Σε πέντε χρόνια εκτιμάται ότι οι χρόνοι στον Μαραθώνιο θα πέσουν κάτω των δύο ωρών
Πρωτεργάτης μιας συντονισμένης ερευνητικής προσπάθειας για τη δημιουργία υπεραθλητών, χωρίς άνομα μέσα, ο Έλληνας επιστήμονας Γιάννης Πιτσιλαδής μάς ξεναγεί στα μυστήρια του οργανισμού

Μαραθώνιος κάτω από δύο ώρες; Χωρίς όμως ντοπάρισμα και χρόνιους τραυματισμούς των αθλητών; Μέσα σε πέντε χρόνια φαίνεται ότι θα το δούμε κι αυτό και θα είναι κάτι ευπρόσδεκτο. Μια διεθνής επιτροπή στην οποία συμμετέχουν πανεπιστήμια, διεθνούς φήμης αθλητές όπως ο Χαϊλέ Γκεμπρεσελασιέ και επιχειρήσεις του χώρου, ανήγγειλε πως θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν από την άποψη της προπόνησης, της διατροφής και της ιατρικής για την αποφυγή τραυματισμών, ώστε να έχουμε «καθαρούς» αθλητές και καθαρούς αγώνες.

Επικεφαλής αυτής της επιτροπής είναι ένας Έλληνας καθηγητής στο αγγλικό πανεπιστήμιο του Brighton, ο κ. Γιάννης Πιτσιλαδής, ενώ υπάρχει σημαντική συμμετοχή και από άλλους Έλληνες επιστήμονες. Ο Έλληνας καθηγητής μίλησε στο «Βήμα» και για το πρωτοποριακό αντιντόπινγκ τεστ που επινόησε, το οποίο, καθώς φαίνεται, θα αλλάξει τα δεδομένα για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016. Με την ευκαιρία μαθαίνουμε παρακάτω και πόσο προικισμένος σωματικά είναι ο άνθρωπος ως προς το τρέξιμο και πώς θα μπορούσε με τον καλύτερο τρόπο να αναπτύξει το έμφυτο αυτό ταλέντο.

Συνεργασία NASA και ESA
Εδώ και πολλά χρόνια ψάχνει να βρει το κλειδί για τον απόλυτο και σίγουρο έλεγχο των αθλητών σε οποιοδήποτε άθλημα, σχετικά με τις ουσίες που παραποιούν τις επιδόσεις τους στους μεγάλους διεθνείς αγώνες. Εν τω μεταξύ έχει δημιουργήσει στη Μεγάλη Βρετανία ένα από τα πιο προχωρημένα εργαστήρια Φυσιολογίας στον κόσμο και, όταν δεν ταξιδεύει από τη μια άκρη του κόσμου στην άλλη με την ταχύτητα και τη διεισδυτικότητα ενός νετρίνο, ερευνά εντατικά τη σχέση που έχει η άσκηση με την ανθρώπινη υγεία φθάνοντας σε επίπεδο DNA και RNA. Αυτές τις ημέρες περιμένει να ανακοινωθεί και επίσημα η συνεργασία της NASA και της European Space Association (ESA) στο σχέδιό του, με ορίζοντα πενταετίας, ώστε να φθάσουν να τρέχουν οι άνθρωποι έναν «καθαρό» (χωρίς ντόπινγκ) μαραθώνιο με επιδόσεις κάτω από δύο ώρες.

Κυνηγώντας «ντοπαρισμένα» αποτυπώματα
Την προηγούμενη χρονιά οι αγγλικές εφημερίδες αλλά και οι «New York Times» τού αφιέρωσαν ολοσέλιδα άρθρα, σε σχέση με μια νέα μέθοδο ανίχνευσης του ντοπαρίσματος των επαγγελματιών αθλητών με την ουσία ερυθροποιητίνη (ΕΡΟ).

Για ποιον λόγο ένας καθηγητής Φυσιολογίας στρέφει επάνω του την προσοχή των μέσων ενημέρωσης; Στην περίπτωση του κ. Yiannis Pitsiladis, όπως είναι γνωστός στο εξωτερικό ο γεννημένος στην Αυστραλία και ελληνικής καταγωγής διευθυντής του εργαστηρίου στο Brighton της Αγγλίας, παρουσίασε μια μέθοδο αποκάλυψης του ντοπαρίσματος των αθλητών, ακόμη και όταν αυτό έχει γίνει σε πολύ μικρές ποσότητες και έχουν περάσει αρκετές ημέρες ώστε να έχει φύγει η ουσία από το σώμα του αθλητή. Με άλλα λόγια, προσπαθεί να κυνηγήσει και να εγκλωβίσει την ανάμνηση ενός ντοπαρίσματος που υπάρχει σαν φάντασμα πλέον κάπου μέσα στον πολύπλοκο ανθρώπινο οργανισμό. Αυτή η μέθοδος, όταν τελειοποιηθεί και γενικευθεί, θεωρείται πως κάνει ένα βήμα πιο μπροστά από όσους έχουν διάθεση να πάρουν φάρμακα που αλλοιώνουν τις επιδόσεις τους. Διότι δεν ασχολείται με το να βρει ποια ουσία χρησιμοποιήθηκε και δεν εξαρτάται από το πόσο γρήγορα ανιχνεύθηκε αλλά με το να βρεθεί ένα ίχνος που άφησε και θα περάσει αρκετός χρόνος ώσπου αυτό να σβηστεί.

