Η Σαουδική Αραβία πλήττεται από τις χαμηλές τιμές του πετρελαίου
Ο νέος βασιλιάς της χώρας Σαλμάν, όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του μετά τον θάνατο του βασιλιά Αμπντάλα, όρισε τους δύο διαδόχους του, οι οποίοι εξασφαλίζουν τη συνέχιση της απόλυτης μοναρχίας τουλάχιστον ώς τα μέσα του 21ου αιώνα

Η πρώτη κίνηση που έκανε ο νέος βασιλιάς της Σαουδικής Αραβίας Σαλμάν, όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του μετά τον θάνατο του βασιλιά Αμπντάλα, ήταν να ορίσει τους δύο διαδόχους του, οι οποίοι εξασφαλίζουν τη συνέχιση της απόλυτης μοναρχίας τουλάχιστον ώς τα μέσα του 21ου αιώνα. Η αίσθηση σταθερότητας, όμως, που ο 79χρονος Σαλμάν θέλησε να δώσει είναι πλασματική. Η Σαουδική Αραβία, ο πλούσιος ασθενής του αραβικού κόσμου, πλήττεται από τις χαμηλές τιμές του πετρελαίου, τις αυξανόμενες αναταραχές εντός της επικράτειάς της και στην ευρύτερη περιοχή, καθώς και από τις απειλές που αντιμετωπίζει στα σύνορά της από το Ισλαμικό Κράτος στα βόρεια και την Αλ Κάιντα στην Αραβική Χερσόνησο (AQAP) στα νότια. Την ίδια ώρα, προωθεί διεθνώς τον πιο αδιάλλακτο και επικίνδυνο σουνιτικό ισλαμισμό.

Τεράστιες προκλήσεις
«Ο βασιλιάς Σαλμάν αντιμετωπίζει τεράστιες προκλήσεις σε σχέση με τις συγκρούσεις στη Συρία και στο Ιράκ και, ίσως ακόμη πιο σημαντικό, με την Υεμένη, αφού η άνοδός του στην εξουσία συνέπεσε με τη σχεδόν κατάρρευση της εκεί κυβέρνησης», λέει στο «Βήμα» ο Άνταμ Μπάρον, συνεργάτης του European Council on Foreign Relations, ειδικός στην Αραβική Χερσόνησο. «Κατά την άποψή μου, η σύγκρουση στην Υεμένη -στον προβληματικό και εξαθλιωμένο γείτονα της Σαουδικής Αραβίας στα νότια- θα αποδειχθεί η μεγαλύτερη πρόκληση που θα κληθεί να αντιμετωπίσει άμεσα ο νέος βασιλιάς. Ενώ οι Σαουδάραβες θα προτιμούσαν να νίψουν τας χείρας τους για την κατάσταση εκεί, αδυνατούν να το κάνουν λόγω της πιθανότητας οι αναταραχές να εξαπλωθούν και στην άλλη πλευρά των συνόρων».

Οι σχέσεις με το Ιράν
Οι τζιχαντιστές της AQAP, του πιο δραστήριου και μαχητικού παρακλαδιού της Αλ Κάιντα, το οποίο έχει βρει καταφύγιο στην Υεμένη, έχουν εισχωρήσει επανειλημμένως στη Σαουδική Αραβία για να πραγματοποιήσουν τρομοκρατικές ενέργειες. Επιπλέον, η Υεμένη βρίσκεται στα πρόθυρα της διάλυσης, καθώς οι σιίτες αντάρτες Χούθι ελέγχουν πλέον την πρωτεύουσα Σαναά. Οι Χούθι είναι στρατηγικοί σύμμαχοι του Ιράν, του μεγαλύτερου περιφερειακού εχθρού και ανταγωνιστή της Σαουδικής Αραβίας. Ο βασιλιάς Σαλμάν καλείται να συνεχίσει τη δύσκολη διπλή πολιτική του προκατόχου του: να περιορίσει την επιρροή του σιιτικού Ιράν και παράλληλα να ενισχύσει τους σουνίτες της περιοχής, όχι όμως και τους (επίσης σουνίτες) τζιχαντιστές, οι οποίοι είναι εχθροί της μοναρχίας. Οι σχέσεις με το Ιράν όχι μόνο δεν αναμένεται να βελτιωθούν αλλά μπορεί και να επιδεινωθούν, καθώς ο Σαλμάν θεωρείται ιέρακας προς την Τεχεράνη.

Δήθεν «μεταρρυθμίσεις»
Αλλαγές δεν αναμένονται στις σχέσεις με τις ΗΠΑ. Το Ριάντ συμμετέχει στην αμερικανική συμμαχία που βομβαρδίζει το Ισλαμικό Κράτος, αν και αποκλείει την αποστολή χερσαίων δυνάμεων στο Ιράκ και στη Συρία. «Η επίσκεψη του Μπαράκ Ομπάμα στο Ριάντ την Τρίτη αποσκοπούσε στο να στείλει το μήνυμα πως η συμμαχία Σαουδικής Αραβίας-ΗΠΑ θα παραμείνει δυνατή. Μέχρι στιγμής δεν έχουμε δει σημαντικές αλλαγές πολιτικής από τον νέο βασιλιά», συνεχίζει μιλώντας στο «Βήμα» ο Άνταμ Μπάρον.

