Οι τζιχαντιστές του ΙΚ θέλουν να σκοτώσουν τόσο το παρόν όσο και το παρελθόν
Οι εικόνες δημιουργούν εντυπώσεις και σε αυτόν τον πόλεμο των εικόνων οι αποκεφαλισμοί ανθρώπων και αγαλμάτων έχουν βρει τον στόχο τους

Δεν αποκεφαλίζουν μόνο ανθρώπους. Σπάνε και αρχαία αγάλματα, οργώνουν με μπουλντόζες αρχαιολογικούς χώρους και καίνε σπάνια χειρόγραφα, όλα από την «εποχή της άγνοιας» που προηγήθηκε του Ισλάμ. Αυτός ο πόλεμος στον πολιτισμό δεν είναι μόνο έκφραση μεσαιωνικού μηδενισμού, αλλά και μέρος της στρατηγικής των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), με στόχο να κλιμακώσουν τη σύγκρουση με τη Δύση. Οι εικόνες δημιουργούν εντυπώσεις και σε αυτόν τον πόλεμο των εικόνων οι αποκεφαλισμοί ανθρώπων και αγαλμάτων έχουν βρει τον στόχο τους.

Το μήνυμα; «Δεν σκοτώνουμε απλώς στο παρόν, καταστρέφουμε και το παρελθόν: Είμαστε οι κυρίαρχοι του χρόνου και του χώρου». Στόχος του χαλιφάτου είναι να μεταφέρει την καταστροφή στην τέταρτη διάσταση. Ο παγκόσμιος Τύπος χρησιμοποιεί όρους όπως «τέρατα» και «πράξεις βαρβαρότητας», για να περιγράψει τις ενέργειες των τρομοκρατών. Προσπαθούν οι τζιχαντιστές να φέρουν πίσω τον Μεσαίωνα με ένα παρανοϊκό όργιο βαρβαρότητας; Ή μήπως έχουν ένα ορθολογικό σχέδιο και αυτά είναι ένα τέχνασμα προπαγάνδας, για να παρασύρουν τη Δύση στην τελική μάχη την οποία οραματίζονται;

Εργαλεία στρατολόγησης
Για τον Ντέιβιντ Πινό, καθηγητή Ισλαμικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Σάντα Κλάρα, αυτά τα τρομακτικά βίντεο είναι κυρίως «εργαλεία στρατολόγησης», για να παρακινήσουν ισλαμιστές στον ιερό πόλεμο εναντίον των απίστων. Σύμφωνα με τον Πινό, στόχος τους είναι επίσης να εξαγριώσουν και να ενσταλάξουν φόβο στους εχθρούς της οργάνωσης. Υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι ο τζιχαντιστής που σπάει με βαριοπούλα έναν αρχαίο φτερωτό ταύρο από τη Νινευή καταστρέφει το λίκνο του πολιτισμού, και αυτό είναι σίγουρα αλήθεια. Αλλά είναι επίσης αλήθεια ότι η καταστροφή της πολιτισμικής κληρονομιάς του Ιράκ δεν άρχισε τον Φεβρουάριο του 2015 ή το 2013, όταν το Ισλαμικό Κράτος εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα δυτικά ΜΜΕ.

Απαρχή η 20ή Μαρτίου
Πολλοί λένε ότι ξεκίνησε στις 20 Μαρτίου του 2003, όταν η αμερικανική «Συμμαχία των προθύμων» εισέβαλε στο Ιράκ. Αυτός ο παράνομος πόλεμος ήταν που δημιούργησε το «αποτυχημένο κράτος» του Ιράκ και η σημερινή απειλή προέκυψε από τα ερείπιά του. Το κενό εξουσίας ήταν αυτό που επέτρεψε την άνοδο των ισλαμιστών. Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας δημιούργησε τον σημερινό τρόμο που διαπράττει το ISIS. Και φαίνεται επίσης να είναι αλήθεια ότι αμερικανικά και αργότερα πολωνικά στρατεύματα προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στην αρχαία πόλη της Βαβυλώνας τότε. «Κοιτάξτε τι γίνεται εδώ», είχε πει ο Μαϊτάμ Χάμζα, ο διευθυντής του εντελώς άδειου μουσείου της Βαβυλώνας, το 2008. Εκείνη την εποχή, η στρατιωτική βάση των ΗΠΑ στη Βαβυλώνα ήταν γνωστή με το παρατσούκλι «οι κρεμαστοί κήποι της Halliburton», από τη διαβόητη αμερικανική αμυντική βιομηχανία.

