Οι Σκοτσέζοι επέλεξαν να παραμείνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο, με ποσοστό 55%

Την παραίτησή του υπέβαλε ο Άλεξ Σάλμοντ, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για την αποτυχία του «ναι», με το SNP να πιέζει για τη μεγαλύτερη δυνατή αποκέντρωση, η οποία δεν αναμένεται να είναι εύκολη υπόθεση για το Λονδίνο

ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ δεν θα πεθάνει ποτέ, διεμήνυσε ο Άλεξ Σάλμοντ

Με ποσοστό 55,4%, το «όχι» επικράτησε στο δημοψήφισμα για ανεξαρτησία της Σκοτίας και το Ηνωμένο Βασίλειο παρέμεινε ενιαίο. Η νίκη αυτή, ωστόσο, για τις δυνάμεις του «ναι» έχει σημάνει μια νέα μάχη, αφού θα πρέπει να λύσουν τον γόρδιο δεσμό της παραχώρησης των αποκεντρωμένων εξουσιών που υποσχέθηκαν στους Σκοτσέζους, διατηρώντας τις πολιτικές ισορροπίες τόσο στο Λονδίνο, όσο και στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας.

Ο Βρετανός Πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον μπορεί να μην έχασε μια χώρα μέσα σε μια μέρα, όμως τώρα θα πρέπει να διατηρήσει τη μακροχρόνια συνοχή της, αφού η Βρετανία δεν θα είναι ποτέ πια η ίδια. «Την ώρα που οι Σκοτσέζοι ζητούν περισσότερες εξουσίες στη διαχείριση των υποθέσεών τους, αυτό θα επεκταθεί επίσης τους κατοίκους την Αγγλίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, που πρέπει επίσης να έχουν λόγο στη διαχείριση των δικών τους υποθέσεων», δήλωσε μετά τη γνωστοποίηση του αποτελέσματος.

Η πορεία προς τα μπρος

Ο Ντέιβιντ Κάμερον υποστήριξε ότι το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Σκοτίας έχει διευθετηθεί «για μια γενιά» και ήρθε τώρα η ώρα το Ηνωμένο Βασίλειο να ενωθεί και να προχωρήσει προς τα μπρος. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, είπε, άνοιξε τον δρόμο για την εισαγωγή νέων, ισορροπημένων συνταγματικών ρυθμίσεων για ολόκληρη τη Βρετανία. «Όπως η Σκοτία θα ψηφίζει ξεχωριστά στο σκοτσέζικο κοινοβούλιο για τα ζητήματά της των φόρων, των δαπανών και του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, έτσι και η Αγγλία, καθώς και η Ουαλία και η Βόρεια Ιρλανδία, θα πρέπει να μπορούν να ψηφίζουν γι' αυτά τα θέματα. Και όλο αυτό θα πρέπει να συμβεί παράλληλα και με τον ίδιο ρυθμό με τη διευθέτηση για τη Σκοτία», εξήγησε.

Ευρύτερη μεταρρύθμιση

Από πλευράς του, ο αντιπρόεδρος της βρετανικής κυβέρνησης Νικ Κλεγκ και ηγέτης των Φιλελεύθερων Δημοκρατών δήλωσε ότι η κυβέρνηση συνασπισμού πρέπει να παραχωρήσει περισσότερες εξουσίες στη Σκοτία, προσθέτοντας ότι η απόρριψη της ανεξαρτησίας της Σκοτίας από τους ψηφοφόρους αποτελεί έναυσμα για μία ευρύτερη συνταγματική μεταρρύθμιση σε ολόκληρη τη Βρετανία.

«Είμαι πολύ ικανοποιημένος που ο λαός τη Σκοτίας έλαβε αυτήν την κρίσιμης σημασίας απόφαση να διασφαλίσει την οικογένεια των εθνών μας για τις επόμενες γενιές. Τώρα, οφείλουμε να παραχωρήσουμε εγκαίρως και πλήρως τις νέες εξουσίες στη Σκοτία. Αυτό το δημοψήφισμα αποτελεί έναυσμα όχι μόνο για ένα νέο κεφάλαιο στη συμμετοχή της Σκοτίας στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά επίσης και για μία ευρύτερη μεταρρύθμιση ολόκληρης της Ένωσης», είπε.

Η αντίδραση της αντιπολίτευσης

Και ο ηγέτης της αντιπολίτευσης στη Βρετανία Εντ Μίλιμπαντ ανακοίνωσε ότι οι Εργατικοί δεσμεύονται να παραχωρήσουν περισσότερες εξουσίες στα τέσσερα έθνη που συγκροτούν το Ηνωμένο Βασίλειο, περιλαμβανομένης της Σκοτίας. Ο Μίλιμπαντ χαιρέτισε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, χαρακτηρίζοντάς το ψήφο αλλαγής.

