ΛΟΓΩ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΧΑΛΑΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

Δεν είναι μόνο η εισροή κεφαλαίων από την Αμερική προς στην Ευρώπη, που αναμένεται να συνεχίσει, αλλά και η εισροή Αμερικανών τουριστών στις χώρες της Ευρωζώνης και ελπίζουμε και στην Κύπρο

Η ΕΚΤ τώρα προβλέπει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της Ευρωζώνης για το 2015 θα είναι της τάξης του 1,5% για το 2015, 1,9% το 2016 και ότι θα φθάσει στο 2,1% κατά το 2017

Ως αποτέλεσμα της ποσοτικής χαλάρωσης που εισήχθη στην Ευρωζώνη από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) την 9η Μαρτίου 2015, αλλά ακόμη και πριν από την ημερομηνία αυτή, λόγω αναμενόμενης εισαγωγής της πολιτικής αυτής, με στόχο την οικονομική ανάκαμψη της Ευρωζώνης, αλλά και της αποφυγής του αποπληθωρισμού, σημειώθηκε πτώση στην αξία του ευρώ. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να οδηγήσει στην αύξηση των πιστώσεων προς τις επιχειρήσεις, πράγμα που θα βοηθήσει στην ανάκαμψη της Ευρωζώνης.

Παράλληλα, η πτώση της αξίας του ευρώ αναμένεται να αυξήσει τις εξαγωγές των χωρών της Ευρωζώνης, αλλά κυρίως της Γερμανίας που είναι η πιο μεγάλη εξαγωγική χώρα. Επίσης, η πτώση του ευρώ θα οδηγήσει στην αύξηση των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων και συνεπώς στη μείωση των εισαγωγών, πράγμα που θα οδηγήσει τόσο στην αύξηση της ζήτησης των επιτόπια παραγόμενων προϊόντων και υπηρεσιών, όσο και στην αύξηση του πληθωρισμού, έτσι που να αποφευχθεί ο αποπληθωρισμός που αποθαρρύνει τη ζήτηση, επειδή οι καταναλωτές αναμένουν περαιτέρω πτώση στις τιμές για να προβούν σε αγορές.

Ως αποτέλεσμα του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης και της σημαντικής πτώσης της αξίας του ευρώ της τάξης του 13% από τις αρχές του 2015, οι επενδυτές έχουν επενδύσει μεγάλα ποσά σε μετοχές της Ευρωζώνης. Υπολογίζεται ότι κατά το πρώτο τρίμηνο του 2015 $35,6 δις έχουν εισρεύσει στα Ταμεία διαχείρισης κεφαλαίων (equity funds), σε σχέση με το προηγούμενο ρεκόρ των $32 δις κατά το πρώτο τρίμηνο του 2014. Έτσι υπήρξε μεγάλη εισροή κεφαλαίων στις ευρωπαϊκές εταιρείες από την Αμερική.

Αλλά δεν είναι μόνο η εισροή κεφαλαίων από την Αμερική προς στην Ευρώπη, που αναμένεται να συνεχίσει, αλλά και η εισροή Αμερικανών τουριστών στις χώρες της Ευρωζώνης και ελπίζουμε και στην Κύπρο. Έρευνες για την επιχειρηματική δραστηριότητα έχουν δείξει ότι έχει φθάσει στο πιο υψηλό σημείο τα τελευταία τέσσερα χρόνια και οι καταναλωτές στην Ευρωζώνη αισθάνονται πιο αισιόδοξοι, ενώ οι τιμές των μετοχών των 50 πιο μεγάλων εταιρειών στην Ευρωζώνη αυξήθηκαν με ρυθμό 18% κατά τους πρώτους τρεις μήνες.

Ένα πρόβλημα που παρουσιάζεται είναι ότι οι τιμές είναι πιο χαμηλές στις βόρειες χώρες της Ευρωζώνης με την υψηλή παραγωγικότητα, παρά στις χώρες του Νότου με τη μειωμένη ανταγωνιστικότητα. Ως αποτέλεσμα, η Γερμανία επιτυγχάνει πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών που κατά το 2014 ήταν της τάξης του 7,5% του ΑΕΠ, ενώ η Ελλάδα είχε ένα έλλειμμα, παρά τα αυστηρά μέτρα λιτότητας που ακολούθησε και συνεχίζει να εφαρμόζει.

Έτσι, για να υπάρχει οικονομική προσαρμογή, θα ήταν σκόπιμο οι τιμές και τα ημερομίσθια στη Γερμανία, αλλά και σε άλλες χώρες του Βορρά, με την υψηλή παραγωγικότητα, να αυξηθούν και να μειωθούν οι τιμές και τα ημερομίσθια στις χώρες της περιφέρειας με την πιο χαμηλή παραγωγικότητα και την υποβαθμισμένη ανταγωνιστικότητα. Το ιδεώδες, όμως, θα ήταν κάτι στο μέσο. Κάτι που θα βοηθούσε βραχυπρόθεσμα θα ήταν μια δημοσιονομική τόνωση στις βόρειες χώρες, με την αύξηση των μισθών και των συντάξεων στον δημόσιο τομέα και με μείωση της φορολογίας, με στόχο την αύξηση της ζήτησης στον ιδιωτικό τομέα. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν μπορεί να γίνει λόγω συνταγματικού κωλύματος, που απαιτεί όπως ο προϋπολογισμός μιας χώρας της Ε.Ε. κατά τη διάρκεια ενός οικονομικού κύκλου είναι ισοσκελισμένος.

