Διεθνής διάσκεψη στη Λίμα του Περού για τις κλιματικές αλλαγές

Συμφώνησαν στην επίτευξη δεσμευτικής σύμβασης τον προσεχή Δεκέμβριο για περιορισμό των εκπομπών αερίων

Οι διαπραγματευτές στη Σύνοδο της Λίμας του Περού στόχο είχαν να συμφωνήσουν σε ένα προσχέδιο κειμένου, το οποίο θα τύχει επεξεργασίας κατά το 2015, μέχρι που το τελικό κείμενο να υποβληθεί σε διάσκεψη κορυφής για να συνομολογηθεί στο Παρίσι τον προσεχή Δεκέμβριο η νέα Σύμβαση για το περιβάλλον

ΟΙ ΧΩΡΕΣ που συμμετέχουν, συμφώνησαν να υποβάλουν εθνικά προγράμματα για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα μέχρι το τέλος του Μαρτίου

Η πρώτη Σύνοδος των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές αλλαγές διοργανώθηκε στο Ρίο της Βραζιλίας το 1992, κατά την οποία συμφωνήθηκε να συνομολογηθεί Σύμβαση του ΟΗΕ και ότι οι πλούσιες βιομηχανικές χώρες, που αποδεδειγμένα έχουν παραγάγει εκπομπές βλαβερών αερίων που ευθύνονται για τις κλιματικές αλλαγές, θα πρέπει να πράξουν περισσότερα για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Δεν καθορίστηκαν, όμως, νομικά δεσμευτικά όρια εκπομπών αεριών για οποιαδήποτε χώρα. Η πιο σοβαρή απόφαση λήφθηκε αργότερα στο Κιότο της Ιαπωνίας, το 1997, που είναι η νομικά δεσμευτική σύμβαση για τις χώρες (Πρωτόκολλο του Κιότο) που την υπέγραψαν και επικύρωσαν και απαιτεί από τις πλούσιες χώρες να μειώσουν τις εκπομπές αερίων.

Η διάσκεψη της Λίμας του Περού είναι η 20ή από τότε που άρχισαν οι προσπάθειες για περιορισμό των εκπομπών αερίων στο Ρίο και παρέστησαν χιλιάδες υπουργοί, διαπραγματευτές, εκτελεστικοί διευθυντές εταιρειών και εκπρόσωποι περιβαλλοντικών οργανώσεων από 194 χώρες.

Η διάσκεψη αυτή είναι η τελευταία μεγάλη διάσκεψη σχετικά με τις κλιματικές αλλαγές πριν από τη σύνοδο κορυφής τον προσεχή Δεκέμβριο στο Παρίσι. Για πρώτη φορά, ανεξάρτητοι επιστημονικοί ερευνητές από πολλά πανεπιστήμια συμφωνούν ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα, που κτυπούν με αυξανόμενη συχνότητα και σφοδρότητα χώρες τόσο στο βόρειο όσο και στο νότιο ημισφαίριο, οφείλονται στις κλιματικές αλλαγές.

Τα φαινόμενα ενισχύονται από τη διαρκώς αυξανόμενη συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, ενώ νεότερες έρευνες αποδεικνύουν ότι το 2014 ήταν το θερμότερο έτος για την Ευρώπη εδώ και πέντε αιώνες.

Οι διαπραγματευτές στη Σύνοδο της Λίμας του Περού στόχο είχαν να συμφωνήσουν σε ένα προσχέδιο κειμένου, το οποίο θα τύχει επεξεργασίας κατά το 2015, μέχρι που το τελικό κείμενο να υποβληθεί σε διάσκεψη κορυφής για να συνομολογηθεί στο Παρίσι τον προσεχή Δεκέμβριο η νέα Σύμβαση για το περιβάλλον, που θα ισχύει από το 2020. Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε ότι τον περασμένο Οκτώβριο η Ε.Ε. συμφώνησε ότι μέχρι το 2030 θα μειωθούν οι εκπομπές αεριών κατά 40% από το επίπεδο που επικρατούσε το 1990.

Επίσης, τον περασμένο Νοέμβριο ο Πρόεδρος Ομπάμα δήλωσε ότι μέχρι το 2025 η Αμερική θα μειώσει κατά 26-28% τις εκπομπές αεριών από τα επίπεδα του 2005. Ο δε Πρόεδρος της Κίνας κ. Xi Jinping δήλωσε ότι η Κίνα θα φθάσει το ανώτατο επίπεδο εκπομπών όχι αργότερα από το 2030.

Η πρώτη μεγάλη αντίθεση που αναδείχθηκε στη διάσκεψη της Λίμας, και μάλιστα από την πρώτη ημέρα, ήταν εκείνη μεταξύ των οικονομικά ισχυρών και των «αδύναμων» χωρών. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι ταχέως αναπτυσσόμενες χώρες, Ινδία και Κίνα, που είναι οι 1η και 3η αντίστοιχα χώρες παγκόσμιοι ρυπαντές, συνεπικουρούμενες από άλλες χώρες των BRICS, ζητούν να παραμείνουν, όπως συνέβη και με το Πρωτόκολλο του Κιότο, έξω από τις ρυθμίσεις της νέας σύμβασης και να συνεχίσουν να θεωρούνται «υπό ανάπτυξη» χώρες, ώστε να απαλλαγούν από ενδεχόμενες δεσμευτικές υποχρεώσεις.