Σχολιάζοντας τις αντιδράσεις της Δύσης για τον θάνατο του βασιλιά Αμπντάλα ο κ. Μπάρον στηλιτεύει την επιθυμία των Δυτικών να δείξουν ότι η Σαουδική Αραβία «βρίσκεται στον δρόμο "μεταρρυθμίσεων", πράγμα που δικαιολογεί τη συνεχιζόμενη επένδυση σε ένα καθεστώς του οποίου η πολιτική καταπίεση, η οικονομική λεηλασία, οι αυτοσχέδιες περιφερειακές επεμβάσεις και ο εναγκαλισμός του θρησκευτικού σκοταδισμού και φανατισμού είναι σε κλίμακα ομολογουμένως μοναδική στη σύγχρονη εποχή». Η βρετανική κυβέρνηση έφθασε στο σημείο να υψώσει μεσίστιες τις σημαίες λόγω του θανάτου του «μεγάλου μεταρρυθμιστή» και «υποστηρικτή των γυναικών».

Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, η Σαουδική Αραβία καταπατά τα ανθρώπινα δικαιώματα περισσότερο από κάθε άλλη χώρα, αλλά «την έχει γλιτώσει» λόγω της υποστήριξης από την υποκριτική Δύση. Επί της βασιλείας του «μεταρρυθμιστή» Αμπντάλα η Σαουδική Αραβία εκτέλεσε περισσότερους από οποιαδήποτε άλλη χώρα (μόνο στη διάρκεια 16 ημερών τον περασμένο Αύγουστο αποκεφαλίστηκαν δημοσίως 19 άτομα, εκ των οποίων ο ένας για «μαύρη μαγεία») και κατέφυγε σε μεσαιωνικές μεθόδους εναντίον όποιου δεν υπάκουε απόλυτα στις βίαιες και αυστηρές προσταγές του ουαχαμπιτικού Ισλάμ ή τολμούσε να αμφισβητήσει τη μοναρχία. Ο Σαλμάν είναι πιο συντηρητικός: ήδη αντικατέστησε δύο κληρικούς που ήταν επικεφαλής του υπουργείου Δικαιοσύνης και της θρησκευτικής αστυνομίας, και οι οποίοι θεωρούνταν σχετικά φιλελεύθεροι.

Η ανεργία των νέων
Άλλο πρόβλημα που κληρονομεί ο βασιλιάς Σαλμάν είναι η υψηλή ανεργία των νέων - ο μισός και πλέον πληθυσμός των 20 εκατ. είναι κάτω των 25 ετών. Πολλές εκατοντάδες πολεμούν στις τάξεις του Ισλαμικού Κράτους και επιστρέφουν στη χώρα διαδίδοντας την τζιχαντιστική ιδεολογία. Οι Σαουδάραβες μονάρχες χρησιμοποιούν παραδοσιακά τα έσοδα από το πετρέλαιο για να κρατούν ήσυχο τον λαό τους, αλλά λόγω των σημερινών χαμηλών τιμών ο προϋπολογισμός της χώρας εμφανίζει έλλειμμα 38,6 δισ. δολαρίων. Η Σαουδική Αραβία όμως διαθέτει αποθέματα 750 δισ. δολαρίων, που μπορούν να την εξασφαλίσουν για μία δεκαετία.

Ο βασιλιάς Σαλμάν αναμένεται να διατηρήσει απαράλλαχτη την πετρελαϊκή πολιτική (δηλαδή, να μη μειώσει την παραγωγή για να αυξηθούν οι τιμές) διότι με τις χαμηλές τιμές πλήττονται χειρότερα άλλες πετρελαιοπαραγωγοί χώρες, όπως το Ιράν, όπως και όλοι εκείνοι που αναζητούν ενεργειακή τροφοδοσία εκτός ΟPEC (οι νέες εξορύξεις πρέπει να είναι πολύ φθηνές για να είναι ανταγωνιστικές). Κατά την Αραβική Άνοιξη, η σαουδαραβική κυβέρνηση μοίρασε 127 δισ. δολάρια στους πολίτες της με τη μορφή διάφορων επιδομάτων για να τους σβήσει την επιθυμία να ξεσηκωθούν. Οι αντιδραστικές φωνές όμως πληθαίνουν σήμερα με τη βοήθεια των κοινωνικών μέσων δικτύωσης, ενώ τα έσοδα από το πετρέλαιο λιγοστεύουν και ο Σαλμάν θα έρθει αντιμέτωπος με το πρόβλημα πώς να διατηρήσει τη νομιμότητα της απόλυτης μοναρχίας του, μοιράζοντας λιγότερα χρήματα στον λαό.

