Αποτίμηση της Συνόδου: Συμβιβασμός στα ελάχιστα

Με ενός λεπτού σιγή για τους ανώνυμους που πνίγηκαν στη Μεσόγειο είχε ξεκινήσει η Σύνοδος της Πέμπτης: Μένει να φανεί εάν οι αποφάσεις θα γίνουν η αρχή μίας νέας πορείας

ΚΑΜΙΑ συμφωνία δεν επιτεύχθηκε, που θα επιτρέπει στα ευρωπαϊκά σκάφη να βγαίνουν από τα χωρικά ύδατα ώστε να προσεγγίζουν τη Λιβύη

Σε επιφυλάξεις και απογοήτευση συνοψίζονται οι πρώτες εκτιμήσεις για τις αποφάσεις της έκτακτης Συνόδου της ΕΕ για το μεταναστευτικο: Στον απόηχο της τελευταίας τραγωδίας στα ανοικτά της Ιταλίας, διεθνείς οργανώσεις και αναλυτές θεωρούν πως οι «28» δεν κατάφεραν, παρά τη δέσμευση για περισσότερα κεφάλαια και μέσα για τις ναυτικές επιχειρήσεις, να αλλάξουν ρότα.

Κρίσιμη θεωρείται η μη αλλαγή, μέχρι στιγμής, της περιοχής δράσης των επιχειρήσεων -που συνδέεται με το κατά πόσον θα αφορούν τη φύλαξη των θαλάσσιων συνόρων ή τη διάσωση- ενώ επιπλέον επιφυλάξεις δημιουργεί το πόσο θολά είναι ακόμη τα πράγματα γύρω από την αντιμετώπιση των διακινητών. H Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες χαρακτήρισε «πρώτο βήμα» τις αποφάσεις, λέγοντας πως είναι θετικές αλλά «θα δοκιμαστούν, κατά πόσο θα δούμε λιγότερους ανθρώπους να πεθαίνουν». Κάλεσε δε σε αποτελεσματικό ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου.

Οι αποφάσεις της Συνόδου προβλέπουν τριπλασιασμό των κονδυλίων για τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης στα νερά της Μεσογείου -σήμερα, ο «Τρίτων» και ο «Ποσειδών»- και περισσότερα σκάφη από τις χώρες του Βορρά. Επιπλέον, αποφασίστηκε ότι η ΕΕ θα επιχειρήσει την καταστροφή των σκαφών που χρησιμοποιούν οι διακινητές, με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο.

Και μόνο η αναφορά του Μαλτέζου πρωθυπουργού είναι ενδεικτική: «Όσα μέσα και αν διατεθούν, δεν θα αρκούν ποτέ. Και σίγουρα δεν θα είναι αρκετά εάν οι αριθμοί μεταναστών που εκτιμώνται για φέτος έχουν βάση».

Ήδη τις πρώτες ώρες μετά το κλείσιμο της Συνόδου, το Reuters ανέφερε ενδεικτικά ότι «παρά την ξαφνική ενίσχυση των καλών προθέσεων των Ευρωπαίων ηγετών, τεράστια ερωτηματικά παραμένουν για το εάν όλα αυτά θα είναι αρκετά για να καταπολεμηθεί η διακίνηση ανθρώπων».

To σχέδιο δέκα σημείων της Κομισιόν που είχε προηγηθεί ναι μεν δεν απομακρυνόταν από τα αποτρεπτικά μέτρα, αλλά περιείχε προτάσεις για ενίσχυση της βοήθειας στους πρόσφυγες. Μιλούσε δε και για πιλοτικό σχέδιο ποσόστωσης της κατανομής των προσφύγων στις χώρες των «28», κάτι που είχε τύχει θετικής υποδοχής και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η Σύνοδος όμως, σχολιάζει από την πλευρά του το «Spiegel» στον τίτλο της ανάλυσής του για τις αποφάσεις, ήταν «λόγια κι όχι πράξεις». «Ενώ ακόμη κι οι αντιστάσεις των συντηρητικών στο Ευρωκοινοβούλιο για ποσόστωση έπεσαν, οι "28" παρέμειναν επιφυλακτικοί και δεν δίστασαν να προειδοποιήσουν, παρά τις τρομακτικές εικόνες, πως μία πιο γενναιόδωρη παροχή πολιτικού ασύλου και διάσωσης θα προσελκύσει ακόμη περισσότερους μετανάστες».