Παράξενη μέθοδος
Η μέθοδος που ακολούθησε παραξένεψε όσους έρχονταν σε επαφή με το εργαστήριο και έβλεπαν αθλητές να... ντοπάρονται στα φανερά. Να κάνουν ενέσεις με τεχνητή ερυθροποιητίνη, μια ουσία που είναι ορμόνη και όταν εισαχθεί απ' έξω ξεγελάει κατά κάποιον τρόπο τον μυελό των οστών. Ο μυελός των οστών είναι ένας μαλακός λιπώδης ιστός που βρίσκεται στο εσωτερικό μεγάλων οστών, όπως αυτό του μηρού, στο στέρνο και στη λεκάνη. Αυτός ο ιστός υποστηρίζει τα βλαστικά κύτταρα, δηλαδή τα κύτταρα που δεν έχουν ακόμη αποκτήσει συγκεκριμένα και εξειδικευμένα χαρακτηριστικά. Ανάλογα με τις εντολές που θα δοθούν από άλλα σημεία του οργανισμού, τα βλαστικά θα διαφοροποιηθούν για να γίνουν, μεταξύ άλλων, και λευκοκύτταρα, ερυθροκύτταρα ή αιμοπετάλια.

Τα ερυθροκύτταρα περιέχουν μια πρωτεΐνη, την αιμογλοβίνη, που επιτρέπει στα κύτταρα να μεταφέρουν οξυγόνο στους ιστούς του σώματος, μια εργασία που γίνεται πιο έντονη σε συνθήκες πίεσης του οργανισμού, όπως είναι μια αθλητική προσπάθεια. Η τεχνητή και έξτρα εισαγόμενη στον οργανισμό ερυθροποιητίνη ξεγελάει τον μυελό των οστών, ώστε να παράγει περισσότερα ερυθροκύτταρα που απορροφούν περισσότερο οξυγόνο και έτσι ο αθλητής μπορεί να στέλνει περισσότερο οξυγόνο στους ιστούς αυξάνοντας την αντοχή του.

Άλλα κόλπα
Παλαιότερα όσοι αθλητές και προπονητές ήθελαν να «κλέψουν» έκαναν τις ενέσεις της ερυθροποιητίνης και προσπαθούσαν να μην περάσουν από έλεγχο τις πρώτες ημέρες. Χρησιμοποιούσαν μάλιστα και τις λεγόμενες «μάσκες», άλλες χημικές ενώσεις, που έκρυβαν την ύπαρξη της επίμαχης ουσίας στον οργανισμό.

Οταν οι έλεγχοι κατάφεραν αυτά να τα ξεπεράσουν, η «σχολή του Λανς Άρμστρονγκ», του γνωστού Αμερικανού ποδηλάτη με τις υπερφυσικές επιδόσεις, βρήκε άλλο κόλπο. Αυτός και οι υπόλοιποι ποδηλάτες της ομάδας του (και βέβαια και άλλοι σε διάφορα αθλήματα) επί οκτώ χρόνια ντοπάρονταν με ερυθροποιητίνη και τεστοστερόνη περνώντας χωρίς προβλήματα τους ελέγχους, διότι έπαιρναν συχνά πολύ μικρές ποσότητες αυτών των ουσιών και μάλιστα ενδοφλέβια και όχι υποδόρια, οπότε σε διάστημα λίγων ωρών είχαν φύγει από τον οργανισμό.

Κυνηγώντας πρωταθλητές
Τον Έλληνα καθηγητή από την Αυστραλία κυνηγάει και μια φήμη σχετικά με τους πρωταθλητές διάφορων αθλημάτων. Διότι, όντας παρών στις κορυφαίες διοργανώσεις όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες και το Παγκόσμιο του Ποδοσφαίρου, δεν δίσταζε τα προηγούμενα δέκα χρόνια να ζητάει γενετικό υλικό ακριβώς από τους μεγάλους αθλητές. Κυκλοφορούσε έχοντας μαζί του πάντα ένα τσαντάκι με όλα τα απαραίτητα «σύνεργα», μπατονέτες κ.τ.λ., έτοιμος να ζητήσει μια μικρή εξυπηρέτηση. Να αποθησαυρίσει επάνω σε λίγο βαμβάκι τα γονίδια ενός κορυφαίου αθλητή ή μιας αθλήτριας.

