Ο Πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σινζο Άμπε παραδέχτηκε ήττα
Το κυβερνών Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (LDP) αναγνωρίζει ότι οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις στην πραγματικότητα ποτέ δεν εφαρμόστηκαν πλήρως ή δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα

Δύο τρίμηνα πτωτικού ΑΕΠ σίγουρα δεν ήταν μέσα στα σχέδια της συντηρητικής κυβέρνησης της Ιαπωνίας. Όταν την περασμένη εβδομάδα τα οικονομικά στοιχεία έδειξαν ότι η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου εισήλθε σε ύφεση, ο Πρωθυπουργός Σίνζο Άμπε προκήρυξε πρόωρες εκλογές για τον ερχόμενο Δεκέμβριο, δύο χρόνια νωρίτερα από το προγραμματισμένο. Παραδοχή της αποτυχίας της οικονομικής πολιτικής που ακολούθησε η κυβέρνηση Άμπε -τα λεγόμενα Abenomics- με στόχο την επανάκαμψη της οικονομίας της χώρας ή απόπειρα ανάληψης νέας εντολής για την εφαρμογή της; Και τα δύο. Τη στιγμή που το κυβερνών Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (LDP) αναγνωρίζει ότι οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις στην πραγματικότητα ποτέ δεν εφαρμόστηκαν πλήρως ή δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα, ευελπιστεί να παγιώσει την εξουσία του όσο η αντιπολίτευση βρίσκεται σε αποδιοργάνωση.

«Δυστυχώς…»
«Δυστυχώς, οι αριθμοί δεν ήταν καλοί», δήλωσε ο Άμπε σε εκδήλωση του κόμματος Κομέιτο, κυβερνητικού εταίρου του LDP. Πράγματι: τα επίσημα οικονομικά στοιχεία έδειξαν ότι η απόδοση της ιαπωνικής οικονομίας συρρικνώθηκε για δεύτερο συνεχές τρίμηνο, κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι η χώρα βρίσκεται επίσημα σε ύφεση. Το διάστημα Ιουλίου - Σεπτεμβρίου το ΑΕΠ της Ιαπωνίας μειώθηκε κατά 1,6%, ενώ είχε προηγηθεί μείωση-σοκ κατά 7,3%.

Παράλληλα η αύξηση στην ιδιωτική κατανάλωση, που αντιστοιχεί στο 60% της οικονομικής ευρωστίας της Ιαπωνίας, ήταν αρκετά χαμηλότερη από το αναμενόμενο. Αναλυτές δείχνουν ως κύριο υπαίτιο την αύξηση του φόρου κατανάλωσης από 5% σε 8% την περασμένη άνοιξη (και τα αρχικά σχέδια περαιτέρω αύξησής του σε 10% το ερχόμενο έτος, που αναβλήθηκαν), μέτρο το οποίο αντί να γεμίσει τα κρατικά ταμεία και να μειώσει το υπέρογκο δημόσιο χρέος της χώρας, οδήγησε σε μείωση της κατανάλωσης. Γεγονός που δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς από τη στιγμή που ο Άμπε ανέλαβε την εξουσία τον Δεκέμβριο του 2012, ο μέσος μισθός ανά εργαζόμενο μειώθηκε κατά 2%.

Το κερασάκι στην τούρτα
Εκτιμάται ότι το 17% των ανδρών εργαζομένων της Ιαπωνίας ηλικίας 25 έως 34 χρονών κάνουν δουλειές κατώτερες των προσόντων τους, ενώ το 38% του συνολικού εργατικού δυναμικού της χώρας εργάζεται σε χαμηλόμισθες ή μερικής απασχόλησης θέσεις. Η ύφεση ήταν μόνο το κερασάκι στην τούρτα της αποτυχημένης πολιτικής που ακολούθησε ο Άμπε, ο οποίος εξελέγη πριν από δύο χρόνια με ένα φιλόδοξο σχέδιο επανάκαμψης της οικονομίας, φιλοδοξώντας να τη βγάλει από τον φαύλο κύκλο του αποπληθωρισμού των δύο τελευταίων δεκαετιών.