Στην υπόλοιπη ατζέντα της διάσκεψης, δεν γεφυρώθηκε το χάσμα μεταξύ των προτάσεων της Ε.Ε., που υποστηρίζουν δεσμευτικές μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και εκείνων των ΗΠΑ, που προτείνουν «εθελοντικές δεσμεύσεις», ενώ σημαντική διαφορά προέκυψε και στο θέμα της κατάλληλης μεθοδολογίας ελέγχου των μειώσεων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Επίσης, πριν από μερικά χρόνια είχε συμφωνηθεί ότι οι πλούσιες χώρες πρέπει να παρέχουν βοήθεια $100 δις τον χρόνο στις αναπτυσσόμενες χώρες αρχίζοντας από το 2020, για να τις βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν τις κλιματικές αλλαγές. Αλλά ένα Ταμείο που συστάθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη για να διαχειρίζεται τα χρήματα αυτά, μέχρι τώρα έχει μαζέψει μόνο περίπου $10 δις κυρίως από την Αμερική, την Ιαπωνία, την Αυστραλία και χώρες της Ευρώπης. Έτσι μερικές αναπτυσσόμενες χώρες πιστεύουν ότι δεν πρόκειται να επέλθει οποιαδήποτε συμφωνία στο Παρίσι, εκτός αν οι πλούσιες χώρες αποφασίσουν να προσφέρουν περισσότερα χρήματα.

Το ανακοινωθέν που εκδόθηκε μετά τη διάσκεψη της Λίμας αποτελεί κάτι περισσότερο από έναν οδικό χάρτη. Είναι περισσότερο μια απόφαση για λήψη μέτρων. Η συμφωνία αναμένεται να οδηγήσει στην προετοιμασία για τη Σύνοδο κορυφής στο Παρίσι, που θα είναι η μεγαλύτερη ευκαιρία στον κόσμο για πολλά χρόνια για να φθάσουν σε περιεκτική συμφωνία για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών.

Η πιο σημαντική απόφαση που λήφθηκε στη Λίμα είναι ότι οι συμμετέχουσες χώρες συμφώνησαν να υποβάλουν εθνικά προγράμματα για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα μέχρι το τέλος του Μαρτίου. Τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να περιέχουν τόσο νούμερα για τις εκπομπές αεριών όσο και ετήσιους στόχους.

Αν και αυτό δεν συνεπάγεται ότι οι χώρες θα εφαρμόσουν τα προγράμματα, εντούτοις υπάρχει ένα όφελος από το γεγονός ότι όλες οι χώρες θα υποβάλουν τα προγράμματά τους για τις κλιματικές αλλαγές για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας. Και τα προγράμματα αυτά δεν θα παραμείνουν στα συρτάρια του ΟΗΕ, αλλά θα δημοσιοποιηθούν στο διαδίκτυο, μαζί με εκτιμήσεις στο κατά ποσόν το συνολικό αποτέλεσμα θα είναι αρκετό για να επιτύχουν τον στόχο των Ηνωμένων Εθνών έτσι που να μην αυξηθεί η θερμοκρασία πάνω από 2ΟC σε σχέση με τα προ-βιομηχανικά επίπεδα.

Από τη συμφωνία αυτή μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η σχετική φτώχια των αναδυομένων οικονομιών δεν τις εξαιρεί από την υποχρέωση όσον αφορά τον στόχο των Ηνωμένων Εθνών για το περιβάλλον. Ειδικά αυτό ισχύει για την Κίνα, μια χώρα που έχει κατά κεφαλήν εκπομπές αεριών πιο ψηλές από την Ε.Ε.

Με καλή θέληση…

ΠΑΡΟΛΟ που συμφωνήθηκε ότι θα υπάρξει μια συνεισφορά από τις αναπτυγμένες χώρες ύψους $100 δις τον χρόνο από ιδιωτικές και δημόσιες πηγές, δεν έχει συμφωνηθεί από πού θα προέρχονται τα χρήματα αυτά ή ακόμη κατά πόσον υπάρχει πολιτική βούληση για συμμόρφωση.

Αλλά με μια καλή θέληση και προσπάθεια μπορεί να επιτευχθούν οι αναγκαίες συγκλίσεις για να επιτευχθεί η συμφωνία από τους ηγέτες των κρατών μελών του ΟΗΕ στο Παρίσι τον ερχόμενο Δεκέμβριο. Θα πρέπει να τονίσουμε ότι το μομέντουμ που έχει δημιουργηθεί από τη συμφωνία Αμερικής και Κίνας δεν πρέπει να χαθεί.

Τονίζεται, όμως, ότι αν οι αναδυόμενες οικονομίες και χώρες όπως είναι η Βραζιλία, η Ινδία και η Κίνα δεν αποδεχθούν να αναλάβουν το μερίδιο που τους αναλογεί, συμφωνία στο Παρίσι δεν προβλέπεται να επιτευχθεί. Όπως δήλωσε δε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και προεδρεύσας της Διάσκεψης της Λίμας, κ. Manuel Pulgar-Vidal, η πτώση της τίμης του πετρελαίου «δημιουργεί δυσκολίες αν δεν προχωρήσουμε γρήγορα στη συνομολόγηση Συνθήκης για το περιβάλλον».

ΠΑΓΚΡΑΤΙΟΣ ΒΑΝΕΖΗΣ
[email protected]
Principal,
KPMG,
Λογιστικές,Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του συγγραφέα
και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες της KPMG International ή
Οίκων Μελών της KPMG).