«Αποκορύφωμα άγνοιας»
Ο Τζον Κέρτις, διευθυντής του Τμήματος Μέσης Ανατολής στο Βρετανικό Μουσείο, περιγράφει τι συνέβη τότε εκεί ως το αποκορύφωμα της «άγνοιας και της βλακείας». «Αυτό ισοδυναμεί με τη δημιουργία στρατοπέδου γύρω από τη Μεγάλη Πυραμίδα στην Αίγυπτο ή γύρω από το Στόουνχετζ στη Βρετανία», είχε γράψει σε έκθεση για το Βρετανικό Μουσείο. Όταν αεροφωτογραφίες αποκάλυψαν την τεράστια έκταση της στρατιωτικής βάσης στη Βαβυλώνα επικράτησε νευρικότητα, που οδήγησε τελικά τους Αμερικανούς να φύγουν. Ο «Guardian» έκανε λόγο τότε για «πράξη πολιτισμικής βαρβαρότητας». Αλλά τα όσα συνέβησαν τότε στη Βαβυλώνα είχαν πολύ μικρότερη δημοσιότητα από τους βανδαλισμούς που διαπράττονται από τους τζιχαντιστές του ISIS.

Περίπου το 70% του περιεχομένου της βιβλιοθήκης του πανεπιστημίου στη Βασόρα και το ένα τρίτο της βιβλιοθήκης στο πανεπιστήμιο της Μοσούλης καταστράφηκαν. Φλόγες τύλιξαν την Εθνική Βιβλιοθήκη στη Βαγδάτη μεταξύ 10 και 12 Απριλίου του 2003. Παράλληλα, περίπου 15.000 αντικείμενα εκλάπησαν από το Εθνικό Μουσείο της Βαγδάτης, συμπεριλαμβανομένων κοσμημάτων, κεραμικών, γλυπτών και μιας παγκοσμίου φήμης μάσκας από μάρμαρο από το έτος 3100 π.Χ., πιθανώς από επαγγελματίες κλέφτες που εργάζονται για εμπόρους τέχνης. Η ζημιά που αναλογεί στις κλοπές έργων τέχνης στο Ιράκ εκτιμάται σε 10 δισ. δολάρια.

Η μοναδική Νιμρούντ
Απελπιστική απώλεια για την αρχαιολογία, για τον λαό του Ιράκ και για την παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά είναι η καταστροφή των αρχαιοτήτων στη Νιμρούντ, λέει στο «Βήμα» ο Έκαρτ Φραμ, καθηγητής Ασσυριολογίας στο Πανεπιστήμιο Yale, στις ΗΠΑ. Επικοινωνήσαμε μαζί του όταν αρχίσαμε να βλέπουμε τις εικόνες με τους βάρβαρους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους (IS) να σπάνε με βαριοπούλες τα αγάλματα και να οργώνουν με μπουλντόζες τον αρχαιολογικό χώρο στο Βόρειο Ιράκ. Τον ρωτήσαμε τι κάνει τη Νιμρούντ τόσο μοναδική. Με λίγα λόγια; Είναι η πρωτεύουσα της πρώτης πραγματικής αυτοκρατορίας στην παγκόσμια ιστορία. «Μεταξύ του 9ου και του 7ου αιώνα π.Χ. η Ασσυρία έγινε η πρώτη πραγματική αυτοκρατορία στην παγκόσμια ιστορία. Πόλεις της όπως η Νιμρούντ, η Χορσαμπάντ και η Νινευή ήταν τα πολιτικά κέντρα απ' όπου οι Ασσύριοι ηγεμόνες κυβερνούσαν σε μεγάλα τμήματα της Δυτικής Ασίας. Τα μεγαλοπρεπή παλάτια και οι ναοί που έχτισαν, με ατελείωτα ανάγλυφα, αίθουσες θρόνων, αυλές και κολοσσιαία αγάλματα, αποτελούν τα μεγαλύτερα και πιο εντυπωσιακά κτίρια από την αρχαία Εγγύς Ανατολή. Η ανακάλυψή τους στον 19ο αιώνα είναι στενά συνδεδεμένη με τη γέννηση της Ασσυριολογίας.

«Από τις χειρότερες απώλειες»
Η καταστροφή τους θα είναι μία από τις χειρότερες απώλειες πολιτισμικής κληρονομιάς όλων των εποχών. Και για τον επιπλέον λόγο ότι η επιστημονική τους εξερεύνηση δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη», τονίζει ο καθηγητής. «Στη Νιμρούντ, για παράδειγμα, υπάρχουν πολλά ανάγλυφα που δεν έχουν επαρκώς τεκμηριωθεί και επιγραφές που δεν έχουν αποκρυπτογραφηθεί. Αν η ακρόπολη πραγματικά ισοπεδώθηκε, όπως είπαν Ιρακινοί αξιωματούχοι, αυτό θα ήταν ιδιαίτερα τραγικό, διότι η Νιμρούντ είναι η τοποθεσία όπου ο επισκέπτης μπορεί να πάρει μια καλύτερη ιδέα για το πώς ήταν στην πραγματικότητα, στον φυσικό του χώρο, ένα βασιλικό παλάτι των Ασσυρίων», προσθέτει ο Φραμ. «Οι Ασσύριοι επηρέασαν και τους Έλληνες εκείνης της εποχής», σημειώνει. «Η αυτοκρατορική περίοδος της Ασσυρίας τον 8ο και 7ο αιώνα π.Χ. συμπίπτει με τη λεγόμενη «ανατολίζουσα επανάσταση» στην αρχαία Ελλάδα.