Από τους βεδουίνους στα πετροδολάρια
Ο βασιλιάς Αμπντάλα έζησε μέσα στα πλούτη αλλά κηδεύτηκε απλά σε έναν ανώνυμο τάφο σε δημόσιο νεκροταφείο. Δεν υπήρξε περίοδος επίσημου πένθους στη χώρα και οι σημαίες δεν κυμάτισαν μεσίστιες. Ο λόγος είναι ότι ο οίκος των Σαούντ εφαρμόζει μία από τις αυστηρότερες ερμηνείες του Ισλάμ, τον ουαχαμπιτισμό, που προσπαθεί να μιμηθεί την εποχή του Μωάμεθ. Η ιστορία της Σαουδικής Αραβίας είναι συνυφασμένη με το Ισλάμ και με τη δυναστεία των Σαούντ (άλλωστε το όνομά της σημαίνει «Αραβία των Σαούντ»). Οι ρίζες του οίκου χρονολογούνται από έναν βεδουίνο του 15ου αιώνα στην περιοχή του Ριάντ, την οποία κυβέρνησαν ο ίδιος και οι απόγονοί του.

Ένας από αυτούς, ο σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Σαούντ, συμμάχησε στα μέσα του 18ου αιώνα με τον θρησκευόμενο σουνίτη Μοχάμεντ Ιμπν Αμπντ αλ Ουαχάμπ παντρεύοντας τον γιο του Αμπντουλαζίζ με την κόρη αυτού. Έτσι γεννήθηκε ο ισχυρός οίκος των Σαούντ, αγκαλιά με τον ουαχαμπιτισμό, και οι δύο οικογένειες ξεκίνησαν ιερό πόλεμο για να καθαρίσουν την Αραβία από τις διάφορες μορφές του Ισλάμ που παρέκκλιναν από τον ορθόδοξο σουνιτισμό της εποχής του Μωάμεθ. Οι απόγονοί τους κατέκτησαν την Αραβική Χερσόνησο και απωθήθηκαν αρκετές φορές. Ο Αμπντουλαζίζ Ιμπν Σαούντ, ιδρυτής της σύγχρονης μοναρχίας της Σαουδικής Αραβίας, γεννήθηκε στην εξορία, στο Κουβέιτ, το 1876. Από εκεί ηγήθηκε επιδρομών, ώσπου το 1902 ξαναπήρε τον έλεγχο του Ριάντ, πρώην πρωτεύουσας του βασιλείου του πατέρα του.

Το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου βρήκε δύο μεγάλα βασίλεια να μοιράζονται την Αραβική Χερσόνησο: το σαουδικό ανατολικά και το χασεμιτικό δυτικά. Το 1924 οι Σαούντ προσάρτησαν ύστερα από πόλεμο το δυτικό βασίλειο, που περιλάμβανε τις ιερές πόλεις Μέκκα και Μεδίνα και το 1932 ο Αμπντουλαζίζ αυτοανακηρύχθηκε απόλυτος μονάρχης της Σαουδικής Αραβίας. Το πετρέλαιο ανακαλύφθηκε το 1938 και πυροδότησε μια προνομιακή σχέση με τη Δύση, η οποία αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος των υδρογονανθράκων της υπ' αριθμόν 1 πετρελαιοπαραγωγού χώρας στον πλανήτη και κάνει τα στραβά μάτια για το απολυταρχικό καθεστώς του Ριάντ, ακόμη και για τη στήριξη ακραίων ισλαμιστών στον πλανήτη.

Σχολή Πριγκίπων μέσα στο παλάτι
Ο 79χρονος νέος βασιλιάς Σαλμάν σπούδασε, όπως όλοι οι προκάτοχοί του, στη λεγόμενη Σχολή των Πριγκίπων που λειτουργεί στο παλάτι ο ιμάμης του Μεγάλου Τζαμιού της Μέκκας, ειδικά για τους άρρενες γόνους της απόλυτης μοναρχίας. Μελέτησε «Θρησκεία και Σύγχρονη Επιστήμη». Για σχεδόν 50 χρόνια ήταν κυβερνήτης της επαρχίας του Ριάντ. Αν και ο μεγάλος μουφτής της Σαουδικής Αραβίας καταδίκασε το Twitter χαρακτηρίζοντάς το «συμβούλιο παλιάτσων», οι Σαουδάραβες το χρησιμοποιούν περισσότερο από κάθε άλλο λαό στην περιοχή. Τον βασιλιά Σαλμάν ακολουθούν στο Twitter 1,3 εκατ. άτομα, αλλά ο ίδιος δεν ακολουθεί κανέναν. Μόλις ανέβηκε στον θρόνο, την περασμένη Παρασκευή, «τιτίβισε» μήνυμα προς τον λαό του.

ΠΗΓΗ: Το Βήμα