«Η αποκέντρωση δεν είναι μία καλή ιδέα μόνο για τη Σκοτία και την Ουαλία, είναι καλή ιδέα για την Αγγλία και για τη Βόρεια Ιρλανδία», είπε. Πρόσθεσε ότι «αυτή ήταν μία ψηφοφορία για αλληλεγγύη και κοινωνική δικαιοσύνη. Μία ψηφοφορία για το Εθνικό μας Σύστημα Υγείας, για το σύστημα κοινωνικής μας πρόνοιας. Ήταν μία ψηφοφορία (που απέβη) υπέρ του ‘όχι' γιατί γνωρίζουμε ότι μαζί είμαστε καλύτερα».

Από την άλλη, ο ηγέτης του Κόμματος της Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου Νάιτζελ Φάρατζ δήλωσε: «Ο τρόπος που χειρίστηκε (το δημοψήφισμα) από την αρχή το Ουέστμινστερ ήταν χαώδης. Δόθηκαν μία σειρά από υποσχέσεις εκ μέρους των Άγγλων.

Οι Άγγλοι αποτελούν το 86% του πληθυσμού αυτής της ένωσης, έχουν μείνει έξω απ' όλο αυτό (αναφερόταν στην αποκαλούμενη "Φόρμουλα Μπάρνετ", με βάση την οποία καθορίζεται η κατανομή δημοσίων δαπανών στο Ηνωμένο Βασίλειο) τα τελευταία 18 χρόνια... αυτό που επιθυμούν οι περισσότεροι Άγγλοι είναι μία δίκαιη διευθέτηση». Ο Φάρατζ είπε ακόμη ότι «θα πρέπει να έχουμε Άγγλους βουλευτές να ψηφίζουν μόνο για ζητήματα της Αγγλίας».

Η εκστρατεία συνεχίζεται

Ο Σκοτσέζος εθνικιστής Άλεξ Σάλμοντ ανακοίνωσε, μετά το αποτέλεσμα, ότι παραιτείται από την ηγεσία του κόμματός του και τη θέση του πρωθυπουργού της επαρχίας, λόγω της ήττας της παράταξής του στο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκοτίας. «Όποια λάθη έγιναν στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας ήταν δικά μου», τόνισε ο επικεφαλής της σκοτικής κυβέρνησης. «Για εμένα η περίοδος που υπήρξα ηγέτης έχει σχεδόν τελειώσει, αλλά για τη Σκοτία η εκστρατεία συνεχίζεται και το όνειρο δεν θα πεθάνει ποτέ», είπε ο Σάλμοντ.

Πρόσθεσε ότι δεν θα δεχθεί την πρόταση να είναι εκ νέου υποψήφιος για την ηγεσία του Σκοτσέζικου Εθνικού Κόμματος (SNP) στο ετήσιο συνέδριό του τον Νοέμβριο και κατόπιν θα παραιτηθεί από τον θώκο του πρωθυπουργού της επαρχίας. «Αφού ψηφίσει η βάση, θα παραιτηθώ από τον θώκο του πρωθυπουργού για να επιτρέψω στον νέο ηγέτη (σ.σ. του SNP) να εκλεγεί», διευκρίνισε ο Σάλμοντ.

Πνεύμα αμοιβαίου σεβασμού

Τη δική της παρέμβαση έκανε και η βασίλισσα Ελισάβετ. «Γνωρίζοντας τον σκοτσέζικο λαό, δεν έχω καμία αμφιβολία ότι οι Σκοτσέζοι, όπως και οι άλλοι στο Ηνωμένο Βασίλειο, είναι ικανοί να εκφράζουν ισχυρές πεποιθήσεις και στη συνέχεια να συνενώνονται και πάλι, σε πνεύμα αμοιβαίου σεβασμού και υποστήριξης, να εργάζονται εποικοδομητικά για το μέλλον της Σκοτίας και όλων των περιοχών της χώρας», τόνισε στο γραπτό μήνυμά της.

«Για πολλούς στη Σκοτία και σε άλλες περιοχές, σήμερα είναι μια ημέρα έντονων συγκινήσεων και αντίθετων συναισθημάτων, μεταξύ συγγενών, φίλων και γειτόνων. Αυτή, φυσικά, είναι η φύση της εύρωστης δημοκρατικής παράδοσης που απολαμβάνουμε σε αυτήν τη χώρα», σημείωσε. «Τώρα, καθώς προχωράμε προς τα εμπρός, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι παρά τις διάφορες απόψεις που εκφράστηκαν, το κοινό μας στοιχείο είναι η διαρκής αγάπη μας για τη Σκοτία και αυτό είναι ένα από τα πράγματα που μας ενώνουν όλους», κατέληξε η βασίλισσα.

Ανακουφισμένοι οι εταίροι

Αντιδράσεις υπήρξαν και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αφού η ΕΕ είχε πολλούς λόγους να παρακολουθεί στενά το δημοψήφισμα στη Σκοτία. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο χαιρέτισε το «όχι» στο δημοψήφισμα, χαρακτηρίζοντάς το θετικό για την Ευρώπη, και επισήμανε την ισχυρή δέσμευση που επέδειξαν οι Σκοτσέζοι για την παραμονή τους στην ΕΕ.

«Το ομολογώ: το αποτέλεσμα με ανακουφίζει», δήλωσε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς. Μία απόσχιση της Σκοτίας από το Ηνωμένο Βασίλειο θα ήταν «καταστροφική» για την Ευρώπη, θα προκαλούσε αποσχιστικές τάσεις σε άλλες περιοχές και θα οδηγούσε στη δημιουργία μίας «ακυβέρνητης» ηπείρου με αντίπαλα εθνικιστικά αισθήματα, δήλωσε ο επίτροπος Εμπορίου Κάρελ Ντε Χουχτ.

Από πλευράς ΝΑΤΟ, ο ΓΓ Άντερς Φογκ Ράσμουσεν ανέφερε: Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ένα από τα ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ και είμαι πεπεισμένος ότι θα εξακολουθεί να παίζει ηγετικό ρόλο στη διατήρηση της Συμμαχίας μας ισχυρής. «Χαιρετίζω την ανακοίνωση του Πρωθυπουργού Κάμερον, ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα προχωρήσει μπροστά ως ενωμένη χώρα», πρόσθεσε. «Δεν έχουμε πιο στενό εταίρο από τη Βρετανία και αναμένουμε ότι θα συνεχίσουμε την ιδιαίτερη και ισχυρή μας σχέση με όλους τους κατοίκους της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, καθώς αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις με τις οποίες είναι αντιμέτωπος ο κόσμος», δήλωσε ο Αμερικανός Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα.

Πανευτυχείς και αποφασισμένοι

Η Ισπανία είναι «πολύ ευτυχής» για το «όχι» των Σκοτσέζων, δήλωσε ο Ισπανός Πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι, ο οποίος αντιτίθεται κατηγορηματικά στο δημοψήφισμα που θέλουν να οργανώσουν στις 9 Νοεμβρίου οι εθνικιστές της Καταλονίας. Οι ψηφοφόροι, είπε, «έκαναν την επιλογή ανάμεσα στον διαχωρισμό και την ολοκλήρωση, ανάμεσα στην απομόνωση και το άνοιγμα». Πάντως το αποτέλεσμα της Σκοτίας δεν φαίνεται να προκάλεσε δεύτερες σκέψεις στους Καταλανούς. Η διαδικασία προς την ανεξαρτησία της Καταλονίας συνεχίζεται και φαίνεται να ενισχύεται, παρά τη νίκη του «όχι» στο ανάλογο δημοψήφισμα που διεξήχθη στη Σκοτία χθες, δήλωσε ο πρόεδρος της περιοχής Αρτούρ Μας. «Το λέω διότι, αν κάποιος πιστεύει ότι η νίκη του “όχι” στη Σκοτία μπορεί να ρίξει μια σκιά στη διαδικασία στην Καταλονία, πλανάται», υπογράμμισε.

Πανηγυρίζει το… ουίσκι

Ανάμεσα στους ιδιαίτερα χαρούμενους από την εξέλιξη περιλαμβάνονται και οι παραγωγοί του φημισμένου σκοτσέζικου ουίσκι. «Χαιρετίζουμε τη σταθερότητα που φέρνει η επιλογή αυτή», δήλωσε ο Ντέιβιντ Φροστ, γενικός διευθυντής της Σκοτσέζικης Ένωσης Ουίσκι (SWA). Η επαγγελματική ένωση των παραγωγών ουίσκι ανησυχούσε για την έξοδο, έστω και προσωρινή, μιας ανεξάρτητης Σκοτίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και για το αν ο τομέας θα συνέχιζε να χαίρει της υποστήριξης του ισχυρού διπλωματικού δικτύου της Βρετανίας.

Οι εκτιμήσεις του BBC για τους επόμενους μήνες

Προς το παρόν, μετά το «όχι» στο δημοψήφισμα, η Σκοτία θα συνεχίσει να αποτελεί μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου. Το ενδιαφέρον τώρα θα μονοπωλήσει η περαιτέρω αποκέντρωση της Σκοτίας από το Λονδίνο, δηλαδή η διαδικασία μεταβίβασης περισσότερων εξουσιών από το Ουεστμίνστερ (όπου στεγάζεται το βρετανικό κοινοβούλιο) στο Χόλιρουντ, το σκοτσέζικο κοινοβούλιο, όπως έχει υποσχεθεί η βρετανική κυβέρνηση.

