Για αντιμετώπιση της χαλαρής ανάπτυξης και του αποπληθωρισμού

Ένα πιο αδύναμο ευρώ αναμένεται να βοηθήσει τις βιομηχανικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις της Ευρωζώνης, αλλά και την τουριστική βιομηχανία, αν και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις συνεχίζουν να είναι απαραίτητες

Η ΜΕΡΚΕΛ εξέφρασε ανησυχία ότι η ποσοτική χαλάρωση θα μπορούσε να αποτελέσει αντικίνητρο για τις κυβερνήσεις για τη λήψη διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων

Μετά από μήνες αμφιταλάντευσης και διαβούλευσης, ειδικά για την αντιμετώπιση των ενστάσεων από ορισμένες χώρες και κυρίως τη Γερμανία, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) εισήγαγε ποσοτική νομισματική χαλάρωση στο πρότυπο των Κεντρικών Τραπεζών της Ιαπωνίας, της Αμερικής και της Αγγλίας.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει την αγορά κυβερνητικών ομολόγων ύψους €60 δις τον μήνα από τον Μάρτιο του 2015 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2016, σε σχέση με €50 δις που προβλεπόταν. Και τούτο, ως αποτέλεσμα του γεγονότος ότι τον περασμένο Δεκέμβριο οι τιμές σημείωσαν πτώση ύψους 0,2% για πρώτη φορά σε πάνω από πέντε χρόνια. Ο Πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι δήλωσε ότι, αν το πρόγραμμα επεκταθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2016, ο ρυθμός πληθωρισμού δεν θα αυξηθεί στον στόχο που είναι οριακά πιο κάτω από το 2%.

Η αγορά ομολόγων από την ΕΚΤ αναμένεται να αυξήσει τον ισολογισμό της Τράπεζας κατά €1,1 τρις στο συνολικό ποσό του €3,3 τρις, που ισοδυναμεί με το 33% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης, σε σχέση με 26% του αμερικανικού ΑΕΠ και 22% του ΑΕΠ της Τράπεζας της Αγγλίας, αν και θα είναι πιο κάτω από εκείνο της Τράπεζας της Ιαπωνίας, που φθάνει το 60% του ΑΕΠ της χώρας.

Ως αποτέλεσμα των ισχυρών πιέσεων από τη Γερμανία, συμφωνήθηκε ότι οι Εθνικές Κεντρικές Τράπεζες της Ευρωζώνης θα αναλάβουν το 80% πιθανών ζημιών που είναι δυνατό να προέλθουν ως αποτέλεσμα χρεοκοπίας ή αναδιάρθρωσης των εθνικών χρεών και μόνο το 20% θα αναλάβει η ΕΚΤ. Και τούτο για να μην επιβαρυνθούν, αν συμβεί κάτι τέτοιο, οι φορολογούμενοι της Γερμανίας και άλλων χωρών του σκληρού πυρήνα.

Η Καγκελάριος της Γερμανίας Άγκελα Μέρκελ απέφυγε την απευθείας επίκριση της ΕΚΤ, αλλά εξέφρασε ανησυχία ότι η ποσοτική χαλάρωση θα μπορούσε να αποτελέσει αντικίνητρο για τις κυβερνήσεις για τη λήψη διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Το ευρώ σημείωσε το πιο χαμηλό επίπεδο συναλλαγματικής ισοτιμίας προς το δολάριο για έντεκα χρόνια αφού μειώθηκε στο $1,10, ενώ οι τιμές των μετοχών και των ομολόγων αυξήθηκαν, και οι αποδόσεις των κυβερνητικών ομολόγων σημείωσαν πτώση. Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε, όμως, ότι οι χώρες που βρίσκονται σε πρόγραμμα στήριξης, αλλά δεν έχουν αξιολογηθεί θετικά από την Τρόικα, δεν δικαιούνται να λαμβάνουν μέρος στο πρόγραμμα αυτό.

Από το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, η Κύπρος, εφόσον αξιολογηθεί θετικά, θα δικαιούται να επωφεληθεί με το ποσό των €500 εκ.
Οικονομικοί αναλυτές αναφέρουν ότι η απόφαση της ΕΚΤ για ποσοτική χαλάρωση έφερε στις αγορές το αίσθημα ευφορίας που δεν έχει παρατηρηθεί από τότε που εισήγαγε το ίδιο πρόγραμμα η Κεντρική Τράπεζα της Αμερικής, η Federal Reserve, το 2010.

Η απόφαση για την εισαγωγή ποσοτικής χαλάρωσης και η μείωση στην αξία του ευρώ είναι καλά νέα για τις βιομηχανικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις της Ευρωζώνης, ειδικά για χώρες όπως είναι η Ελλάδα και η Ιταλία, όπου πολλές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες να εξάγουν τα προϊόντα τους με την υψηλή αξία του ευρώ, που τον περασμένο Μάιο είχε φθάσει στο $1,40. Ασφαλώς και η Κύπρος θα επωφεληθεί όσον αφορά τις τουριστικές αφίξεις από χώρες εκτός της Ευρωζώνης όπως είναι η Βρετανία, η Ελβετία, αλλά και οι Σκανδιναβικές Χώρες. Επίσης, θα επωφεληθεί και έμμεσα από την ανάκαμψη που αναμένεται να παρουσιαστεί στην Ευρωζώνη.