Έτσι κατάφερε να φτιάξει μια βάση δεδομένων με το γενετικό τους υλικό και να μελετήσει σε επίπεδο γονιδίων αν υπήρχε κάτι που να δείχνει ότι αυτός ο άνθρωπος έχει τη στόφα, όπως λέμε, να διαπρέψει στον αθλητισμό. Δεν βρήκε κάτι το ξεχωριστό και άρχισε να ψάχνει βαθύτερα, με τη σκέψη πως αν ήταν μόνο ντοπαρισμένοι ίσως κάπου αυτό να έμενε όπως το δακτυλικό αποτύπωμα στο γυαλί ενός ποτηριού και να μπορούσε να αποκρυπτογραφηθεί. Έψαξε λοιπόν στο RNA. Η ειδίκευσή του σε σχέση με τα γονίδια και τη συμπεριφορά τους τον βοήθησε να προχωρήσει στην έρευνα για ένα πιο προχωρημένο αντιντόπινγκ-τεστ κάνοντας χρήση, όπως αναφέρει ο ίδιος, όλων των γνωστών -omics.

Δεν είναι «υπεράνθρωποι»
H ερώτηση αν πρέπει ο άνθρωπος να διανύει τόσο μεγάλες αποστάσεις όπως είναι ο μαραθώνιος και οι διάφοροι υπερ-μαραθώνιοι τρέχοντας, κάνει τον κ. Πιτσιλάδη να γίνει ακόμη πιο χειμαρρώδης στην ομιλία του. Έχοντας μελετήσει πολύ τους Κενυάτες αθλητές έχει καταλήξει πως δεν διαθέτουν ιδιαίτερα γονίδια «τρεξίματος» ή αντοχής. Ο άνθρωπος μέσα από εξελικτικές διαδικασίες κατάφερε και έφτιαξε το σώμα του, έτσι ώστε όταν βγήκε από τα δάση όπου ζούσε σαν καρποσυλλέκτης στην αποψιλωμένη από δέντρα σαβάνα να μπορεί να κυνηγάει ζώα, όπως οι αντιλόπες, εξασφαλίζοντας μια διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνες. Μπορεί να μην ήταν εξαιρετικά γρήγορος, αλλά αποδείχθηκε πολύ ανθεκτικός στο τρέξιμο χάρη και στη διάπλαση των ώμων του, που κινούνται, των ποδιών του, με τους ισχυρούς μύες στον μηρό, της διαμόρφωσης του πέλματος και του λαιμού του. Τελικά εκείνοι οι μακρινοί και ταλαιπωρημένοι πρόγονοί μας άφησαν μια εξαιρετική κληρονομιά για όποιον θα ήθελε να τρέχει σήμερα.

Για τους Κενυάτες αθλητές τού τώρα ισχύει ότι μερικοί από μικρά παιδιά, ήδη στην ηλικία του δημοτικού, αναγκάζονται να διανύουν τρέχοντας κάθε ημέρα αποστάσεις μεγαλύτερες από πέντε χιλιόμετρα ώς και δέκα χιλιόμετρα, και άλλα τόσα στην επιστροφή, για να πηγαίνουν από τα απομακρυσμένα χωριά τους εκεί όπου υπάρχει σχολείο. Και αυτές τις διαδρομές τα παιδάκια τις κάνουν ξυπόλυτα. Έτσι και η πρόσληψη οξυγόνου από τον οργανισμό αναπτύσσεται από τις μικρές ηλικίες, αλλά και ο τρόπος που το πόδι συναντά το έδαφος -πρώτα με τη μύτη και μετά με τη φτέρνα, αντίθετα από ό,τι τρέχει ο δυτικός άνθρωπος με τα πόδια του μέσα στα υπερφουσκωμένα μαλακά αθλητικά παπούτσια του- είναι πιο αποτελεσματικός. Γι' αυτό υπάρχουν, για όσους ξέρουν, ήδη και παπούτσια αθλητικά με πολύ λεπτή σόλα. Όπως λέει λοιπόν ο κ. Πιτσιλαδής, αν και τα δικά μας παιδιά άρχιζαν να γυμνάζονται πραγματικά και να τρέχουν από μικρά, όπως πρέπει, αποστάσεις όπως ο μαραθώνιος δεν θα ήταν εξοντωτικές για την αντοχή και τις αρθρώσεις.

ΠΗΓΗ: Το Βήμα