπιστώσει αν επρόκειτο για εγκληματίες, ομοφυλόφιλους ή αν είχαν εξωσυζυγικές σχέσεις προκειμένου να μπορούν να τους εκβιάζουν αργότερα. Οι κατάσκοποι του Ισλαμικού Κράτους στόχευαν συγκεκριμένες πόλεις και συγκέντρωναν όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία γι' αυτές: ποιοι ζούσαν εκεί, ποιος ήταν αρχηγός, ποιες οικογένειες ήταν θρησκευόμενες, πόσα τεμένη είχαν, ποιος ήταν ο ιμάμης, πόσοι και ποιοι κάτοικοι είχαν δημοκρατικές πεποιθήσεις κ.ο.κ.

Τα έγγραφα κάνουν λόγο για έναν «εμίρη» σε κάθε επαρχία, που έχει τον ρόλο του διοικητή. Αυτός είναι υπεύθυνος για τις απαγωγές, τις δολοφονίες, την κατασκοπία πολιτών και την επίβλεψη των υπόλοιπων εμίρηδων. Όπως φαίνεται από τα έγγραφα, το Ισλαμικό Κράτος ήθελε από τη μια να γνωρίζει τα πάντα για τις περιοχές που κατακτούσε και τους κατοίκους τους και από την άλλη να εξαπατά τους πάντες για τους πραγματικούς του στόχους. Το Ισλαμικό Κράτος διαθέτει μία σύνθετη δομή παρακολούθησης και ελέγχου και μπορεί εύκολα να αναγνωρίζει τις εσωτερικές διαμάχες και να τις καταστείλει. Όσοι βρίσκονται υπό την κυριαρχία του, γράφει το Spiegel, είναι δυστυχισμένοι αλλά έχουν ελάχιστα περιθώρια να οργανωθούν, να εξοπλιστούν και να επαναστατήσουν.

Ο Αλλάχ έχει τις απαντήσεις
Με το Κοράνι στην πιο ακραία εκδοχή και με την πιο βάρβαρη βία διοικούν οι τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους (IS) το χαλιφάτο του τρόμου που έχουν ιδρύσει στη Συρία και στο Ιράκ. Στην ιδεολογία τους ο Αλλάχ έχει τις απαντήσεις για όλα - τα πάντα βρίσκονται στο Κοράνι και στη σαρία. Έτσι, ο νόμος, η τάξη και η απονομή της δικαιοσύνης διαμορφώνονται σε όλα τα εδάφη που κυβερνά το IS με την αρχή της «khilafa ala minhaj al-nubuwwa» («χαλιφάτο κατά τη μέθοδο του Προφήτη»). Δηλαδή, κατά το υπόδειγμα που έθεσε ο ίδιος ο Μωάμεθ πριν από 1.400 χρόνια.

Αλλά πώς το εφαρμόζουν οι τζιχαντιστές σήμερα και πόσο αποτελεσματικά; Κατ' αρχάς, το ΙΚ διακηρύσσει τη δημιουργία μιας ξεχωριστής και αυθεντικής έννομης τάξης που βασίζεται όχι μόνο στην κατά γράμμα (αν και επιλεκτική) ανάγνωση των πρώτων ισλαμικών κειμένων αλλά και σε μια μακροπρόθεσμη θεωρία πολιτικής διακυβέρνησης και νομικής εξουσίας. Σε όλες τις περιοχές που κατέλαβαν οι μαχητές του Ισλαμικού Κράτους εφάρμοσαν μια δρακόντεια εκδοχή της σαρίας, του ισλαμικού νόμου.