Αρκετοί ηγέτες αναγνώρισαν πως το Δουβλίνο ΙΙ και το σύστημα ασύλου χρειάζεται αναθεώρηση, «όμως αντ' αυτού οι ηγέτες συζητούσαν για ώρα πώς θα αντιμετωπιστούν οι διακινητές». Η απόφαση ελήφθη, όμως «πώς θα γίνει αυτό στην πράξη είναι άγνωστο», σχολιάζει το περιοδικό, λέγοντας πως αφενός η επιχείρηση Αταλάντη κατά των πειρατών στο Κέρας της Αφρικής δεν έχει παρά περιορισμένη αξία ως «εμπειρία», αφετέρου χρειάζεται (και μάλιστα δεδομένης της ακυβερνησίας στη Λιβύη) η ΕΕ να περάσει πρώτα από τον ΟΗΕ.

Η γαλλική «Monde» βλέπει την ΕΕ «να ικανοποιείται με έναν ελάχιστο συμβιβασμό». Tα κεφάλαια που τριπλασιάζονται για τις επιχειρήσεις «Τρίτων» και «Ποσειδών» φτάνουν όσα δίνονταν για τη «Mare Nostrum», η οποία όμως, σημειώνει η εφημερίδα, «είχε ακυρωθεί επειδή ορισμένες κυβερνήσεις πιστεύουν ότι θα διευκόλυνε τη διακίνηση μεταναστών».

Τα περί επανεξέτασης του Δουβλίνου ΙΙ για το άσυλο; «Μία προοπτική που θα εξετάσουμε», περιορίστηκαν να απαντήσουν οι ηγέτες, σημειώνει η εφημερίδα, αναφέροντας τα λόγια του Ολάντ. «Τα περί πιλοτικού προγράμματος κατανομής 5.000 επιπλέον Σύρων προσφύγων που ακούγονταν ξεχάστηκαν και η κατανομή θα γίνει, όπως ήθελε ο Βρετανός πρωθυπουργός, μόνο σε εθελοντική βάση, και ξεχάστηκαν και τα περί ποσόστωσης». Εν κατακλείδι, γράφει η «Monde», «η φιλοδοξία έλειπε από τις αποφάσεις της Συνόδου».

Ανάλογη είναι και η αποτίμηση της ιταλικής «Stampa», η οποία δίνει μία ευρύτερη οπτική στα αποτελέσματα της Συνόδου: «Οι Βρυξέλλες μένουν όμηρος των εθνικισμών», λέγοντας πως η έκβαση της Συνόδου ήταν «για άλλη μία φορά περιορισμένα και μη αποφασιστικά μέτρα».

Το ίδιο, υποστηρίζει, που συνέβαινε και με κάθε Σύνοδο η οποία αφορούσε την κρίση στην Ευρωζώνη ή την κρίση στην Ουκρανία. Η εφημερίδα θεωρεί την κατάληξη της Συνόδου ενδεικτική της κατώτερης των περιστάσεων βραδύτητας, με την οποία κινείται η ΕΕ ενώπιον όλων των μεγάλων προκλήσεων που αντιμετωπίζει, και επισημαίνει τον κίνδυνο που έχει αυτή η αναποτελεσματικότητα να απομακρύνει όλο και περισσότερο τους Ευρωπαίους από το ευρωπαϊκό όραμα.

«Όσοι στην Ιταλία διαμαρτύρονται σήμερα πως η ΕΕ δεν μας βοηθά εναντίον των διακινητών, είναι οι ίδιοι που χθες εξυμνούσαν τη "νομισματική ανεξαρτησία" και ονειρεύονται έξοδο από το ευρώ» γράφει, τονίζοντας πόσο η αναποφασιστικότητα των ευρωπαϊκών ηγεσιών υποσκάπτει την ευρωπαϊκή ιδέα. «Το γνωρίζουμε πως δεν είναι καιρός για φιλόδοξα σχέδια, αλλά επειδή κάποια τμήματα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος καταρρέουν, οφείλουμε να ενισχύσουμε κάποια άλλα, και για να γίνει αυτό πρέπει να τα ξαναφτιάξουμε καλύτερα», καταλήγει.

Ανάλογη ήταν και η πρώτη εκτίμηση ανθρωπιστικών οργανώσεων. Ο επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας, Τζον Νταλχάουσεν, ανέφερε πως οι Ευρωπαίοι ηγέτες «έδωσαν μισή απάντηση στο πρόβλημα» και είπε ότι όσο δεν επεκτείνεται η περιοχή των ναυτικών επιχειρήσεων «μετανάστες και πρόσφυγες θα συνεχίσουν να πνίγονται».

Ίδια άποψη εξέφρασε και ο διευθυντής του ιταλικού προγράμματος της Oxfam, Αλεσάντρο Μπεκίνι, που είπε ότι «δεν πρέπει να υπάρχουν γεωγραφικοί περιορισμοί στη διάσωση» και οι ναυτικές επιχειρήσεις «πρέπει να έχουν σαφή εντολή, να έχουν ως πρώτη προτεραιότητα τη διάσωση ζωών».

Η FRONTEX ΟΜΩΣ ΧΑΙΡΕΤΙΖΕΙ
Ανεπαρκείς οι αποφάσεις ...

ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ που έλαβε προχθές η έκτακτη σύνοδος κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το θέμα των μεταναστών είναι ανεπαρκείς, δήλωσε χθες ο εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης Στεφάν Λε Φολ.

«Έπρεπε να περιμένουμε δράματα, και έχουν πολλαπλασιαστεί τις τελευταίες εβδομάδες, για να επανέλθουμε στον μηχανισμό που είχε θέσει σε εφαρμογή η Ιταλία, στην κλίμακα της Ευρώπης. Είναι ήδη μια επιστροφή σε μία κάπως μεγαλύτερη δέσμευση της Ευρώπης, αλλά είναι “τίποτα” σε σχέση με το διακύβευμα», δήλωσε ο Λε Φολ στον ραδιοφωνικό σταθμό «France Info». Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφάσισαν να τριπλασιάσουν τον προϋπολογισμό της ευρωπαϊκής θαλάσσιας επιχείρησης επιτήρησης και διάσωσης «Τρίτων» -που ανέρχεται σήμερα σε τρία εκατομμύρια ευρώ τον μήνα- και πρόκειται να επιδιώξουν την έγκριση του ΟΗΕ για να αναλάβουν στρατιωτική δράση εναντίον των διακινητών στη Λιβύη.

Όμως καμία συμφωνία δεν επιτεύχθηκε, που θα επιτρέπει στα ευρωπαϊκά σκάφη να βγαίνουν από τα χωρικά ύδατα ώστε να προσεγγίζουν τη Λιβύη. Οι ηγέτες είναι διχασμένοι επίσης όσον αφορά την ανάληψη της ευθύνης των προσφύγων, παραπέμποντας τις αποφάσεις σε μεταγενέστερο χρόνο. Σύμφωνα με τον Λε Φολ, το διακύβευμα αφορά τόσο τους ίδιους τους μεταφορείς, όσο και συνολικότερα τα μέλη του κυκλώματος διακίνησης.

«Αφορά επίσης την κατάσταση στη Λιβύη και την πλήρη αποσταθεροποίηση μιας χώρας που έγινε πλατφόρμα για έναν ορισμένο αριθμό διακινητών και [πλατφόρμα] μετανάστευσης», συνέχισε ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης. «Πίσω από την πτώση του Καντάφι (το 2011), η διαπίστωση είναι ότι έπειτα από την -σε στρατιωτικό επίπεδο- επιχείρηση, όλος ο κόσμος αποσύρθηκε και άφησε τη Λιβύη σε μία θλιβερή κατάσταση», επέμεινε ο Λε Φολ.

Η κατάσταση αυτή δείχνει την «ανάγκη μιας δέσμευσης, η οποία δεν είναι απλώς εκείνη της στιγμής αλλά εκείνη της διάρκειας. (…) Πρέπει η Ευρώπη να στρωθεί για να δουλέψει περισσότερο σε σύμπραξη, σε συνεργασία». Από την πλευρά της, η Frontex, η ευρωπαϊκή υπηρεσία που έχει επιφορτιστεί με την επιτήρηση των εξωτερικών συνόρων του χώρου Σένγκεν, χαιρέτισε την απόφαση που έλαβε η έκτακτη σύνοδος κορυφής της ΕΕ, να αυξήσει τα μέσα που διατίθενται για δράση στη Μεσόγειο.

«Είμαι ευτυχής να πω πως τα χρήματα που υποσχέθηκαν ξεπέρασαν τις προσδοκίες μας. Τα χρήματα αυτά θα συμβάλουν στη σημαντική επέκταση των επιχειρήσεών μας στη Μεσόγειο. Θα εντείνουμε τις προσπάθειές μας, προκειμένου να αποτρέψουμε μελλοντικές τραγωδίες», δήλωσε ο εκτελεστικός διευθυντής της Frontex, Φαμπρίς Λεγκέρι, σε ανακοίνωση που δημοσιοποιήθηκε στη σελίδα της υπηρεσίας στο διαδίκτυο. Η Frontex, η οποία εδρεύει στη Βαρσοβία, ευχαρίστησε επίσης τα κράτη-μέλη της ΕΕ που υποσχέθηκαν την παροχή επιπλέον πλοίων και αεροπλάνων. Η υπηρεσία ανακοίνωσε την πραγματοποίηση τις προσεχείς ημέρες συναντήσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση και με τις Αρχές των ενδιαφερόμενων χωρών.