Οι μελετητές έχουν συγκεντρώσει πολλά στοιχεία για τον πολιτισμικό δανεισμό κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου από τα ανατολικά, συμπεριλαμβανομένης της Ασσυρίας, στον υλικό πολιτισμό, κυρίως στην κεραμική και στη λογοτεχνία. Υπάρχουν, για παράδειγμα, μια σειρά ενδιαφέρουσες ομοιότητες μεταξύ των ομηρικών επών και του έπους του Γκιλγκαμές της Μεσοποταμίας, το οποίο είναι περισσότερο γνωστό στην έκδοση που έχει γραφτεί πάνω σε πήλινες πινακίδες από τη βιβλιοθήκη του βασιλιά των Ασσυρίων Σαρδανάπαλου στη Νινευή τον 7ο αι. Έλληνες αναφέρονται επίσης σε μια σειρά βασιλικές επιγραφές και έγγραφα των Ασσυρίων - μεταξύ άλλων, βοήθησαν τον Ασσύριο βασιλιά να φτιάξει στόλο το 694 π.Χ.», καταλήγει ο Φραμ.

Παγκόσμιες «πρωτιές»
Το αρχαίο Ιράκ είναι διάσημο για πολλές παγκόσμιες «πρωτιές». Η Μεσοποταμία μάς έδωσε την πρώτη γραφή, την πρώτη πόλη, τον πρώτο γραπτό νομικό κώδικα και την πρώτη αυτοκρατορία στην 1η χιλιετία π.Χ., με πρωτεύουσα τη Νιμρούντ. Ο αρχαιολογικός χώρος της βρίσκεται 35 χιλιόμετρα νότια της σύγχρονης πόλης της Μοσούλης, στο Βόρειο Ιράκ. Έχει έκταση 3,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα με εμφανή «ακρόπολη» εντός των τειχών, στην οποία είναι συγκεντρωμένα τα κύρια διοικητικά και θρησκευτικά κτίρια.

Περιλαμβάνουν τα τεράστια παλάτια αρκετών Ασσυρίων βασιλέων και τους ναούς του Νινούρτα, θεού του πολέμου, και του Νάμπου, θεού της γραφής. Το Παλάτι του Ασουρνασιρπάλ Β' (883-859 π.Χ.), επίσης γνωστό ως βορειοδυτικό ανάκτορο, ανασκάφηκε από Βρετανούς στη δεκαετία του 1840. Κοντά στην είσοδο της αίθουσας του θρόνου ανακαλύφθηκε επιδαπέδια πέτρινη πλάκα, η οποία απεικονίζει τον βασιλιά σε στάση λατρείας. Περιλαμβάνει ένα μεγάλο κείμενο σε σφηνοειδή ασσυριακή γραφή, που μιλάει για την κατασκευή του παλατιού και των γύρω κήπων. Περιγράφει επίσης ένα πολυτελές συμπόσιο για σχεδόν 70.000 άτομα που έγινε στα εγκαίνια του παλατιού.

Ξαναστήθηκαν τα αγάλματα
Μεγάλα τμήματα του ανακτόρου αναστηλώθηκαν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία του Ιράκ τις δεκαετίες του 1970 και του 1980. Τα κολοσσιαία αγάλματα των ταύρων που φρουρούν τις εισόδους ξαναστήθηκαν όρθια. Είναι τα λεγόμενα Lamassu (γιγαντιαία ανθρωπόμορφα αγάλματα φτερωτών ταύρων), από τα πιο εντυπωσιακά και αναγνωρίσιμα σύμβολα των Ασσυρίων στον κόσμο. Κάποια εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο, στο Λούβρο και στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης. Συνδυάζουν χαρακτηριστικά σε μια σύνθετη υβριδική μορφή: ανθρώπινο κεφάλι για τη σοφία, σώμα άγριου ταύρου για τη σωματική δύναμη και φτερά αετού για την ικανότητα να πετάει ψηλά, να βλέπει μακριά και να αποτρέπει το Κακό.

ΠΗΓΕΣ: HeliosPlus, To Bήμα