Με την πτώση της συναλλαγματικής αξίας του ευρώ άρχισαν διαμαρτυρίες από διάφορες χώρες, κυρίως από την Αμερική, ότι η πτώση της συναλλαγματικής αξίας του ευρώ θα επηρεάσει δυσμενώς τις εξαγωγές των χωρών αυτών. Αλλά η απόφαση της ΕΚΤ δεν είχε στόχο την αποδυνάμωση της συναλλαγματικής αξίας του ευρώ, αφού δεν άρχισε να αγοράζει ξένα περιουσιακά στοιχεία και δεν έχει καθορίσει συναλλαγματικό στόχο για το ευρώ, αν και ο Πρωθυπουργός της Ιταλίας Ματέο Ρέντσι δήλωσε ότι προτιμά μια ισοτιμία ενός ευρώ προς ένα δολάριο.

Παράλληλα και ο Υπουργός Οικονομικών της Ιταλίας Πιέρ Κάρλο Παντοάν δήλωσε ότι η αξία του ευρώ στο €1,10 είναι περισσότερο συμβατή με τα βασικά οικονομικά δεδομένα. Αλλά οι χώρες που μιλούν για συναλλαγματικό πόλεμο από μέρους της ΕΚΤ, όπως είναι η Αμερική, θα μπορούσαν να αντιδράσουν με πιο χαλαρή νομισματική και δημοσιονομική πολιτική. Για παράδειγμα, η FED θα μπορούσε να αναβάλει την αύξηση των επιτοκίων.

Οι αναλυτές πιστεύουν ότι η μείωση της συναλλαγματικής αξίας του ευρώ, σε συνδυασμό με τις πιο χαμηλές τιμές πετρελαίου και άλλων βασικών προϊόντων, η υιοθέτηση από ορισμένες χώρες της Ευρωζώνης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, ο ενδυναμωμένος τραπεζικός τομέας μετά από τα καλά αποτελέσματα των τεστ αντοχής και της πτώσης της απόδοσης των κυβερνητικών ομολόγων, θα μπορούσαν να δώσουν ώθηση στην οικονομική ανάκαμψη.

Σημαντικό παράγοντα αναμένεται να αποτελέσει και η αύξηση στη ζήτηση από την Αμερική και τη Βρετανία, λόγω σημαντικής οικονομικής ανάκαμψης στις χώρες αυτές. Όσον αφορά τον ρυθμό ανάπτυξης της Ευρωζώνης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναβάθμισε τις προβλέψεις της για τον ρυθμό ανάπτυξής της.

Η πρόβλεψη είναι ότι κατά το 2015 θα σημειωθεί ρυθμός ανάπτυξης 1,3% σε σχέση με προηγουμένη πρόβλεψη 1,1%, ενώ κατά το 2016 η πρόβλεψη είναι για ρυθμό ανάπτυξης 1,9% σε σχέση με την προηγουμένη πρόβλεψη 1,1%. Για την Κύπρο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι κατά το 2015 θα σημειωθεί ρυθμός ανάπτυξης της τάξης του 0,4% και για το 2016 ρυθμός ανάπτυξης 1,6%.

Διίστανται οι απόψεις

ΟΣΟΝ αφορά το δημοσιονομικό έλλειμμα της Κύπρου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει 3% του ΑΕΠ για το 2015 και 1,4% για το 2016. Η ανεργία υπολογίζεται ότι ήταν της τάξης του 16,2% του ενεργού πληθυσμού το 2014 και ότι θα μειωθεί στο 15,8% το 2015 και στο 14,8% το 2016. Όσον αφορά την Ευρωζώνη, η ανεργία προβλέπεται να μειωθεί στο 11,2% σε σχέση με 12% κατά τη διάρκεια της αιχμής της κρίσης.

Υπάρχουν όμως ορισμένοι αναλυτές που πιστεύουν ότι η ποσοτική χαλάρωση δεν θα βοηθήσει σημαντικά την Ευρωζώνη, αφού ένα βασικό της πρόβλημα είναι η μειωμένη εσωτερική ζήτηση. Κάτι τέτοιο μπορεί να αντιμετωπιστεί σε κάποιο βαθμό, αν τα χρήματα που θα πάρουν από την ΕΚΤ οι κυβερνήσεις της Ευρωζώνης χρησιμοποιηθούν για την εκτέλεση έργων υποδομής.

Ακόμη πιστεύεται ότι το μέτρο αυτό μπορεί να αποτελέσει αντικίνητρο για την εισαγωγή μεταρρυθμιστικών μέτρων. Υπάρχουν ακόμη και εκείνοι που πιστεύουν ότι το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης είναι το πρώτο βήμα για υπερπληθωρισμό και τη δημιουργία φούσκας στα ακίνητα, πράγμα όμως που αντικρούεται με το παράδειγμα της Ιαπωνίας, που για πολλά χρόνια υιοθετεί την πολιτική αυτή και ακόμη συνεχίζει να αντιμετωπίζει αποπληθωρισμό. Είναι γεγονός ότι το πρόγραμμα αυτό μπορεί να επιβραδύνει την εισαγωγή διαρθρωτικών μέτρων, αν και το βασικό πρόβλημα της Ευρωζώνης είναι η ανεπαρκής εσωτερική ζήτηση.

ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΣΥΡΙΜΗΣ
[email protected]
Διοικητικός Σύμβουλος,
KPMG,
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα, και δεν
εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG)