Επείγουν οι μεταρρυθμίσεις και τα μέτρα για ανάπτυξη

Η ιταλική οικονομία δεν μπορεί να εξέλθει από τη στασιμότητα από μόνη της, αλλά με χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής από την Κομισιόν, όπως και την υιοθέτηση ποσοτικής χαλάρωσης από την ΕΚΤ

ΕΝΑΣ ΛΟΓΟΣ για την πτώση των τιμών είναι και ο χαμηλός ρυθμός ανάπτυξης που, όπως προβλέπεται, κατά το 2014 θα είναι αρνητικός

Τα τελευταία στατιστικά στοιχεία έχουν δείξει ότι κατά το δεύτερο τρίμηνο η οικονομία της Ιταλίας σημείωσε πτώση της τάξης του 0,2%. Η εξέλιξη αυτή διαπιστώνει ότι η χώρα έχει επανέλθει σε οικονομική ύφεση για τρίτη φορά.

Η πτώση στην παραγωγή για δύο συνεχόμενα τρίμηνα δεν μπορεί να αποδοθεί στον Πρωθυπουργό, Ματέο Ρέντσι, ο οποίος ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας από τον περασμένο Φεβρουάριο, αλλά κυρίως στα λάθη των προηγούμενων κυβερνήσεων, στους αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στα ανεπαρκή μέτρα που πήρε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) για να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη. Παράλληλα, το ποσοστό ανεργίας είναι πιο πάνω από το διπλάσιο του επιπέδου του 2007. Για το 2014 είχε προβλεφθεί ότι το ΑΕΠ της Ιταλίας θα αυξανόταν με ρυθμό 0,6%, ενώ η ιταλική κυβέρνηση προέβλεπε αύξηση της τάξης του 0,8%.

Η πιο πρόσφατη πρόβλεψη της κυβέρνησης, όμως, είναι ότι θα σημειωθεί αρνητικός ρυθμός ανάπτυξης ύψους 0,3%. Η ιταλική οικονομία, όμως, δεν μπορεί να εξέλθει από τη στασιμότητα από μόνη της, αλλά με χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής από την Κομισιόν, όπως και την υιοθέτηση ποσοτικής χαλάρωσης από την ΕΚΤ.

Ένας λόγος για την πτώση των τιμών είναι και ο χαμηλός ρυθμός ανάπτυξης που, όπως προβλέπεται, κατά το 2014 θα είναι αρνητικός. Ένας άλλος λόγος είναι η πτώση στις τιμές των βασικών αγαθών, κυρίως του πετρελαίου, ενόψει της μειωμένης διεθνούς ζήτησης.

Έτσι, παρά τη μείωση της φορολογίας των χαμηλόμισθων, που αντιστοιχεί σε €80 το μήνα για κάθε φορολογούμενο, όπως και τις πιο χαμηλές τιμές, δεν έχει υπάρξει αύξηση ζήτησης από τους καταναλωτές, φοβούμενοι ότι η χώρα και γενικά η Ευρωζώνη θα περιέλθει σε κατάσταση αποπληθωρισμού και στασιμότητας. Αναφέρεται ότι, ενώ τον περασμένο Ιανουάριο οι τιμές καταναλωτικών αγαθών αυξήθηκαν κατά 0,7% σε ετήσια βάση, τον Αύγουστο οι τιμές καταναλωτικών αγαθών μειώθηκαν κατά 0,1%.

Βέβαια, ο χαμηλός πληθωρισμός ή ακόμη και ο αποπληθωρισμός καθιστούν τη χώρα πιο ανταγωνιστική όσον αφορά το διεθνές εμπόριο, αλλά οι κάτοικοι της χώρας αναβάλλουν τις αγορές προϊόντων με την προσδοκία να μειωθούν περαιτέρω οι τιμές.

Τον περασμένο Σεπτέμβριο ο κ. Ρέντσι, ανακοινώνοντας το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα της κυβέρνησης, δήλωσε ότι στόχος είναι να μεταρρυθμίσει την Ιταλία με έναν νέο εκλογικό νόμο, αλλαγές στην εργασιακή αγορά, στη δημόσια διοίκηση, στην αστική δικαιοσύνη και το φορολογικό σύστημα.

Οι μεταρρυθμίσεις αυτές αναμένονται να φθάσουν στα τελικά στάδια μέχρι το τέλος του Απριλίου του 2015, παρόλο που μπορεί να καθυστερήσουν λόγω της επιβράδυνσης της οικονομίας. Μια σημαντική μεταρρύθμιση είναι η χαλάρωση των κανονισμών για την πρόσληψη και απόλυση προσωπικού στην εργασιακή αγορά.

Το θέμα αυτό είναι τόσο επείγον, που ο κ. Ρέντσι ανακοίνωσε πως αν το Κοινοβούλιο δεν το εγκρίνει, θα το προωθήσει με διατάγματα. Με την υφισταμένη νομοθεσία τα συμβόλαια απασχόλησης προσφέρουν σημαντική προστασία στους μόνιμους εργαζόμενους, αλλά αφήνουν τα προσωρινά συμβόλαια χωρίς οποιαδήποτε στήριξη.

Την υφιστάμενη νομοθεσία αντιπαθούν οι επιχειρήσεις αλλά τυγχάνει στήριξης από τα συνδικάτα, αφού σε ορισμένες περιπτώσεις οι επιχειρήσεις μπορεί να υποχρεωθούν να επαναπροσλάβουν προσωπικό που θα ήθελαν να απολύσουν ή να πληρώσουν υψηλές αποζημιώσεις.

Παράλληλα, η Κυβέρνηση σκοπεύει να τροποποιήσει το σύστημα της παροχής ανεργιακού επιδόματος και να αποζημιώνει τους εργαζόμενους για την απώλεια ημερομισθίων, παρά να υποχρεώνει τις εταιρείες να τους διατηρούν στην εργασία με μειωμένους μισθούς, έστω κι αν δεν εργάζονται. Για τον σκοπό αυτό αλλά για την εκπαίδευση η κυβέρνηση θα αυξήσει τις δαπάνες κατά €3 δις, αλλά θα μειώσει τις δαπάνες σε άλλους τομείς.

Αναμένεται αύξηση του δημόσιου χρέους

Η ΙΤΑΛΙΑ υπέβαλε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχέδιο προϋπολογισμού για το 2015, το οποίο, όμως, δεν τηρεί τους κανόνες που έχει θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη μείωση δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Η κυριότερη πρόνοια στον προϋπολογισμό του κ. Ρέντσι είναι ότι θα υπάρξει μείωση φορολογίας ύψους €18 δις για τις επιχειρήσεις και για τους χαμηλόμισθους, πράγμα που, όπως πιστεύει ο κ. Ρέντσι, θα δώσει ώθηση στην τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, που προβλέπεται ότι θα σημειώσει πτώση κατά 0,3% κατά το 2014.

Έτσι το δημόσιο χρέος σε σχέση προς το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από το 131,6% το 2014 στο 133,4% το 2015. Ο κ. Ρέντσι, όμως, υποσχέθηκε ότι η Ιταλία θα τηρήσει το ποσοστό του 3% του ΑΕΠ, παρόλο που η χώρα αντιμετωπίζει οικονομική ύφεση.

Όσον αφορά τον προϋπολογισμό της χώρας για το 2015, τόσο ο πρόεδρος της ΕΚΤ κ. Μάριο Ντράγκι όσο και ο νέος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, έχουν δηλώσει ότι θα αποδεχθούν πιο εύκολα τη μη τήρηση των δημοσιονομικών κανόνων αν υπάρχουν περισσότερες μεταρρυθμίσεις στο πρόγραμμα του κ. Ρέντσι.

Στις 19 του περασμένου Οκτωβρίου, όμως, ο κ. Ρέντσι ανακοίνωσε την παροχή επιδόματος ύψους €80 το μήνα για τις μητέρες κατά τα πρώτα τρία χρόνια της ζωής των παιδιών τους, κάτι το οποίο θα στοιχίσει ένα πρόσθετο πόσο ύψους €3 δις μέχρι το τέλος του 2017. Αλλά μετά που έχει υποβληθεί ένας επεκτατικός προϋπολογισμός για το 2015 η υπόσχεση για την παροχή επιδομάτων για τις νέες μητέρες ανησύχησε τις αγορές.

Ο κ. Ρέντσι σημείωσε σημαντική επιτυχία στις αρχές του περασμένου Οκτώβρη, όταν η Γερουσία ενέκρινε τις μεταρρυθμίσεις στην εργασιακή αγορά με 165 ψήφους υπέρ και 111 εναντίον. Βέβαια, για να εγκριθεί η νομοθεσία αυτή θα πρέπει να περάσει και από την Κάτω Βουλή και η κυβέρνηση θα πρέπει να ετοιμάσει τις διαδικασίες για την εφαρμογή της νομοθεσίας, πράγμα που θα είναι απίθανο να τεθεί σε εφαρμογή πριν από τα μέσα του 2015.

Σημαντική επιτυχία υπήρξε, επίσης, η αποδοχή από την Άνω Βουλή της δραστικής μείωσης του αριθμού των μελών της, όπως και των εξουσιών της, κάτι το οποίο θα βοηθήσει στην πιο έγκαιρη έγκριση νομοσχεδίων. Η επιτυχία, όμως, αυτή του κ. Ρέντσι στην Άνω Βουλή ήταν κάτι που χρειαζόταν για να πείσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εγκρίνει τον προϋπολογισμό του.

Και πράγματι στις 28 Οκτωβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τον προϋπολογισμό της Ιταλίας μετά που δόθηκε υπόσχεση για προώθηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, όπως και τη λήψη μέτρων δημοσιονομικής προσαρμογής, αφού υποσχέθηκε να μεταφέρει ένα ποσό της μείωσης της φορολογίας ύψους €3,3 δις στη μείωση του διαρθρωτικού δημοσιονομικού ελλείμματος κατά 0,3%, σε σχέση με 0,1% που προνοούσε αρχικά ο προϋπολογισμός, αλλά αρκετά πιο κάτω από το 0,7% που απαιτούσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

KPMG
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του
συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες
της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).