Σύμφωνα με το BBC, το πιθανότερο είναι ότι στο άμεσο μέλλον θα συμβούν τα εξής: Τα τρία μεγαλύτερα κόμματα -Συντηρητικοί, Εργατικοί και Φιλελεύθεροι Δημοκράτες- θα συμφωνήσουν ότι πρέπει να πραγματοποιηθεί περαιτέρω αποκέντρωση προς το Χόλιρουντ. Στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, είχαν δεσμευτεί γραπτώς ότι θα το έκαναν αν επικρατούσε το «Όχι». Ο πρώην πρωθυπουργός και βουλευτής της Σκοτίας Γκόρντον Μπράουν έχει καταρτίσει ένα χρονοδιάγραμμα, με το οποίο έχουν συμφωνήσει και τα τρία κόμματα.

Το χρονοδιάγραμμα

Αμέσως μετά την αποσαφήνιση του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος, ο Πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον έσπευσε να δείξει ότι τηρεί τις υποσχέσεις του και ανακοίνωσε ότι ο Λόρδος Σμιθ του Κέλβιν, πρώην επικεφαλής του BBC, θα επιβλέψει την εφαρμογή περισσότερης αποκέντρωσης στη φορολογία, στις δαπάνες και στο κράτος πρόνοιας. Δήλωσε ότι το σχέδιο νόμου θα είναι έτοιμο ώς τον Ιανουάριο, όπως ορίζει και το χρονοδιάγραμμα του Μπράουν. Ώς τα τέλη Οκτωβρίου, η Κυβέρνηση θα έχει ετοιμάσει και δώσει στη δημοσιότητα έναν κατάλογο με όλες τις προτάσεις.

Ώς τα τέλη Νοεμβρίου, ύστερα από μια περίοδο διαβουλεύσεων, θα οριστικοποιηθούν οι προτεινόμενες εξουσίες προς αποκέντρωση. Ώς τις 25 Ιανουαρίου, θα έχει δοθεί στη δημοσιότητα ένα σχέδιο νόμου έτοιμο προς κατάθεση στη Βουλή των Κοινοτήτων. Ωστόσο, λόγω των γενικών εκλογών που θα πραγματοποιηθούν τον Μάιο του 2015, το νομοσχέδιο θα ψηφιστεί από τη νέα Βουλή.

«Μάξιμουμ αποκέντρωση»

Οι κυριότερες διαφορές ανάμεσα στα τρία μεγάλα κόμματα αφορούν τη φορολογία, ενώ με κανένα τους δεν συμφωνεί το Εθνικό Κόμμα της Σκοτίας (SNP), το οποίο αναμένεται να αγωνιστεί για τη «μάξιμουμ αποκέντρωση», δηλαδή για τον πλήρη έλεγχο της φορολογίας εισοδήματος, της φορολογίας επιχειρήσεων και του κράτους πρόνοιας.

Το κοινοβούλιο της Σκοτίας, σύμβολο της αποκέντρωσης, ιδρύθηκε το 1999. Η όλη διαδικασία ξεκίνησε το 1989 μέσω της Συνταγματικής Συνέλευσης της Σκοτίας, μιας ένωσης σκοτσέζικων κομμάτων, Εκκλησίας και άλλων οργανώσεων. Η Εργατική κυβέρνηση του Τόνι Μπλερ έφερε προς ψήφιση το νομοσχέδιο περί αποκέντρωσης στη βρετανική Βουλή το 1997.

Ποιος ψηφίζει τι

Όσο για το SNP, το μόνο που έχει να κάνει προς το παρόν είναι να συνεχίσει να κυβερνά τη Σκοτία, όπως κάνει από τις τελευταίες τοπικές εκλογές στις οποίες επικράτησε πανηγυρικά. Λόγω της ενίσχυσης της αποκέντρωσης της Σκοτίας, θα τεθεί εκ νέου ένα πάγιο ζήτημα: Είναι δίκαιο οι Άγγλοι βουλευτές να μην έχουν λόγο στα ζητήματα που αφορούν τη Σκοτία τα οποία χειρίζεται το σκοτσέζικο κοινοβούλιο, αλλά οι Σκοτσέζοι βουλευτές να έχουν λόγο για τα ίδια ζητήματα στο Ουεστμίνστερ, παρόλο που αφορούν την Αγγλία;

Πρόσφατη δημοσκόπηση του YouGov έδειξε ότι το 62% των Άγγλων πιστεύουν ότι οι Σκοτσέζοι βουλευτές του Ουεστμίνστερ δεν πρέπει να ψηφίζουν για τα ζητήματα που αφορούν αποκλειστικά την Αγγλία. Τέλος, αναμένεται πολλοί στην Ουαλία και στη Βόρεια Ιρλανδία να ζητήσουν περισσότερες αποκεντρωμένες εξουσίες.