ΘΑ ΕΠΙΒΡΑΔΥΝΘΕΙ ΣΤΙΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ

Με το ΔΝΤ να υποστηρίζει χαλαρή νομισματική πολιτική, με στόχο να δοθεί ώθηση στην αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας όπως και του πληθωρισμού

Σε ορισμένες χώρες χρειάζεται αύξηση των επενδύσεων σε έργα υποδομής και η εισαγωγή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, για να αντιμετωπιστούν οι αδυναμίες της οικονομικής κρίσης.

Σύμφωνα με την εξαμηνιαία έκθεση του ΔΝΤ (World Economic Outlook), κατά το 2015 ο ρυθμός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας θα αυξηθεί οριακά στο 3,5% από 3,4% το 2014 και θα επεκταθεί στο 3,8% το 2016. Η ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας, όμως, θα είναι ανομοιογενής και θα επηρεαστεί ευνοϊκά από τον ρυθμό ανάπτυξης των αναπτυγμένων οικονομιών κατά το 2015 και 2016, που προβλέπεται να αυξηθεί στο 2,4% από 1,8% το 2014. Ο ρυθμός ανάπτυξης των αναπτυσσόμενων και αναδυόμενων οικονομιών, όμως, αναμένεται να μειωθεί στο 4,3% από 4,6% το 2014.

Ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης στις πλούσιες χώρες μεταξύ του 2015-2020 προβλέπεται να είναι της τάξης του 1,6%, ρυθμός που είναι οριακά πιο ψηλός από τον ρυθμό που οι αναπτυγμένες οικονομίες επεκτάθηκαν κατά τα τελευταία έξι χρόνια, αλλά σημαντικά πιο κάτω από τον ρυθμό ανάπτυξης πριν από την οικονομική κρίση του 2008, όταν ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης ήταν της τάξης του 2,25%. Στις αναδυόμενες οικονομίες η δυνητική παραγωγή προβλέπεται να μειωθεί από το 6,5% μεταξύ του 2008-2014 στο 5,2% κατά τα επόμενα πέντε χρόνια.

Ο ρυθμός ανάπτυξης έχει σημασία αφού με χαμηλό ρυθμό ανάπτυξης οι κυβερνήσεις έχουν λιγότερα φορολογικά έσοδα και κατά συνέπειαν αντιμετωπίζουν δυσκολίες να μειώσουν τα δημόσια χρέη που συσσωρεύτηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης. Παράλληλα, οι αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες θα αντιμετωπίσουν δυσκολίες να επιτυγχάνουν δημοσιονομικά πλεονάσματα έτσι που να είναι σε θέση να αυξήσουν τις δημόσιες δαπάνες για έργα υποδομής και κοινωνικές παροχές αλλά και να μειώσουν τη φορολογία.

Για τις περισσότερες αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες η κατάσταση φαίνεται να είναι χειρότερη από τον προηγούμενο χρόνο, αν και η εικόνα αυτή δεν είναι ομοιογενής. Ορισμένες αναπτυσσόμενες οικονομίες επιτυγχάνουν καλύτερα αποτελέσματα, όπως είναι η Ινδία και οι χώρες της υπο-Σαχάρας.

Στην περίπτωση της Κίνας, ενώ υπάρχει επιβράδυνση στον ρυθμό ανάπτυξης, εντούτοις αναπτύσσεται περισσότερο σταθερά, αν και είναι δυνατόν να αντιμετωπίσει μείωση στον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης, ενόσω καταβάλλει προσπάθειες να εξισορροπήσει την οικονομία της από τις επενδύσεις προς την ιδιωτική κατανάλωση. Αναφέρεται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της Κίνας αναμένεται να μειωθεί στο 6,8% το 2015 από 7,4% το 2014. Αλλά στη Βραζιλία, τη Ρωσία και πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής, που αντιμετωπίζουν γεωπολιτική αναταραχή, υπάρχουν σοβαρότερα προβλήματα οικονομικής ανάπτυξης.

Στην περίπτωση της Ρωσίας, ενώ κατά το 2014 σημειώθηκε ανάπτυξη 0,6%, κατά το 2015 προβλέπεται πτώση στην παραγωγή της τάξης του 3,8% και πρόσθετη πτώση 1,1% κατά το 2016. Αντίθετα, ο ρυθμός ανάπτυξης στην Αμερική προβλέπεται να υπερβεί το 3% τόσο το 2015 όσο και το 2016 σε σχέση με 2,4% το 2014. Η εγχώρια ζήτηση θα υποστηριχθεί από τις πιο χαμηλές τιμές πετρελαίου, πιο χαλαρή δημοσιονομική προσαρμογή όπως και από τη συνέχιση της υποστηρικτικής νομισματικής πολιτικής, παρά την αναμενόμενη σταδιακή αύξηση των επιτοκίων και τις δυσμενείς επιπτώσεις στις εξαγωγές από την αύξηση της αξίας του δολαρίου.

Στην περίπτωση της Ευρωζώνης, μετά από ρυθμό αύξησης 0,9% το 2014 προβλέπεται επιτάχυνση στον ρυθμό ανάπτυξης 1,5% το 2015 και 1,6% το 2016. Και τούτο σαν αποτέλεσμα των πιο χαμηλών πετρελαϊκών τιμών, των χαμηλών επιτοκίων, της ποσοτικής χαλάρωσης και της πτώσης στη συναλλαγματική αξία του ευρώ.