Νόμος και τάξη στο τζιχαντιστάν
Ιστορικά το χαλιφάτο υπήρξε μια μορφή κεντρικής διακυβέρνησης του Ισλάμ στους αιώνες που ακολούθησαν τον θάνατο του προφήτη Μωάμεθ, το 632. Οι νόμοι σε ένα χαλιφάτο ορίζονταν παραδοσιακά από την ισλαμική ηθική. Αλλά στο παρελθόν ο ρόλος του χαλιφάτου ήταν κατά κύριο λόγο συμβολικός και άφηνε την καθημερινή διοίκηση στις αποκεντρωμένες αρμοδιότητες των τοπικών αρχόντων. Σήμερα το ΙΚ επιχειρεί να θεσπίσει εναλλακτικές μορφές διακυβέρνησης στη θέση των συριακών και των ιρακινών δομών που έχουν καταρρεύσει. Αυτές περιλαμβάνουν εκπαιδευτικά κέντρα, όργανα απονομής δικαιοσύνης, αστυνόμευσης και επιβολής του νόμου. Το ΙΚ τα χρησιμοποιεί για να παρέχει κρίσιμες υπηρεσίες επιβάλλοντας ταυτόχρονα τη σαλαφιστική, τζιχαντιστική ιδεολογία του στον τοπικό πληθυσμό.

Γι' αυτόν τον λόγο η οργάνωση χρησιμοποιεί κτηνώδη μέτρα εναντίον των αντιπάλων του και των μειονοτήτων που βρίσκονται υπό τον έλεγχό του (περιλαμβανομένων μαζικών εκτελέσεων). Παρ' όλα αυτά, ώς τώρα οι ντόπιοι πληθυσμοί φαίνεται να έχουν συμβιβαστεί με τον έλεγχο του IΚ, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί ακόμη και να τον στηρίζουν. Αλλά σε κάποιο βάθος χρόνου η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από την ικανότητά του να παρέχει βασικές υπηρεσίες, να επαναφέρει κάποια κανονικότητα στην καθημερινή ζωή και να καλύψει το κενό διακυβέρνησης που έχει δημιουργηθεί. Και επειδή η κατοχή εδαφών είναι διαφορετικό πράγμα από τη διοίκησή τους, η επικράτηση των τζιχαντιστών εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: από τη στήριξη των τοπικών φυλάρχων, από την οικονομική βιωσιμότητα, από την πρόσβαση σε νερό, επαρκή τρόφιμα, καύσιμα, φάρμακα κ.τ.λ.

Δεν κυβερνά αποτελεσματικά
Κάποιοι εκτιμούν ότι το ΙΚ μπορεί να κατέχει εδάφη και να επιβάλλει τον νόμο και την τάξη αλλά είναι σαφές ότι δεν κυβερνά αποτελεσματικά. Η παραγωγή σιταριού έχει καταρρεύσει και η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας γίνεται με μεγάλες διακοπές. Πολλοί γιατροί και νοσηλευτικό προσωπικό έχουν τραπεί σε φυγή και τα αποθέματα σε φάρμακα έχουν μειωθεί κατά πολύ. Οι υπηρεσίες ύδρευσης ήταν καλύτερες υπό την ηγεσία του Άσαντ. Προς το παρόν οι τζιχαντιστές έχουν πετύχει φαινομενικά μεγάλες νίκες με την ένοπλη βία και την ανελέητη δίωξη των αντιφρονούντων και των εχθρών τους. Με τον φόβο και τον τρόμο απονέμουν και τη «δικαιοσύνη» τους στους παραβάτες της σαρίας.

Μαρτυρίες κατοίκων της Ράκα, στη Βορειοανατολική Συρία, την οποία κατέχει το Ισλαμικό Κράτος από τον Μάιο του 2013, μιλάνε για ανατριχιαστικές μεθόδους: δημόσιες σταυρώσεις, δρακόντειες ποινές για τα πιο απλά αδικήματα, εγκλεισμό των γυναικών στο σπίτι, απαγωγές και εξορίες. Κάποιοι άλλοι, όμως, δίνουν μια διαφορετική εικόνα. Πληροφορίες από τις κατεχόμενες πόλεις μιλούν για συλλογή των σκουπιδιών από τις δημοτικές Αρχές, ασφάλεια στους δρόμους και γενναιόδωρη διανομή καυσίμων και τροφίμων στους φτωχούς.

Κάπως έτσι είχαν ξεκινήσει και οι Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν το 1994 αυξάνοντας σταδιακά τα εδάφη τους ώς το 2001. Στην περίπτωση του ΙΚ η διαφθορά και η αναποτελεσματική διοίκηση από την κυβέρνηση της Δαμασκού και της Βαγδάτης έχουν παίξει επίσης κάποιο ρόλο υπέρ τους.
Πηγές: Το Βήμα, Helios Plus