Κατά συνέπεια, αν αυτό, κυρίως στη Γερμανία, δεν μπορεί να γίνει, το τι απομένει είναι η εσωτερική υποτίμηση στις χώρες της περιφέρειας, δηλαδή η μείωση των ημερομισθίων και των τιμών, έτσι που να καταστούν οι χώρες αυτές περισσότερο ανταγωνιστικές. Στη Γερμανία τόσο οι συντάξεις όσο και τα ημερομίσθια είναι σχετικά χαμηλά. Αναφέρεται ότι ενώ το ποσοστό για συντάξεις στην Ελλάδα είναι 17,5% του ΑΕΠ, ποσοστό που είναι το πιο υψηλό στην Ε.Ε., στη Γερμανία είναι 12,3%.

Επίσης, το ποσοστό των εργαζομένων Ελλήνων ηλικιών 55-64 δεν είναι παρά 36% σε σχέση με 63% στη Γερμανία. Τόσο το ΔΝΤ όσο και η Αμερική, αλλά και οι Ευρωπαίοι εταίροι της Γερμανίας εισηγούνται όπως η χώρα αυτή αυξήσει τη ζήτηση, έτσι που να επιτευχθεί ισορροπία στην οικονομία της Ευρωζώνης με στόχο την ανάκαμψη, αλλά και την αποφυγή του αποπληθωρισμού. Ευτυχώς, πρόσφατα οι εργοδότες συμφώνησαν με τη συντεχνία IG METALL για την παροχή αύξησης 3,4%.

Η αύξηση αυτή είναι η πιο υψηλή από το 2007 και είναι κατά πολύ πιο πάνω από τον ετήσιο πληθωρισμό της Γερμανίας. Η συμφωνία αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε παρόμοιες αυξήσεις και ημερομίσθια και στους εργαζόμενους άλλων σημαντικών τομέων της οικονομίας. Οι σχετικά υψηλές αυξήσεις στη Γερμανία αναμένεται να βοηθήσουν τόσο στην αποφυγή του αποπληθωρισμού όσο και στην αύξηση στη ζήτηση στην Ευρωζώνη, αφού η οικονομία της Γερμανίας αποτελεί το 25% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης.

Σε δηλώσεις του, ο Πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι δήλωσε ότι με την εισαγωγή του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης, η οικονομία της Ευρωζώνης βρίσκεται στον δρόμο σημαντικής ανάκαμψης και τόνισε ότι δεν σχεδιάζει να περιορίσει ή να μειώσει το πρόγραμμα. Τόνισε, επίσης, ότι το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ θα παραμείνει στο 0,05%, ενώ το καταθετικό επιτόκιο στο αρνητικό 0,2%.

Προβλέψεις για ανάκαμψη

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ κρίση έχει αφήσει την οικονομία της Ευρωζώνης πιο μικρή σε σχέση με την περίοδο πριν από την κατάρρευση της αμερικανικής επενδυτικής Τράπεζας Lehman Brothers πριν από επτά χρόνια. Αλλά, παρά τους γεωπολιτικούς κινδύνους που προέρχονται λόγω κινδύνου εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη και της πολιτικής κρίσης στην Ουκρανία, η ΕΚΤ πιστεύει ότι η Ευρωζώνη είναι τώρα σε θέση να εξέλθει από την οικονομική στασιμότητα.

Έτσι η ΕΚΤ τώρα προβλέπει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της Ευρωζώνης για το 2015 θα είναι της τάξης του 1,5% για το 2015, 1,9% το 2016 και ότι θα φθάσει στο 2,1% κατά το 2017. Επίσης και ο ΟΟΣΑ προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης 1,4% κατά το 2015 και 2% το 2016. Οι προβλέψεις αυτές είναι πολύ πιο αισιόδοξες παρά πριν από τρεις μήνες. Το ερώτημα, όμως, είναι κατά πόσο η Ευρωζώνη θα συνεχίσει να αναπτύσσεται και μετά από τον τερματισμό των χαμηλών τιμών πετρελαίου και των χαμηλών κόστων χρηματοδότησης.

Παράλληλα, ενώ η ΕΚΤ έχει μειώσει τις προβλέψεις της όσον αφορά τον πληθωρισμό κατά το 2015 σε μηδενικό επίπεδο, αντίθετα, οι προβλέψεις μέχρι το 2017 είναι ότι θα επιτευχθεί ο στόχος του οριακά πιο κάτω από το 2% του πληθωρισμού. Προς το παρόν ο ρυθμός πληθωρισμού σημειώνει πτώση για πρώτη φορά σε πέντε χρόνια, ενώ ο δομικός πληθωρισμός, που εξαιρεί το κόστος του πετρελαίου και των τροφίμων, βρίσκεται στο πολύ χαμηλό επίπεδο του 0,6%, αν και προβλέπεται από την ΕΚΤ ότι η ανάκαμψη θα δώσει ώθηση στον δομικό πληθωρισμό.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG Λογιστικές, Ελεγκτικές,Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα,
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της
KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).