Η απόφασή του να προχωρήσει σε πρόωρες εκλογές, σύμφωνα με αναλυτές, οφείλεται στην πρόθεσή του να λάβει εκ νέου λαϊκή εντολή προκειμένου να προχωρήσει σε ακόμη πιο φιλόδοξες οικονομικές μεταρρυθμίσεις, που φυσικά θα περιλαμβάνουν ορισμένα διόλου δημοφιλή μέτρα. Μεταξύ αυτών θα είναι η επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια για παραγωγή ηλεκτρισμού, προκειμένου η Ιαπωνία να μειώσει τις ενεργειακές της δαπάνες - κάτι που σκοντάφτει στην αντίθεση της κοινής γνώμης μετά την πυρηνική καταστροφή στη Φουκουσίμα το 2011. Αν και η δημοτικότητα του Άμπε έπεσε για πρώτη φορά κάτω από το 50% από τότε που εξελέγη το 2012, είναι ακόμη ικανή να του εξασφαλίσει τη νίκη έναντι του κεντροαριστερού Δημοκρατικού Κόμματος, που παραμένει σε αποσύνθεση μετά την εκλογική του ήττα πριν από δύο χρόνια.

Τρία δεξιά βέλη που αστόχησαν
«Στην Ιαπωνία ανησυχούν για την ανισότητα που προκαλεί η οικονομική πολιτική του Άμπε», είπε στο «Βήμα» ο Κένεθ Μακ Έλγουιν, καθηγητής Ιαπωνικής Πολιτικής και Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Ο Άμπε πρότεινε τα λεγόμενα "τρία βέλη" για την οικονομική του μεταρρύθμιση. Τα πρώτα δύο βέλη ήταν μία τεράστια επέκταση των δημοσιονομικών δαπανών και της χωρίς περιορισμούς νομισματικής πολιτικής μέσω της ποσοτικής χαλάρωσης. Και τα δύο αυτά μέτρα είχαν ως στόχο την αύξηση των καταναλωτικών δαπανών και των επιχειρηματικών επενδύσεων, ώστε η Ιαπωνία να βγει από τον αποπληθωρισμό και να αυξηθεί το ΑΕΠ της. Το τρίτο βέλος αφορούσε έναν αριθμό δομικών μεταρρυθμίσεων στον εργασιακό και επιχειρηματικό τομέα.

Ενώ οι περισσότεροι αναλυτές συμφωνούν ότι τα δύο πρώτα βέλη πέτυχαν προσωρινά να ενισχύσουν την απόδοση της οικονομίας, το τρίτο βέλος εθεωρείτο το κλειδί για τη μακροπρόθεσμη αναζωογόνηση της οικονομίας. Ωστόσο, ήταν και η πολιτική που αντιμετώπισε τις περισσότερες αμφισβητήσεις, αφού πολλές προτάσεις ήταν αρκετά αόριστες και έδιναν το δικαίωμα στον ιδιωτικό τομέα να αποφασίσει αν εθελοντικά θα δεχόταν κάποιους νέους κανόνες.

Είχαν κάποια επιτυχία
Από μια άποψη, τα Abenomics υπήρξαν και επιτυχημένα. Πρώτον, η κεφαλαιαγορά διπλασιάστηκε σε αξία τα τελευταία δύο χρόνια και τα επιχειρηματικά κέρδη αυξήθηκαν. Αλλά η εγχώρια ανησυχία για τις ανισότητες που δημιουργούν είναι μεγάλη. Τα κέρδη των επιχειρήσεων δεν συνοδεύτηκαν από αύξηση των πραγματικών μισθών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η αύξηση του καταναλωτικού φόρου να πλήξει σοβαρά τις μεσαίων και χαμηλών εισοδημάτων οικογένειες. Στην πραγματικότητα, η ανισότητα στην Ιαπωνία, που ιστορικά ήταν μία από τις μικρότερες στον κόσμο, τώρα είναι μεταξύ των μεγαλύτερων στον ΟΟΣΑ».

Θα διατηρήσουν την πλειοψηφία
«Η κυβέρνηση περίμενε την ανάκαμψη για να ενισχυθεί το ποσοστό τής δημοτικότητάς της. Δέχθηκε ισχυρά πλήγματα από σειρά σκανδάλων που οδήγησαν στην παραίτηση κάποιων υπουργών. Την ίδια στιγμή ο Άμπε προώθησε έναν αμφιλεγόμενο επανασχεδιασμό της αμυντικής πολιτικής τον Ιούλιο του 2014, που περιελάμβανε και την επέκταση της έννοιας της άμυνας - παραδοσιακά αφορούσε άμεσες επιθέσεις κατά της Ιαπωνίας, ενώ με τη νέα ερμηνεία αφορά και επιθέσεις στους συμμάχους της. Πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι το κυβερνών Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα θα διατηρήσει την πλειοψηφία. Ο Άμπε είναι ο Πρωθυπουργός με τη μεγαλύτερη θητεία την τελευταία δεκαετία. Επιπλέον, αν και δεν είναι το ίδιο δημοφιλής πλέον, δεν υπάρχει μια ξεκάθαρη εναλλακτική λύση είτε σε ηγέτη είτε σε κόμμα που θα μπορούσε να τον διαδεχθεί.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