Όσον αφορά την Ιαπωνία, μετά από πτώση της παραγωγής 0,1% το 2014 αναμένεται αύξηση της τάξης του 1,0% το 2015 και 1,2% το 2016. Και τούτο ως αποτέλεσμα της πτώσης της αξίας του γεν και των πιο χαμηλών πετρελαϊκών τιμών. Στην περίπτωση της Κύπρου η έκθεση του ΔΝΤ προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,2% το 2015 και κατά 1,4% το 2016 σε σχέση με πτώση 2,3% το 2014. Για την Ελλάδα προβλέπεται ανάπτυξη 2,5% το 2015 και 3,7% το 2016 σε σχέση με 0,8% το 2014.

Μέτρια η ανάκαμψη

Η κ. Κριστίν Λαγκάρντ, Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΝΤ, προειδοποίησε ότι η ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας παραμένει μέτρια και ανομοιογενής και ότι σε πολλά μέρη του κόσμου δεν είναι αρκετά ισχυρή. Παράλληλα, οι χρηματοοικονομικοί και γεωπολιτικοί κίνδυνοι έχουν ενταθεί. Η κ. Λαγκάρντ προειδοποίησε για τον κίνδυνο ενός μέτριου-χαμηλού ρυθμού ανάπτυξης για μακράν περίοδο. «Σήμερα θα πρέπει να παρεμποδίσουμε τον χαμηλό αυτό ρυθμό ανάπτυξης για να καταστεί η νέα πραγματικότητα», ανάφερε η κ. Λαγκάρντ και τόνισε ότι ανησυχεί ότι οι κυβερνήσεις ελάχιστα πράττουν για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση αυτή.

Οι ενέργειες στις οποίες πρέπει να προβούν οι κυβερνήσεις κυμαίνονται από τη λήψη περισσότερων μέτρων για να αντιμετωπιστούν τα ιδιωτικά μη εξυπηρετούμενα χρέη στις χώρες της Ευρωζώνης που παρεμποδίζουν την παροχή περισσότερων δανείων, στην κατάργηση των επιδοτήσεων για την ενέργεια που επηρεάζει τους προϋπολογισμούς στις αναδυόμενες οικονομίες που εισάγουν πετρέλαιο.

Προειδοποιήσεις

Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι οι περισσότερες ηγετικές οικονομίες θα πρέπει να προετοιμαστούν για μια παρατεταμένη περίοδο σημαντικά μειωμένων ρυθμών ανάπτυξης, κάτι που θα καταστήσει πιο δύσκολο για τις κυβερνήσεις και τις εταιρείες να μειώσουν τα επίπεδα χρεών τους. Αυτή η προειδοποίηση ενδυναμώνει τους φόβους ότι η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει μια κατάσταση «μόνιμης στασιμότητας - secular stagnation» όπως την αποκάλεσε ο πρώην Υπουργός Οικονομικών της Αμερικής, κ. Lawrence Summers. Ο όρος αυτός περιγράφει μια κατάσταση μόνιμης υπερβάλλουσας αποταμίευσης σε σχέση προς τις επενδύσεις. Αυτή η ανισορροπία αφήνει παραγωγικούς πόρους της οικονομίας αδρανείς.

Στις αναπτυγμένες οικονομίες το ΔΝΤ υποστηρίζει χαλαρή νομισματική πολιτική, με στόχο να δοθεί ώθηση στην αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας όπως και του πληθωρισμού. Παράλληλα, σε ορισμένες χώρες χρειάζεται αύξηση των επενδύσεων σε έργα υποδομής και η εισαγωγή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για να αντιμετωπιστούν οι αδυναμίες της οικονομικής κρίσης με στόχο την αύξηση των επενδύσεων και την αύξηση της δυνητικής παραγωγής, αλλά και για την αντιμετώπιση του μη εξυπηρετούμενου χρέους του ιδιωτικού τομέα.

Στις αναπτυσσόμενες και αναδυόμενες οικονομίες θα πρέπει επίσης να εισαχθούν σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Οι οικονομίες αυτές μπορεί να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους με τη χαλάρωση των περιορισμών στο διεθνές εμπόριο και τη βελτίωση των έργων υποδομής και τη βελτίωση των επιχειρηματικών συνθηκών. Για ορισμένες χώρες με τις πιο χαμηλές πετρελαϊκές τιμές είναι ευκαιρία να μειώσουν τις επιδοτήσεις για την ενέργεια και να τις αντικαταστήσουν με στοχευμένα προγράμματα για να βοηθήσουν τις φτωχότερες τάξεις.

Χώρες όμως όπως η Βραζιλία, η Ρωσία, η Κολομβία και η Μαλαισία που βασίζονται σημαντικά στις εξαγωγές πρώτων υλών και άλλων βασικών προϊόντων θα επηρεαστούν δυσμενώς ως αποτέλεσμα της πτώσης στις τιμές. Παράλληλα, εκείνες οι χώρες που έχουν δανειστεί σε σημαντικό βαθμό, ειδικά βραχυπρόθεσμα, όπως είναι η Ταϊλάνδη, η Κίνα και η Τουρκία αντιμετωπίζουν επίσης κινδύνους, λόγω πτώσης στη συναλλαγματική αξία του δολαρίου, που οδηγεί στην εκροή κεφαλαίων.

ΠΑΝΙΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG, Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).