Η συναλλαγματική αξία του δολαρίου έφθασε στο πιο υψηλό σημείο από το 2008

Η συναλλαγματική ενδυνάμωση του δολαρίου δημιουργεί προβλήματα σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε αναδυόμενες οικονομίες και δανείστηκαν σε δολάρια

ΟΙ ΝΕΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ επηρεάζουν δυσμενώς τις εξαγωγικές χώρες σε φυσικούς πόρους

Δεν έχει περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα από τότε που οι αναδυόμενες οικονομίες εξέφρασαν τους ενδοιασμούς τους για τη χαλαρή νομισματική πολιτική των αναπτυγμένων χωρών και ειδικά της Αμερικής, οι οποίες κατέκλυζαν τις χώρες αυτές με διάφορα νομίσματα, κυρίως δολάρια, που είχε ως αποτέλεσμα την ενδυνάμωση των συναλλαγματικών αξιών των νομισμάτων τους, πράγμα που μείωνε τις εξαγωγές τους.

Οι συνθήκες αυτές, όμως, τώρα έχουν αλλάξει και οι διεθνείς πολιτικές εντάσεις στη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή, οι ανησυχίες για τη χρηματοοικονομική σταθερότητα της Κίνας και του πιο χαμηλού ρυθμού ανάπτυξής της, η ενδυνάμωση της αμερικανικής οικονομίας και του δολαρίου, και κυρίως η πτωτική τάση των τιμών των βασικών αγαθών, ιδίως του πετρελαίου, επηρεάζουν δυσμενώς τις εξαγωγικές χώρες σε φυσικούς πόρους, όπως είναι η Ρωσία, η Αυστραλία, το Μεξικό και η Νιγηρία.

Μείωση 8-50%

Η εξέλιξη αυτή έχει οδηγήσει στην έξοδο κεφαλαίων από τις αναδυόμενες οικονομίες και κατά συνέπεια στην πτώση των συναλλαγματικών ισοτιμιών των νομισμάτων τους. Οικονομικοί αναλυτές αναφέρουν ότι ο δείκτης των συναλλαγματικών ισοτιμιών των νομισμάτων των αναδυόμενων οικονομιών έχει μειωθεί κατά 8% σε σχέση με το δολάριο, αν και τα νομίσματα ορισμένων χωρών έχουν σημειώσει μεγαλύτερες πτώσεις. Για παράδειγμα, το βραζιλιάνικο ριάλ μειώθηκε κατά 17% και το ρωσικό ρούβλι σημείωσε πτώση της τάξης του 50%. Πτώση σημείωσαν επίσης το γεν, το ινδικό rupee, το νοτιοαφρικανικό νόμισμα, η τουρκική λίρα και το νόμισμα της Νιγηρίας.

Η πτώση του ρουβλίου έχει καταστήσει πιο δαπανηρό για τις ρωσικές τράπεζες και τις εταιρείες να εξυπηρετήσουν τα δάνεια σε ξένο νόμισμα. Σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας, οι ρωσικές τράπεζες και άλλες εταιρείες έχουν εξωτερικά δάνεια ύψους $614 δις, από τα οποία τα $31 δις λήγουν τον Δεκέμβριο του 2014 και $98 δις πριν από το τέλος του 2015. Η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας έχει προχωρήσει στο να καθορίσει το ρούβλι ως ελεύθερα διακυμαινόμενο, αν και διατήρησε τη δέσμευσή της να επεμβαίνει σε περιπτώσεις που η συναλλαγματική αξία του ρουβλίου απειλεί τη χρηματοοικονομική σταθερότητα.

Αντίθετα στοιχεία

Τα πρόσφατα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι η ύφεση στην Ιαπωνία ήταν πιο βαθιά απ' ό,τι αρχικά υπολογίζονταν, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει μειώσει σημαντικά τις προβλέψεις της για τον ρυθμό ανάπτυξης της Ευρωζώνης. Τα στατιστικά αυτά στοιχεία βρίσκονται σε αντίθεση με το τι συμβαίνει στην Αμερική, όπου παρουσιάζεται τάση αυξημένου ρυθμού ανάπτυξης και αύξησης στην απασχόληση. Οι εξελίξεις αυτές οδήγησαν το δολάριο στην υψηλότερη συναλλαγματική ισοτιμία έναντι των άλλων νομισμάτων από την οικονομική κρίση του 2008.

Βέβαια, το πιο ισχυρό δολάριο αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση των εισαγωγών και κατά συνέπεια στην αύξηση του εμπορικού ελλείμματος της Αμερικής, αλλά υπάρχει και η ελπίδα ότι αυτό θα δώσει κάποια τόνωση στις οικονομίες των αναδυόμενων οικονομιών. Παρόλ' αυτά, οι εταιρείες στις αναπτυσσόμενες οικονομίες που δανείστηκαν σε δολάρια θα αντιμετωπίσουν μεγαλύτερο βάρος για την αποπληρωμή τους.

Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε ότι εμπειρικά έχει φανεί ότι η αύξηση στη συναλλαγματική αξία του δολαρίου ήταν προάγγελος μιας αναταραχής στις αναπτυσσόμενες οικονομίες και είχε οδηγήσει στην οικονομική κρίση της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας κατά τη δεκαετία του 1980 και 1990 αντίστοιχα. Και αυτό φαίνεται ότι ίσως να επαναληφθεί, σύμφωνα με μελέτη της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (Bank for International Settlements ΒΙS).

Εξυπηρέτηση χρεών

Οι εταιρείες στις αναδυόμενες οικονομίες είχαν επωφεληθεί από το πιο χαμηλό κόστος δανεισμού σε ξένο νόμισμα, κυρίως σε δολάρια. Μετά με την απόφαση όμως της Ομοσπονδιακής Τράπεζας Αποθεμάτων της Αμερικής (FED), να τερματίσει την ποσοτική χαλάρωση και να διαφοροποιήσει τη νομισματική της πολιτική με έμφαση στην αύξηση των επιτοκίων, οι εταιρείες θα αντιμετωπίσουν αυξημένο κόστος στην εξυπηρέτηση των χρεών τους που είναι καθορισμένα σε δολάρια. Η εξέλιξη αυτή είναι δυνατόν να οδηγήσει στη μείωση των επενδυτικών δαπανών από τις εταιρείες αυτές, ενώ οι εταιρείες που δανείστηκαν κατά κύριο λόγο σε δολάρια ίσως να καταρρεύσουν, πράγμα που θα επηρεάσει δυσμενώς τους πιστωτές στην εγχώρια αγορά, περιλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Η τιμή του πετρελαίου

ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ότι πολλές χώρες οι οποίες είναι μεγάλοι εισαγωγείς πετρελαίου και αναμενόταν να έχουν οφέλη από την πτώση των τιμών του πετρελαίου, τελικά δεν επωφελήθηκαν σημαντικά λόγω της αύξησης της συναλλαγματικής αξίας του δολαρίου, η οποία οδήγησε στην πτώση των συναλλαγματικών αξιών των νομισμάτων τους. Έτσι, η εξέλιξη αυτή δεν βοήθησε σημαντικά τους καταναλωτές, αφού οι τιμές των εισαγόμενων ειδών αυξήθηκαν σε ντόπιο νόμισμα.

Το ινδικό ρούπι, το οποίο αναμενόταν να ευεργετηθεί από το γεγονός ότι η Ινδία είναι μεγάλος εισαγωγέας πετρελαίου, υπέστη απώλεια της συναλλαγματικής αξίας του σε σχέση με το δολάριο, της τάξης του 2,6%. Η τουρκική λίρα, όπως και το νοτιοαφρικανικό νόμισμα, που επίσης αναμενόταν να ευεργετηθούν από την πτώση των πετρελαϊκών τιμών, σημείωσαν πτώση.

Αντίθετα, από το γεγονός ότι αναμενόταν η πτώση της τιμής του πετρελαίου να δώσει ώθηση στην παγκόσμια οικονομία, οι πιο χαμηλές τιμές πετρελαίου έχουν δημιουργήσει ανησυχία μεταξύ ορισμένων επενδυτών, που άρχισαν να πιστεύουν ότι η πτώση στις τιμές του πετρελαίου είναι αποτέλεσμα της στασιμότητας στην οικονομική ανάπτυξη και στη μειωμένη ζήτηση, παρά λόγω υπερβάλλουσας προσφοράς πετρελαίου.

Επίσης, ενώ η πτώση της τιμής του πετρελαίου οδηγεί σε αύξηση της ζήτησης των καταναλωτών, εντούτοις η πτώση αυτή οδηγεί σε αποπληθωρισμό στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, όπως και στην Ασία. Για παράδειγμα, η πτώση του γεν στην Ιαπωνία, που αναμενόταν να οδηγήσει σε αύξηση της ζήτησης των καταναλωτών, ίσως να μη συμβεί τελικά, αφού η Κεντρική Τράπεζα της Ιαπωνίας εξέπληξε τις παγκόσμιες αγορές, όταν απροσδόκητα επέκτεινε το πρόγραμμα τόνωσης της οικονομίας μετά από μερικές μέρες που η FED τερμάτισε την πολιτική της ποσοτικής χαλάρωσης.

Ως αποτέλεσμα, το δολάριο σημείωσε αύξηση σε σχέση με το γεν. Ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας κ. Χαρουχίκο Κουρόντα, παρά τη διαφωνία τεσσάρων μελών του συμβουλίου της Κεντρικής Τράπεζας, αποφάσισε ότι η Τράπεζα θα επεκτείνει τη νομισματική της βάση κατά 80 τρις γεν τον χρόνο, κυρίως με την αγορά μακροπρόθεσμων κυβερνητικών ομολόγων. Ο κυριότερος στόχος είναι να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα του αποπληθωρισμού. Η αντίδραση των αγορών ήταν δραματική, με την αξία του δολαρίου να «σκαρφαλώνει» στο πιο υψηλό σημείο μετά από επτά χρόνια σε σχέση με το γεν.

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΛΙΑΣ
[email protected]
MBA, ACA, FCCA, Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG